Άποψη: Η Γαλλία δεν είναι η Γερμανία, ούτε η Ελλάδα
Πολλοί Γερμανοί υποστηρίζουν την άποψη ότι πάντα πρέπει να επιδιώκεται ένας ισορροπημένος προϋπολογισμός. Αυτό φαίνεται στην εισαγωγή του συνταγματικού φρένου χρέους το 2009 – και στην επιδίωξη για όσο το δυνατόν υψηλότερα πλεονάσματα εξωτερικού εμπορίου, ώστε η Γερμανία να παραμείνει παγκόσμιος πρωταθλητής εξαγωγών.
Στη Γαλλία, αντίθετα, υπάρχει ευρεία συμφωνία ότι μια τέτοια προσέγγιση είναι παράλογη και τελικά όχι μόνο βλαβερή για την ΕΕ, αλλά και για την ίδια τη Γερμανία. Η εμμονή της Γερμανίας με τα εξαγωγικά πλεονάσματα έχει δημιουργήσει μια υπερβολική εξάρτηση από την Κίνα και τις ΗΠΑ. Αυτό αποδυναμώνει σήμερα τη Γερμανία οικονομικά και γεωπολιτικά – και μαζί της και την Ευρώπη. Η επιθυμία για συνεχή πλεονάσματα σημαίνει την παραίτηση από επενδύσεις στη δική της χώρα και τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης, παρόλο που τα μέσα υπάρχουν.
Ιστορικές και κοινωνικές ρίζες της γαλλικής προσέγγισης
Όταν οι Γερμανοί κοιτάζουν προς τη Γαλλία, συχνά ρωτούν γιατί εκεί γίνονται υψηλότερες δημόσιες δαπάνες. Ο λόγος βρίσκεται στην ιστορία: Η Γαλλία, λόγω της κληρονομιάς της Γαλλικής Επανάστασης, ανήκει στις χώρες όπου η ισότητα βαρύνει περισσότερο. Ταυτόχρονα, λόγω της ακραίας συγκέντρωσης εξουσίας και πλούτου στο Παρίσι, παρουσιάζει μεγάλες περιφερειακές ανισότητες.
Αυτό είναι το αντίθετο από τη Γερμανία ή την Ιταλία, όπου ο πλούτος κατανέμεται σε πολλές περιφερειακές μητροπόλεις. Επίσης, στο πρωτογενές εισόδημα, δηλαδή στα άμεσα εισοδήματα της αγοράς, η Γαλλία είναι μία από τις πιο άνισες χώρες της Ευρώπης. Οι αιτίες είναι το ιστορικά αδύναμο συνδικαλιστικό κίνημα και οι αδύναμες συλλογικές διαπραγματεύσεις. Επειδή το Παρίσι γνωρίζει αυτή τη διπλή ανισότητα, το κράτος προσπαθεί να αντισταθμίσει. Η εκτεταμένη δημόσια ανακατανομή είναι επομένως απαραίτητη.
Δημοσιονομική πολιτική και διαφορές Γαλλίας – Γερμανίας
Η γαλλική Δεξιά υπόσχεται πάντα μειώσεις δαπανών στην αντιπολίτευση. Στην πράξη, δεν το εφαρμόζει ποτέ – όχι μόνο επειδή οι αγροτικές περιοχές επωφελούνται από την ανακατανομή. Στη Γερμανία επικρατεί η άποψη ότι η Γαλλία ήταν πάντα χαλαρή σε θέματα δημοσιονομικής πειθαρχίας. Αυτό δεν ισχύει. Μέχρι το 2009, η εξέλιξη του χρέους ήταν πολύ παρόμοια με το γερμανικό. Μόνο με την οικονομική κρίση προέκυψε απόκλιση: το γαλλικό δημόσιο χρέος αυξήθηκε απότομα, ενώ το γερμανικό μειώθηκε.
Με το τρίτο υψηλότερο δημόσιο χρέος στην Ευρωζώνη, πίσω από την Ελλάδα και την Ιταλία, και με υποβαθμίσεις από οίκους αξιολόγησης, η κατάσταση είναι σοβαρή. Ωστόσο, όχι δραματική όπως ισχυρίζονται τα γερμανικά ΜΜΕ. Η Γαλλία δεν είναι η Ελλάδα των αρχών της δεκαετίας του 2000 και δεν κινδυνεύει με αναγκαστική διαχείριση από το ΔΝΤ.
Γιατί η κρίση δεν είναι άμεση
Ακόμα κι αν αυξηθούν τα επιτόκια, οι επιπτώσεις παραμένουν περιορισμένες. Το 2024 το μέσο επιτόκιο για τα ομόλογα ήταν 1,9%, ενώ οι πληρωμές τόκων 2,1% του ΑΕΠ – λιγότερο από το 1998. Επίσης, η ισορροπία εξωτερικού εμπορίου της Γαλλίας είναι σαφώς πιο σταθερή από της Ελλάδας το 2008. Η χώρα διαθέτει ισχυρές ιδιωτικές αποταμιεύσεις, που μπορούν να λειτουργήσουν ως εσωτερικό «μαξιλάρι» σε περίπτωση κρίσης.
Η πολιτική διάσταση: Από Σαρκοζί έως Μακρόν
Η απόκλιση από τη Γερμανία χρονολογείται από την κρίση του 2009. Ο Σαρκοζί αύξησε το δημόσιο έλλειμμα κατά 2,2 ποσοστιαίες μονάδες. Ο Ολάντ το μείωσε κατά 1,8, συμβάλλοντας στη μη δημοτικότητά του. Ο Μακρόν το αύξησε εκ νέου κατά 2,4 μονάδες του ΑΕΠ, κυρίως μέσω μειώσεων φόρων και εισφορών που κοστίζουν 90 δισ. ευρώ ετησίως.
Έτσι, οι αριστερές κυβερνήσεις μειώνουν τα ελλείμματα, ενώ οι δεξιές τα αυξάνουν. Ο πρώην πρωθυπουργός Μπαϊρού πρότεινε μείωση ελλείμματος μόνο μέσω δαπανών, χωρίς αύξηση φόρων για τους πλούσιους — με αποτέλεσμα να πέσει η κυβέρνησή του.
Το μέλλον της δημοσιονομικής πολιτικής
Η σημερινή συζήτηση αφορά τον ρυθμό προσαρμογής και τη φορολόγηση των εύπορων. Η Αριστερά προτείνει τον φόρο Zucman – έναν ελάχιστο φόρο 2% για περιουσίες άνω των 100 εκατ. ευρώ, που θα απέδιδε έως και 25 δισ. ετησίως. Άλλοι οικονομολόγοι υπολογίζουν μόλις 5 δισ., λόγω πιθανής φυγής κεφαλαίων. Η συνταγματικότητά του παραμένει αμφιλεγόμενη.
Μια εναλλακτική είναι η επανεισαγωγή του φόρου αλληλεγγύης επί της περιουσίας, που καταργήθηκε από τον Μακρόν το 2017. Ο νέος πρωθυπουργός Λεκορνί έχει δηλώσει αντίθετος, και τελικά παραιτήθηκε λίγες ημέρες αργότερα.
Συμπέρασμα
Μια εξυγίανση των δημοσιονομικών της Γαλλίας δεν θα πετύχει χωρίς προσανατολισμό στην παραγωγή εσόδων. Εάν η κυβέρνηση Μακρόν δεν συνεργαστεί με την Αριστερά, τότε το Rassemblement National θα συνεχίσει να επωφελείται από το πολιτικό αδιέξοδο.
*μετάφραση