Σαν σήμερα, πριν από 113 χρόνια, ο ελληνικός στόλος υπό την ηγεσία του Παύλου Κουντουριώτη σφράγισε την κυριαρχία του στις ελληνικές θάλασσες
Η ναυμαχία της Λήμνου αποτέλεσε τον καθοριστικό επίλογο των ναυτικών συγκρούσεων του Α’ Βαλκανικού Πολέμου, αναγκάζοντας τον οθωμανικό στόλο σε μόνιμο εγκλεισμό στα Στενά.
Μετά την ήττα τους στη ναυμαχία της Έλλης τον Δεκέμβριο του 1912, οι Οθωμανοί παρέμεναν προστατευμένοι εντός των Δαρδανελίων. Ωστόσο, το πρωινό της 5ης Ιανουαρίου 1913, ο τουρκικός στόλος επιχείρησε την τελική του έξοδο στο Αιγαίο, επιδιώκοντας να ανατρέψει τα δεδομένα και να ανακτήσει τον έλεγχο των απελευθερωμένων νησιών.
Η απάντηση του Υποναυάρχου Κουντουριώτη ήταν ακαριαία. Πριν από την εμπλοκή, εξέπεμψε το ιστορικό σήμα προς τα πληρώματα, δηλώνοντας την «άκαθεκτη ορμή» και την απόλυτη πεποίθησή του για τη νίκη «εναντίον του εχθρού του γένους».
Η σύγκρουση ξεκίνησε με ανταλλαγή πυρών από μεγάλες αποστάσεις
με τα τουρκικά θωρηκτά να στοχεύουν επίμονα, αλλά χωρίς επιτυχία, τη ναυαρχίδα του ελληνικού στόλου. Η κρίσιμη καμπή σημειώθηκε στις 09:35, όταν ο Κουντουριώτης έλαβε μια παράτολμη αλλά ευφυή απόφαση:
Αποδέσμευση: Άφησε τον υπόλοιπο στόλο να κινείται αυτόνομα.
Υπερφαλάγγιση: Εκμεταλλευόμενος την ταχύτητα των 21 κόμβων του «Γεώργιος Αβέρωφ», όρμησε μόνος του εναντίον της εχθρικής γραμμής.
Προσέγγιση: Παρά τα πυκνά πυρά, το «θωρηκτό της νίκης» έφτασε σε απόσταση αναπνοής (μόλις 2.850 μέτρα) από τον αντίπαλο.
Βλέποντας τον κίνδυνο ολοκληρωτικής καταστροφής από τον ελιγμό του Κουντουριώτη, οι Οθωμανοί εκτέλεσαν στροφή 160 μοιρών και τράπηκαν σε φυγή, αναζητώντας προστασία υπό την κάλυψη των επάκτιων φρουρίων τους.
Η ναυμαχία έληξε γύρω στις 10:25, όταν η καταδίωξη σταμάτησε λόγω της εγγύτητας στα Δαρδανέλια
Το αποτέλεσμα, ωστόσο, ήταν συντριπτικό:
Ναυτικός αποκλεισμός: Ο τουρκικός στόλος δεν επιχείρησε ποτέ ξανά έξοδο μέχρι τη λήξη του πολέμου.
Απομόνωση των χερσαίων δυνάμεων: Η Οθωμανική Αυτοκρατορία έχασε τη δυνατότητα μεταφοράς ενισχύσεων και εφέδρων προς το μέτωπο της Μακεδονίας.
Εθνικός Θρίαμβος: Η κυριαρχία στο Αιγαίο εδραιώθηκε οριστικά, καθιστώντας τον Παύλο Κουντουριώτη και το ναυτικό τους βασικούς αρχιτέκτονες του ελληνικού θριάμβου του 1912-1913.