Η Ουκρανία αλλάζει ριζικά

Ο πόλεμος δεν αναμόρφωσε μόνο την οικονομία και την κοινωνία, αλλά και τον ίδιο τον πυρήνα της πολιτικής εξουσίας

Έπειτα από χρόνια διαφθοράς και απογοήτευσης από την παλιά πολιτική ελίτ, η ουκρανική κοινωνία στρέφει τώρα το βλέμμα της στους ανθρώπους του μετώπου: στους βετεράνους του Στρατού, σύμφωνα με το Carnegie Politika.

Οι στρατηγοί ως νέα πολιτική δύναμη

Ο ουκρανικός στρατός, αποτέλεσμα γενικής κινητοποίησης, αποτελεί μικρογραφία της κοινωνίας: πολίτες από κάθε επάγγελμα και κοινωνική τάξη, ενωμένοι στον κοινό σκοπό της άμυνας της πατρίδας. Αυτοί οι άνδρες και γυναίκες θα επιστρέψουν από το μέτωπο με εμπειρίες, αξίες και αντιλήψειςπου θα διαμορφώσουν το μέλλον της πολιτικής σκηνής.

Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση της SOCIS, οι Ένοπλες Δυνάμεις είναι σήμερα ο πιο αξιόπιστος θεσμός στην Ουκρανία. Ο πρώην αρχηγός του στρατού Βαλέρι Ζαλούζνι συγκεντρώνει ποσοστό εμπιστοσύνης 70,9% ενώ ο επικεφαλής της στρατιωτικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, Κίριλο Μπουντάνοφ, φτάνει το 55,3%. Για σύγκριση, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι λαμβάνει 49,1%.

Δημοσκοπήσεις: Η άνοδος των στρατιωτικών

Σε υποθετικά σενάρια εκλογών, ο Ζαλούζνι εμφανίζεται να κερδίζει τον Ζελένσκι στον δεύτερο γύρο (60,5% έναντι 39,5%). Παράλληλα, δημοφιλείς διοικητές όπως ο Μπουντάνοφ ή ο πρώην αρχηγός του Τάγματος Αζόφ, Αντρίι Μπιλέτσκι, συγκεντρώνουν αξιοσημείωτα ποσοστά. Κόμματα με επικεφαλής στρατιωτικούς θα ξεπερνούσαν εύκολα το εκλογικό όριο του 5%.

Ωστόσο, οι αριθμοί αυτοί αντικατοπτρίζουν περισσότερο τη λαϊκή δυσαρέσκεια απέναντι στους σημερινούς πολιτικούς, παρά ένα σταθερό πολιτικό ρεύμα. Όπως και το 2019, όταν ο Ζελένσκι εξελέγη με κύμα αντι-συστημικής ψήφου, έτσι και σήμερα οι πολίτες αναζητούν νέους ανθρώπους, ελπίζοντας πως όσοι πολέμησαν για την χώρα θα είναι πιο έντιμοι και κοντά στον λαό.

Η εμπειρία του 2014 και τα νέα ρεύματα

Δεν είναι η πρώτη φορά που στρατιωτικοί εισέρχονται μαζικά στην Πολιτική. Το 2014, μετά την πρώτη φάση του πολέμου στο Ντονμπάς, αρκετοί διοικητές εθελοντικών ταγμάτων, όπως οι Μπιλέτσκι, Γιαρός και Σεμεντσένκο, εξελέγησαν στο Κοινοβούλιο. Όμως, σύντομα χάθηκαν από το πολιτικό προσκήνιο χωρίς ουσιαστική επιρροή.

Η επόμενη «γενιά» βετεράνων πολιτικών, ωστόσο, αναμένεται πολύ ισχυρότερη -με εμπειρία, επικοινωνιακές δεξιότητες και δημόσια αναγνώριση.

Νέα πρόσωπα και επικοινωνιακή ισχύς

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ταξιαρχία Khartiia, που ιδρύθηκε από εθελοντές το 2022 και διαθέτει επαγγελματική ομάδα επικοινωνίας με την δημοσιογράφο Ιβάννα Σκίμπα-Γιακούμποβα και τον γνωστό ποιητή και μουσικό Σερχί Ζαντάν.

Αντίστοιχα, διοικητές από την Ταξιαρχία Αζόφ, όπως ο συνταγματάρχης Ντένις Προκοπένκο, αξιοποιούν τα ΜΜΕ για να διαμορφώσουν δημόσια εικόνα. Ο Προκοπένκο, αιχμάλωτος το 2022 στο Αζοφστάλ και σήμερα διοικητής της Εθνοφρουράς, ασκεί σκληρή κριτική τόσο στη στρατιωτική όσο και στην πολιτική ηγεσία.

Ο πρώην διοικητής του Αζόφ, Αντρίι Μπιλέτσκι, καίτοι απέτυχε στις εκλογές του 2019–2020, έχει επιστρέψει στο προσκήνιο ως επικεφαλής του Τρίτου Σώματος Στρατού.

Οι προκλήσεις της μεταπολεμικής Πολιτικής

Όταν τελειώσει ο πόλεμος, η μορφή που θα έχει η ειρήνη θα καθορίσει και το μέλλον των στρατηγών στην Πολιτική.

Αν επιστρέψουν ως νικητές, μπορεί να αποτελέσουν μοχλό ανασυγκρότησης και κοινωνικής επανένταξης.

Αν όμως επικρατήσει η αίσθηση μιας «χαμένης γενιάς», η πολιτική σκηνή μπορεί να γίνει πιο σκληρή, στρατιωτικοποιημένη και διχαστική.

Πολλοί αναλυτές προειδοποιούν ότι η δημιουργία ενός ενιαίου «στρατιωτικού κόμματος» θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την εικόνα του στρατού. Αντίθετα, προτείνουν οι βετεράνοι να ενταχθούν σε διαφορετικά πολιτικά σχήματα, διασφαλίζοντας έτσι τον πλουραλισμό και την σταθερότητα της Δημοκρατίας.

Η πολιτική ισορροπία και το μέλλον

Η ομάδα του Ζελένσκι βλέπει ήδη την πιθανή μαζική είσοδο στρατηγών ως πολιτική απειλή και προσπαθεί είτε να τους κρατήσει εκτός Πολιτικής είτε να εντάξει δημοφιλή πρόσωπα, όπως τον Ζαλούζνι ή τον Μπουντάνοφ, στις γραμμές της.

Παράλληλα, η αντιπολίτευση –με επικεφαλής τον πρώην πρόεδρο, Πέτρο Ποροσένκο– επιχειρεί να προσελκύσει δικούς της στρατιωτικούς συμμάχους.

Συμπέρασμα

Η Ουκρανία βαδίζει προς μια νέα πολιτική εποχή. Οι βετεράνοι του πολέμου, άνθρωποι με κύρος, εμπειρία και εθνικό συμβολισμό, θα διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην πολιτική ανανέωση ή την πολιτική σύγκρουση.

Το πώς θα γραφτεί αυτό το επόμενο κεφάλαιο εξαρτάται από το πώς θα τελειώσει ο πόλεμος και από το εάν οι ήρωες του μετώπου θα μπορέσουν να γίνουν υπεύθυνοι ηγέτες της ειρήνης.