Οι Τούρκοι και οι Άραβες είναι δύο σημαντικοί μουσουλμανικοί λαοί στη Μέση Ανατολή. Οι Άραβες έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση και εξάπλωση του Ισλάμ στην πρώιμη ιστορία του.
Ωστόσο, οι Τούρκοι εμφανίστηκαν στις αρχές της δεύτερης χιλιετίας μ.Χ. και έπαιξαν ρόλο στην εξάπλωση και την ενίσχυση του Ισλάμ (ιδιαίτερα του Σουνιτικού Ισλάμ). Από την Αυτοκρατορία των Σελτζούκων, η οποία υποστήριζε το Χαλιφάτο των Αββασιδών, μέχρι τους Μαμελούκους και τους Οθωμανούς, υπήρχε μια μακρά και ισχυρή πολιτική ένωση μεταξύ των δύο λαών.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, σχηματίστηκαν σημαντικοί ιστορικοί και πολιτιστικοί δεσμοί μεταξύ τους και επιτεύχθηκε θρησκευτική ενότητα και γλωσσική ομοιότητα. Όπως υπάρχουν πολλοί πολίτες αραβικής καταγωγής στην Τουρκία, υπάρχουν επίσης πολλοί άνθρωποι τουρκικής καταγωγής στις αραβικές χώρες.
Μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι τουρκικές ελίτ στράφηκαν στη Δύση, ενώ οι αραβικοί λαοί αναζήτησαν απελευθέρωση από τον δυτικό αποικισμό.
Η Τουρκία άρχισε να κατανοεί καλύτερα τη σημασία της Μέσης Ανατολής με την επιβολή δυτικών κυρώσεων (λόγω της στρατιωτικής εισβολής της στην Κύπρο) και την παγκόσμια πετρελαϊκή κρίση.
Η Τουρκία συνειδητοποίησε ότι η Δύση της ήταν ελάχιστα χρήσιμη κατά τη διάρκεια και των δύο κρίσεων.
Επιπλέον, οι πλησιέστεροι γεωγραφικοί γείτονες της Τουρκίας είναι οι αραβικές χώρες, και η πρόσβαση στην ανατολή και τον νότο απαιτεί διέλευση μέσω της περιοχής.
Πράγματι, και οι δύο πλευρές έχουν άμεση ανάγκη η μία την άλλη, αλλά σε αυτό το άρθρο, θα εξετάσουμε αυτό το ζήτημα από την τουρκική οπτική γωνία.
Ο αραβικός κόσμος είναι καθοριστικός για την οικονομική ανάπτυξη και σταθερότητα της Τουρκίας. Είναι μια σημαντική πηγή ενέργειας και ροών κεφαλαίων, καθώς και μια σημαντική αγορά.
Η Τουρκία εισάγει περίπου το 12% των εισαγωγών φυσικού αερίου από αραβικές χώρες, και οι μισές από τις εισαγωγές πετρελαίου προέρχονται από αυτήν την περιοχή.
Οι αραβικές επενδύσεις στην Τουρκία υπερβαίνουν τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια, και η Τουρκία, με τη σειρά της, επενδύει περισσότερα από 2 δισεκατομμύρια δολάρια σε αραβικές χώρες.
Οι αραβικές χώρες είναι επίσης σημαντικές αγορές για τις τουρκικές εξαγωγές, ιδίως στους τομείς των κατασκευών, της κλωστοϋφαντουργίας, των τροφίμων, του τεχνικού εξοπλισμού και του τουρισμού.
Η Τουρκία χρειάζεται καλές σχέσεις με τον αραβικό κόσμο για να διατηρήσει την εσωτερική και εξωτερική της ασφάλεια.
Οι κουρδικές, οι αλεβίτες και οι χριστιανικές κοινότητες που υπάρχουν στην Τουρκία έχουν ισχυρή παρουσία σε άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής, και το εξωτερικό τους καθεστώς επηρεάζει την εσωτερική κατάσταση.
Για παράδειγμα, ενώ η Τουρκία προσπαθεί να επιλύσει το κουρδικό ζήτημα εσωτερικά, η φιλοξενία ή η ενθάρρυνση τρομοκρατών στο εξωτερικό (όπως οι SDF στη Συρία) έχει τρομερές συνέπειες. Επιπλέον, η εισροή προσφύγων από τη Μέση Ανατολή και η εξάπλωση της τρομοκρατίας και της εξτρεμιστικής ιδεολογίας απαιτούν κρίσιμη προσοχή.
Η σταθερότητα του αραβικού κόσμου, γενικά, επηρεάζει τη σταθερότητα της Τουρκίας ως βιομηχανικής, εμπορικής και τουριστικής χώρας.
Ο πόλεμος Ιράν-Ιράκ, το εμπάργκο των ΗΠΑ στο Ιράκ, ο εμφύλιος πόλεμος στη Συρία και το περιφερειακό χάος έχουν επηρεάσει αρνητικά την τουρκική οικονομία, ακόμη και την τουρκική πολιτική.
Η Τουρκία έχει αντιμετωπίσει εκατομμύρια πρόσφυγες, την τρομοκρατία του ISIS και την παράνομη μετανάστευση.
Εν τω μεταξύ, οι περιφερειακές αναταραχές και οι πόλεμοι, όπως αυτοί στη Γάζα και την Ουκρανία, προκαλούν περισσότερο κακό παρά καλό στην Τουρκία. Η Τουρκία, η οποία αποκτά στρατιωτική ισχύ, προσπαθεί να διατηρήσει την περιφερειακή σταθερότητα ενισχύοντας τη συνεργασία ασφαλείας με άλλες αραβικές χώρες.
Η συνεργασία μεταξύ Ιράκ και Συρίας ήταν πολύτιμη καθώς η Τουρκία επιδιώκει να επιλύσει το ζήτημα του ΡΚΚ.
Ομοίως, η Τουρκία έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αποτροπή όσων επιδιώκουν να διαμελίσουν τη Συρία (όπως οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις και οι Αλαουίτες) από την επίτευξη των στόχων τους.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της ανησυχίας της Τουρκίας για τα γεγονότα που εκτυλίσσονται στην άμεση γειτονιά της είναι η Συρία, με την οποία μοιράζεται τα μακρύτερα σύνορα.
Ενώ το καθεστώς Άσαντ ήταν σύμμαχος του Ιράν, υποστήριξε τον ηγέτη του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK), Οτσαλάν, και στη συνέχεια παρέμεινε εχθρικό προς την Τουρκία.
Κατά τη διάρκεια της συριακής επανάστασης, το καθεστώς Άσαντ παρέδωσε τις βόρειες περιοχές στον εχθρό της Τουρκίας, το PKK, ανοίγοντας το δρόμο για την άφιξη του ISIS και, το πιο σημαντικό, μετατρέποντας τον συριακό λαό σε πρόσφυγες.
Αυτό έχει επηρεάσει αρνητικά την Τουρκία σε πολλούς τομείς, από τις εξαγωγές έως τον τουρισμό, φτωχοποιώντας σημαντικά την Τουρκία την τελευταία δεκαετία.
Εν ολίγοις, οι αραβικές χώρες, από τον Κόλπο έως της χώρες της Βόρειας Αφρικής, θα συνεχίσουν να είναι σημαντικές για την Τουρκία από οικονομικής, πολιτικής και πολιτιστικής άποψης.
Άρθρο του Αχμέτ Ουισάλ στην Asharq- ( ο αρθρογράφος είναι Διευθυντής του Κέντρου Μεσανατολικών Σπουδών ORSAM και Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης)