Η αυτοκράτειρα Θεοδώρα είναι μια από τις πιο παρεξηγημένες προσωπικότητες της βυζαντινής ιστορίας. Στα γραπτά του Προκοπίου ήταν «ανήθικη», «νυμφομανής», σύμβολο όλων των παθών. Αλλά στην πραγματικότητα υπήρξε η γυναίκα που τόλμησε να αλλάξει τους νόμους και να σταθεί ισότιμα δίπλα στον ισχυρότερο άνδρα του καιρού της.
Ας δούμε 7 πράγματα που αξίζει να ξέρεις για εκείνη:
1. Γεννήθηκε φτωχή, μεγάλωσε στο θέατρο
Κόρη ενός φροντιστή αρκούδων στον Ιππόδρομο και μιας χορεύτριας, η Θεοδώρα μεγάλωσε μέσα στη φτώχεια της Κωνσταντινούπολης. Έγινε ηθοποιός από μικρή ηλικία, ένα επάγγελμα που θεωρούνταν άτιμο και ανήθικο.
2. Στα γραπτά του Προκοπίου είναι «νυμφομανής»
Η κύρια πηγή για τη ζωή της είναι η «Απόκρυφη Ιστορία» του Προκοπίου. Εκείνος δεν την άντεχε: την περιγράφει με χυδαίες λεπτομέρειες, την κατηγορεί για κάθε ηθικό αμάρτημα και φροντίζει να μειώσει κάθε της επιλογή. Η εικόνα που έφτιαξε τη στοίχειωσε για αιώνες.
3. Ακολούθησε αξιωματούχο στην Αφρική και επέζησε εγκατάλειψης
Σε ηλικία 18 ετών έφυγε με τον αξιωματούχο Ηκεβόλο στη Βόρεια Αφρική ως παλλακίδα. Εκείνος όμως την παράτησε. Η Θεοδώρα επέστρεψε στην Ανατολή μόνη, πέρασε από την Αλεξάνδρεια και επηρεάστηκε βαθιά από τον Μονοφυσιτισμό.
4. Παντρεύτηκε τον Ιουστινιανό χάρη σε αλλαγή νόμου
Οι νόμοι απαγόρευαν στους ευγενείς να παντρεύονται ηθοποιούς. Ο Ιουστινιανός, ερωτευμένος μαζί της, έπεισε τον θείο του, αυτοκράτορα Ιουστίνο, να αλλάξει τον νόμο για χάρη της. Έτσι η Θεοδώρα έγινε πατρικία και σύζυγός του.
5. Έσωσε την αυτοκρατορία στη Στάση του Νίκα
Όταν η Κωνσταντινούπολη καιγόταν από την εξέγερση και όλοι συμβούλευαν τον Ιουστινιανό να φύγει, η Θεοδώρα είπε: «Το να γεννηθείς σημαίνει να πεθάνεις. Αλλά το να είσαι αυτοκράτορας και να γίνεις φυγάς δεν το αντέχω.» Αυτή η απόφαση κράτησε τον θρόνο.
6. Πέρασε νόμους για την προστασία των γυναικών
Η Θεοδώρα δεν ήταν απλώς σύμβουλος. Πίεσε για νομοθεσία που προέβλεπε τη θανατική ποινή σε όσους επιτίθονταν σε γυναίκες. Απαγόρευσε τον εξαναγκασμό στην πορνεία, έδωσε στις γυναίκες δικαίωμα σε διαζύγιο και κληρονομιά και δημιούργησε καταφύγια για όσες δεν είχαν πού να πάνε.
7. Υπερασπίστηκε τους καταδιωγμένους Μονοφυσίτες
Η Θεοδώρα δεν φοβήθηκε να τα βάλει με την επίσημη εκκλησία. Προστάτευε τους Μονοφυσίτες, τους έδινε καταφύγιο, ίδρυε μοναστήρια και προωθούσε δικούς τους ηγέτες στην εξουσία.
Η Θεοδώρα ήταν πολύ περισσότερα από ό,τι της επέτρεψαν να γράψουν για εκείνη. Από «νυμφομανής» στα λόγια του Προκοπίου έγινε η πιο αποφασιστική προστάτιδα των γυναικών και των αδυνάμων στην ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
ἡ Θεοδώρα ἐγένετο γυνὴ τῶν Βυζαντίου ἐπιφανεστάτη καὶ πολιτικῶς ἰσχυρά, ἥτις ἐκ ταπεινῆς καταγωγῆς ἀνῆλθεν εἰς θρόνον βασιλικόν. Προκόπιος μὲν ἐν τῇ λεγομένῃ Ἀποκρύφῳ Ἱστορίᾳ διέβαλεν αὐτὴν ὡς ἠθικῶς ἥττω καὶ ἀσελγή· ἀλλ’ ἡ ἀλήθεια ἄλλως ἔχει.
ἐκ παιδίου πενήτις καὶ ὀρφανὴ, ἐπιβίωσιν ἐζήτει ἐν τοῖς θεάτροις καὶ ταῖς δημόσιαις παραστάσεσιν. Μετὰ δὲ πλάνην καὶ κακοπάθειαν ἐν Λιβύῃ καὶ Ἀλεξανδρείᾳ, ἀνεχώρησεν εἰς Κωνσταντινούπολιν, ὅπου γνώρισε τὸν Ἰουστινιανόν. Δι’ αὐτὴν νόμον μετήλλαξεν ὁ αὐτοκράτωρ, ὥστε νυμφευθῆναι αὐτὴν καὶ πατρικίαν ἀναδειχθῆναι.
ἡ Θεοδώρα οὐχ ἁπλῶς βασιλίς, ἀλλὰ συγκυβερνήτις καὶ βουλεύτρια ἐγένετο. Κατὰ τὴν Στάσιν τοῦ Νίκα ἐνίσχυσεν τὸν Ἰουστινιανὸν μεῖναι καὶ πολεμεῖν, σώσασα οὕτως τὴν πόλιν.
ἐπεχείρησε δὲ νομοθεσίαν εἰσαγαγεῖν πρὸς προστασίαν γυναικῶν καὶ ταπεινῶν· κατεδίκασε ἀναγκαστικὰς πρᾶξεις, ἐπέτρεψε γυναιξὶ λόγον ἐν διαζυγίοις, καὶ καταφυγὰς ἔκτισεν.
ἔτι δὲ ὑπεστήριξεν τοὺς Μονοφυσίτας, τοὺς ἐν διωγμῷ ὄντας, παρέχουσα αὐτοῖς προστασίαν καὶ εἰρήνην.
τελευτήσασα ἐν 548, ἐκράτησε τὴν μνήμην αὐτῆς ὡς γυναικὸς ἀνδρείας, σοφῆς καὶ φιλανθρώπου, ἥτις τὸ δίκαιον καὶ τὴν πόλιν ἐφύλαξε καὶ ἀνέπλασεν.
8v6cum