Κυρίες και κύριοι βρισκόμαστε στην Κύπρο και έχουμε την τιμή να είναι μαζί μας ο πρώην πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας ο κύριος Γιώργος Βασιλείου.
Είναι ιδιαίτερη τιμή που είστε μαζί μας και ευχαριστούμε πολύ που δεχτήκατε την πρόσκλησή μας να μας μιλήσετε. Θα θέλαμε να μας πείτε πως πήρατε την απόφαση και ασχοληθήκατε με την πολιτική;
Β: Ήταν μια ξαφνική απόφαση, πάντα ενδιαφερόμουν για την πολιτική και τις εξελίξεις αλλά την απόφαση να βάλω υποψηφιότητα την πήρα λίγους μήνες πριν βάλω υποψηφιότητα, δεν άνηκα σε κόμμα, προέρχομαι από αριστερή οικογένεια μεν αλλά είχα ασχοληθεί με τις μελέτες και τις δουλειές που κάναμε και δεν ήμουν ενταγμένος σε ένα κόμμα και έτσι έβαλα υποψηφιότητα ως ανεξάρτητος υποψήφιος, υποστηρίχθηκα από το ΑΚΕΛ και άλλες δυνάμεις και εξελέγηκα.
ΑΧ: Παρ’ ότι ήσασταν ανεξάρτητος κατορθώσατε και την πήρατε την εκλογή γιατί είναι δύσκολο ως και ακατόρθωτο κάποιος που δεν ανήκε σε κάποιο χώρο να μπορέσει να πάρει την εκλογή.
Β: Σύμφωνοι αλλά απ’ τη μια μεριά είχα την υποστήριξη του ΑΚΕΛ και μιας σειράς προσωπικοτήτων, απ’ την άλλη ήμουν αρκετά γνωστός στην Κύπρο και λόγω της οικογένειά μου, ο πατέρας μου και η μητέρα μου ήταν άνθρωποι με μεγάλη πολιτική δράση και γιατροί με μεγάλο φάσμα γνωριμιών και πέραν αυτού εγώ ήμουν πολύ γνωστός ως οικονομολόγος αν και ο κόσμος δεν με ταύτιζε με την πολιτική δραστηριότητα αλλά ήξεραν ότι γνωρίζω τα περί Κύπρου και της κατάστασης..
ΑΧ: Θα ήθελα να μας πείτε λίγο για τα παιδικά σας χρόνια, τις σπουδές σας, για τους γονείς σας.. νομίζω ο πατέρας σας είχε καταγωγή απ’ την Πελοπόννησο.
Β: Όχι η μητέρα μου είναι από εκεί. Δεν νομίζω ότι τα περιθώρια της εκπομπής σας έχουν το χρόνο να καλύψουν την ιστορία των παιδικών μου χρόνων και της οικογένειά μου, είναι ένα παραμύθι ολόκληρο γιατί είναι αλήθεια ότι η ιστορία η προσωπική μου και της οικογένειάς μου λίγο πολύ ταυτίζεται με την ιστορία του ελληνισμού και με το δράμα. Με λίγα λόγια να σας πω ότι γεννήθηκα στην Αμμόχωστο το ’31, μετά λόγω του ότι είχε γίνει εδώ το κίνημα και ο πατέρας μου ήταν προοδευτικός άνθρωπος αποφάσισε ότι δεν τον σήκωνε το κλίμα εδώ και πήγε στην Ελλάδα, δούλεψε στον ερυθρό σταυρό, ήταν οφθαλμίατρος και μετά το ’36 πήγαμε στη Μυτιλήνη όπου εγκαταστάθηκε διότι δεν είχε τότε οφθαλμίατρο άλλο η Μυτιλήνη, εκεί γεννήθηκε η αδελφή μου αλλά στη Μυτιλήνη όταν ήρθαν οι Γερμανοί, πριν φτάσουν τον κάλεσαν στην αστυνομία και του είπε ο αρχηγός ”γιατρέ μου παρ’ όλο που σ’ αγαπάμε η Μυτιληναίοι πρέπει να φύγεις διότι σε 24 ώρες έρχονται οι Γερμανοί και θα είσαι ο πρώτος που θα συλλάβουν γιατί απ’ τη μια μεριά είσαι Άγγλος υπήκοος όντας Κύπριος και απ’ την άλλη είσαι γνωστός αριστερός και έτσι θα πρέπει να σε συλλάβουν γι’ αυτό σε συμβουλεύω να φύγεις”. Μπήκαμε σε μια βάρκα και περάσαμε απέναντι στο Αϊβαλί και μετά από πολλές περιπέτειες φτάσαμε στην Κύπρο.
Εγκατασταθήκαμε στην Κύπρο, το ’43 ο πατέρας μου ήταν πρωταγωνιστής του λεγόμενου συνθήματος του ΑΚΕΛ για να πάνε εθελοντές στο στρατό ενάντια στη ναζιστική Γερμανία. Έτσι πήγε στο στρατό με 700 εθελοντές, όταν βγήκε από το στρατό άρχισε πάλι να δουλεύει, πήγαινε πολύ καλά η δουλειά του γιατί ήταν εξαιρετικός επιστήμονας, πήγαινα εγώ να σπουδάσω ιατρική στη Γενεύη και σε λίγο καιρό πήρα ένα γράμμα ”έλα να μας συναντήσεις στο Παρίσι”. Παω στο Παρίσι και μου λεει εκεί ”μας κάλεσαν, πάμε να προσφέρουμε τις υπηρεσίες μας στο βουνό και το θεωρώ υποχρέωσή μου να το κάνω”. Πήγε εθελοντής στο δημοκρατικό στρατό γιατί ήθελαν γιατρούς.
Ο πατέρας μου και η μητέρα μου έφυγαν για το βουνό και είχαν πάρει μαζί τους και τη μικρή αδελφή μου και εγώ έμεινα μόνος μου στη Γενεύη. Δεν είχα τρόπο να συνεχίσω μόνος μου στη Γενεύη και μετά από κάποια περιπέτεια κατέληξα στην Ουγγαρία που ήταν η μητέρα μου διότι μετά από περιπέτεια δεν μπόρεσε να κατέβει εκείνη στο βουνό.
Έτσι πήγα εκεί, ο πατέρας μου μετά το βουνό, μετά την ήττα του δημοκρατικού στρατού και το τέλος του εμφυλίου πολέμου πήγε στην Αλβανία με τους άλλους αντάρτες και από κει πήγαν στην Τασκένδη. Εγώ ήμουν στην Ουγγαρία με την μητέρα μου και την αδελφή μου. Κάποια στιγμή επιτράπηκε στις οικογένειες να ενωθούν κι έτσι η μητέρα μου πήγε στην Τασκένδη, εγώ δεν μπορούσα να τους επισκεφτώ, ήμουν στη Βουδαπέστη και έτσι γι’ αυτό το λόγο αφού εργάστηκα σε εργοστάσιο, πήγα στο πανεπιστήμιο και σπούδασα οικονομολόγος και προγραμματισμό, έζησα στη Βουδαπέστη και κατά τα τέλη της δεκαετίας του ’50 πήγα στο Λονδίνο, οι γονείς μου μπόρεσαν να γυρίσουν Κύπρο μόνο μετά την ανεξαρτησία διότι πριν δεν τους έδιναν άδεια και όταν γύρισαν Κύπρο δυστυχώς η μητέρα μου αρρώστησε με καρκίνο και εγώ εγκατέλειψα το Λονδίνο για να είμαι μαζί τους και από το ’62 που γύρισα μένω Κύπρο.
ΑΧ: Είπατε ότι είστε αριστερής πολιτικής καταγωγής. Τώρα πως βλέπετε ότι υπάρχει μονοκρατία πλέον δηλ δεν υπάρχει ο αριστερός συνασπισμός που υπήρχε παλιά.
Β: Τι εννοείται;
ΑΧ: Ότι έπεσε η Ρωσία.. ποια είναι η άποψή σας για το καθεστώς της Ρωσίας;
Β: Δυστυχώς αλλιώς ξεκίνησε, με άλλες ελπίδες, άλλα όνειρα και αλλιώς κατέληξε. Ήταν πολύ δυσάρεστο και πολύ αρνητικό το γεγονός ότι εξελίχθηκε έτσι διότι δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτά που πίστευαν και αγωνίζονταν τότε δεν είδαν να γίνονται πραγματικότητα.
ΑΧ: Διότι κάποιοι διαμαρτύρονταν εκείνη την εποχή διότι οι μεν του Ρωσικού μπλόκ διαμαρτύρονταν ότι στις από δω χώρες επενέβαινε η Αμερική, δεν εφαρμόζονταν τα ανθρώπινα δικαιώματα, η Δε Αμερική διαμαρτύρονταν για κει..
Β: Δεν υπήρχε θέμα διαμαρτυρίας διότι αν υπήρχε κάπου που δεν εφαρμόζονταν τα ανθρώπινα δικαιώματα αυτό ήταν στην παλιά Σοβιετική Ένωση. Οι συνθήκες ήταν πάρα πολύ δύσκολες..
ΑΧ: Πως είχατε δει την Ουγγρική επανάσταση;
Β: έλαβα μέρος εκεί. Εδώ είναι άλλη ιστορία μεγάλη διότι το πανεπιστήμιο που ήμουν, το πανεπιστήμιο οικονομικών επιστημών ήταν το κέντρο της δραστηριοποίησης σε πολύ μεγάλο βαθμό και έτσι ήμουν κοντά στην όλη προσπάθεια, κανένας δεν ήξερε ότι θα γίνει επανάσταση, αυτό που θέλαμε ήταν σοσιαλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο και αλλιώς ξεκίνησε και αλλιώς κατέληξε.
ΑΧ: σπουδάσατε ιατρική, οικονομικά και marketing.
Β: Marketing δεν σπούδασα ουσιαστικά, σπούδασα εν μέρει στη ζωή αλλά έκανα και στην Αγγλία ειδίκευση σε θέματα marketing
ΑΧ: Με την ιατρική δεν ασχοληθήκατε
Β: Όχι δεν τέλειωσα, είχα αρχίσει και μετά την εγκατέλειψα το ’52 όταν ήμουν στην Ουγγαρία και αποφάσισα να αλλάξω επιστήμη.
ΑΧ: Τι σας έκανε και αποφασίσατε να αλλάξετε επιστήμη;
Β: Το γεγονός ότι τότε δούλευα σε εργοστάσιο, δεν έπρεπε να πάμε στο πανεπιστήμιο όσοι ζούσαμε με τους άλλους αντάρτες, ήταν όλοι μαζί εκεί, στην Ουγγαρία έφερναν τραυματίες του δημοκρατικού στρατού και εγώ τους φρόντιζα, τους έπαιρνα στα νοσοκομεία, τους έκανα το διερμηνέα και δεν επιτράπηκε να πάμε στο πανεπιστήμιο αλλά επιτράπηκε να εργαστούμε και πήγα σε εργοστάσιο… εκεί στο εργοστάσιο, ήταν τότε η αρχή της προσπάθειας για την οικοδόμηση της σοσιαλιστικής κοινωνίας και μου τράβηξε το ενδιαφέρον η ιδέα ότι μπορείς να προγραμματίσεις την ανάπτυξη της οικονομίας μιας χώρας και το θεώρησα πιο σημαντικό και πιο ενδιαφέρον από το να ασκήσω την ιατρική.
Μάλιστα θυμάμαι ότι είχα γράψει στον πατέρα μου ότι αποφάσισα να το κάνω αυτό για να προσφέρω πιο πολλά στο λαό και μου είπε ”σέβομαι την απόφασή σου γιε μου αλλά σου εύχομαι να καταφέρεις να προσφέρεις τόσα όσα πρόσφερα κι εγώ παρ’ όλο που δεν ήμουν οικονομολόγος αλλά γιατρός”..
ΑΧ: Ποιο ήταν τελικά το όραμα όλων εσάς που είπατε ”να κάνουμε έναν σοσιαλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο”; Επιτεύχθηκε αυτό τελικά σε κάποια χώρα;
Β: Όχι
ΑΧ: Γιατί; και ποιοι ήταν οι στόχοι αυτού του οράματος;
Β: Ένα όραμα, να ζούνε οι άνθρωποι, να μπορεί ο καθένας να αναπτύσσεται με βάση τις ικανότητές του. Αυτή ήταν πάντα η αρχή και όλοι μαζί να εργάζονται για το κοινό καλό. Είναι μια ελπίδα, ένα ιδεώδες του κάθε ανθρώπου, σε κάθε χώρα. Απλούστατα αποδείχθηκε ότι ήταν μια φρούδα ελπίδα και δεν υλοποιήθηκε σ’ αυτές τις χώρες τότε.
ΑΧ: Και τι φταίει σ’ αυτό;
Β: Θέλουμε πολλές εκπομπές για να το αναλύσουμε αυτό και δυστυχώς δεν μπορούσε να υλοποιηθεί και δεν μπορεί σήμερα να υλοποιηθεί κάτι τέτοιο χωρίς δημοκρατία, χωρίς ελευθερία ατόμου..
ΑΧ: Σε άλλες χώρες υλοποιήθηκε πέραν του τότε σοσιαλιστικού μπλόκ, γιατί είχε ακουστεί ότι πολλές χώρες θέλανε αυτό το πράγμα, κάποιοι το επιθυμούσαν..
Β: Τι εννοείται;
ΑΧ: Στις σκανδιναβικές χώρες είχε επιτευχθεί αυτό;
Β: Εκεί υπήρχε δημοκρατία, δεν ήταν το σύστημα της Σοβιετικής Ένωσης. Σας είπα ότι για να μπορέσεις να πραγματοποιήσεις οποιοδήποτε ιδεώδες πρέπει να έχεις δημοκρατία και από τη στιγμή που έχεις δημοκρατία τότε υπάρχουν και πολλά κόμματα και τα κόμματα εναλλάσσονται στην εξουσία όπως είναι φυσιολογικό…
ΑΧ: Θα θέλαμε να μας πείτε τους σκοπούς και τους στόχους του κέντρου ερευνών που ιδρύσατε στη Μέσα Ανατολή και αν επιτεύχθηκαν οι σκοποί και οι στόχοι….
Β: όταν γύρισα στην Κύπρο έπρεπε με κάτι να ασχοληθώ. Ένας νέος άνθρωπος τότε, οι δυνατότητες ήταν , μιλάμε τότε για τις αρχές του ’60 μόλις είχε γίνει και η προεδρική δημοκρατία, είτε να ασχοληθείς με εμπόριο, είτε να δουλέψεις στην κυβέρνηση, δεν υπήρχαν ούτε οι συμβουλευτικοί οίκοι, ούτε η δυνατότητα προσφοράς επιστημονικών υπηρεσιών ανεξάρτητα.. εμένα δεν με συγκινούσε η ιδέα να γίνω υπάλληλος στην κυβέρνηση αλλά ούτε και έμπορος άρα η μόνη μου επιλογή ήταν να ασχοληθώ με αυτό που είχα μάθει, που ήξερα ότι λειτουργεί σε συνθήκες ελεύθερης αγοράς, την έρευνα αγοράς και επειδή η Κύπρος ήταν μικρή χώρα αποφάσισα να προσφέρω τις υπηρεσίες αυτές στο χώρο της Μέσης Ανατολής.
Ήταν λίγο θράσος αυτό γιατί τότε δεν είχα καμία σχέση με τις χώρες αυτές, ήθελε αποφασιστικότητα να το κάνεις αυτό, στην αρχή αντιμετώπισα πολλές δυσκολίες αλλά σιγά-σιγά πέτυχα γιατί όπου πηγαίναμε επένδυα όλα τα εισοδήματα στη χώρα εκείνη και έτσι το γραφείο αυτό εξελίχθηκε στο μεγαλύτερο γραφείο της Μέσης Ανατολής και σήμερα ακόμη έχουμε γραφεία σε όλες τις χώρες της Μέσης Ανατολής από την Περσία ίσα με το Μαρόκο και όταν άλλαξε το καθεστώς το ’90 και έπαψε αν λειτουργεί η Σοβιετική Ένωση και οι πρώην σοσιαλιστικές χώρες προχωρήσαμε και με τον ίδιο τρόπο ήμασταν πρωταγωνιστές ή πρόσκοποι στη Μέση Ανατολή, το κάναμε και στην Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη και έτσι σήμερα το γραφείο μας έχει γραφεία σε 80 χώρες του κόσμου και κάνουμε έρευνα αγοράς σε όλες τις πρώην σοσιαλιστικές χώρες και σε όλες τις χώρες της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής.
ΑΧ: Και τι συμπεράσματα έχει βγάλει αυτή η έρευνα αγοράς;
Β: Δεν είναι θέμα συμπεράσματος, εξυπηρετούμε εκατοντάδες εταιρείες και μελετούμε την κατάσταση στην αγορά, τα προϊόντα, το πώς παει η κατάσταση, πόσο αυξάνεται η κατανάλωση, ποια η επιτυχία των νέων προϊόντων που εισάγονται. Μια δουλειά που αποτελείται από εκατοντάδες εργασίες..
ΑΧ: Πως πιστεύετε ότι έπεσε έτσι το Ανατολικό μπλοκ, οι πρώην σοσιαλιστικές χώρες;
Β: Σας είπα ότι αυτό που ήλπιζαν να κάνουν δεν μπόρεσε να υλοποιηθεί, ήταν ένα όνειρο άπιαστο..
ΑΧ: Ποια η γνώμη σας για την παγκοσμιοποίηση;
Β: Είναι μια πραγματικότητα η παγκοσμιοποίηση. Το θέμα δεν είναι να πεις να γίνει ή να μην γίνει η παγκοσμιοποίηση διότι η παγκοσμιοποίηση είναι μπροστά μας και ζει. Ένα βασικό της στοιχείο είναι ότι οι δυο μεγάλοι γίγαντες η Κίνα και η Ινδία ξύπνησαν και με το να ξυπνήσουν και να έχεις την ανάπτυξη σ’ αυτές τις δυο μεγάλες χώρες έχεις de facto παγκοσμιοποίηση και πρέπει να το συνειδητοποιήσουμε όλοι μας ότι αυτό θα συνεχίσει και θα αναπτύσσεται… έχει πολλά θετικά στοιχεία και πολλά αρνητικά.
Τα θετικά είναι ότι αναπτύσσεται άνευ προηγουμένου η παγκόσμια αγορά, η ζήτηση προϊόντων και μειώνεται το κόστος.. εάν δεν υπήρχε η προσφορά υπηρεσιών απ’ την Ινδία, η προσφορά υπηρεσιών απ’ την Κίνα τότε το κόστος ζωής σε όλες τις δυτικές χώρες θα ήταν ασύγκριτα μεγαλύτερο. Έχει παίξει τεράστιο ρόλο ότι έρχονται τόσο φθηνά εμπορεύματα και ότι τόσες υπηρεσίες προσφέρονται πιο φθηνά απ’ την Ινδία και θα αναπτυχθούν περισσότερο αυτές οι χώρες και επίσης η ζήτηση που δημιουργήθηκε για χίλια-δυο προϊόντα είχε σαν αποτέλεσμα να καλυτερεύσει η δυνατότητα προμήθειας και παραγωγής αυτών των προϊόντων. Το αρνητικό είναι ότι πολύς κόσμος σε ορισμένες δυτικές χώρες έχασε τη δουλειά του και δεν μπόρεσε να βρει νέα δουλειά ή να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες και φυσικά εκείνοι οι επιχειρηματίες που μπορούσαν να το εκμεταλλευτούν προς όφελός τους το εκμεταλλεύτηκαν. Άρα η παγκοσμιοποίηση δεν είναι κάτι που μπορείς να το σταματήσεις απλώς είναι κάτι που πρέπει να το ελέγξεις, να φροντίσεις ώστε να υπάρχει η ανάπτυξη σε παγκόσμια κλίμακα αλλά ταυτόχρονα να υπάρχει και η κοινωνική πρόνοια και η προστασία του πολίτη..
ΑΧ: όταν θέσατε υποψηφιότητα σαν πρόεδρος είχατε κάποιους στόχους στα θέματα υγείας, παιδείας, οικονομίας, πολιτισμού. Τι πιστεύετε ότι πετύχατε από τους στόχους αυτούς που είχατε θέσει;
Β: Πολλά πέτυχα. Πέτυχα κάτι το οποίο μπορεί να σας φαίνεται λίγο περίεργο σήμερα αλλά ουσιαστικά με την εκλογή μου για πρώτη φορά λειτούργησε η δημοκρατία στην δημόσια υπηρεσία και στην Κύπρο διότι πριν την εκλογή μου ο κόσμος έπρεπε να πηγαίνει στη δημόσια υπηρεσία, στο γραφείο του και έπρεπε ή να μην βαστά εφημερίδα ή να βαστά την εφημερίδα που πρόσκειται προς τον πρόεδρο. Δηλ αν βάλουμε στοιχεία αντίστοιχα στην Ελλάδα, επειδή τώρα είναι εξουσία η Νέα Δημοκρατία έπρεπε να έχεις εφημερίδα που πρόσκειται στην Νέα Δημοκρατία και όχι να είναι του ΠΑΣΟΚ, ΚΚΕ, κ.λ.π. ένα από τα μέτρα που πήρα ήταν ότι είναι ελεύθερος ο κόσμος να διαβάζει ότι θέλει που μπορεί να σας φαίνεται λίγο ή κάτι μικρό αλλά είναι σημαντικό γιατί έτσι η δημόσια υπηρεσία άνοιξε για όλους και όχι για άτομα που άνηκαν στη μια ή την άλλη κομματική ομάδα. Ένα άλλο σημαντικό επίτευγμα είναι το πανεπιστήμιο.
Όταν εξελέγηκα 30 χρόνια μιλούσαν για πανεπιστήμιο και δεν είχαν κάνει τίποτε και γιατί; γιατί υπήρχε η ανόητη άποψη ότι αν γίνει πανεπιστήμιο στην Κύπρο θα κοπούν οι δεσμοί με το εθνικό κέντρο, ότι θα μειωθεί η σημασία της Ελλάδας στην Κύπρο, ότι θα ήταν ανθελληνικό να κάνεις πανεπιστήμιο εδώ διότι δεν θα πηγαίνουν στην Αθήνα να σπουδάσουν, στην Πάτρα ή τη Θεσσαλονίκη. Εγώ το θεώρησα ανόητο αυτό, το πολέμησα και δεν το πολέμησα μόνο στα λόγια αλλά το εφάρμοσα. Μόλις εξελέγηκα έβαλα μπρός και πρίν να λήξει η πενταετία το πανεπιστήμιο της Κύπρου λειτούργησε με συνθήκες και κανονισμούς που είναι πολύ καλύτερες απ’ την Ελλάδα διότι έχουμε δυο πράγματα που δυστυχώς δεν υπάρχουν. Το ένα είναι η αναγκαστική φοίτηση και το άλλο είναι ότι δεν μπορείς να είσαι αιώνιος φοιτητής. Πρέπει να δίνεις εξετάσεις και να τελειώνεις και αυτά που βλάπτουν πολύ κατά την άποψή μου και το παραδέχονται όλοι οι ακαδημαϊκοί στην Ελλάδα, το επίπεδο της μόρφωσης στην Ελλάδα. Ένα άλλο, παίρνονταν αποφάσεις ανάλογα με τις εξελίξεις και εφαρμόζονταν, δεν ήταν λόγια.
Μέσα σ’ αυτά τα πλαίσια έγινε ο πόλεμος του κόλπου τότε στο Κουβέιτ που έγινε η εισβολή και πήγε να δημιουργηθεί μια άνευ προηγουμένου κρίση και με μέτρα που πήραμε άμεσα κατορθώσαμε να ανατρέψουμε την εικόνα και όλοι το παραδέχονται ότι η Κύπρος γνώρισε μια περίοδο οικονομικής ανάπτυξης του 9% που ποτέ δεν είχε γνωρίσει. Έγινε η φορολογική μεταρρύθμιση, όταν εξελέγηκα ο φόρος ο προσωπικός ήταν 60% και ο φόρος των εταιρειών 40% και με τη φορολογική μεταρρύθμιση έπεσε ο φόρος των εταιρειών στο 20 και ο προσωπικός φόρος στο 40 και ενώ όλοι έλεγαν ότι θα καταστραφούμε γιατί θα μειωθούν τα εισοδήματα, τα εισοδήματα αυξήθηκαν διότι δεν είχαν λόγο να κλέβουν τον φόρο εισοδήματος που ήταν πολύ λογικό πλέον.. και πολλά άλλα, μπήκαν οι βάσεις για πολλά πράγματα και ορισμένα δεν εφαρμόστηκαν γιατί επικράτησε η φθηνή κομματική αντίδραση όπως π.χ το αεροδρόμιο. Βάλαμε μπρός να κάνουμε το αεροδρόμιο, αντέδρασαν διάφοροι κομματικά ότι δήθεν δεν συμφέρει και έτσι ενώ θα στοίχιζε 100.000.000 λίρες τότε και θα το έκανε το κράτος τώρα μιλάμε για αεροδρόμιο το οποίο θα στοιχίσει 600.000.000 και ακόμα να προχωρήσει..
ΑΧ: Για το κυπριακό ποιες ήταν οι απόψεις σας, με ποιους ηγέτες συζητήσατε και τι καταφέρατε πάνω σ’ αυτό;
Β: Μάλλον με ποιους δεν συζήτησα γιατί αυτή η συζήτηση πιάνει όλο τον κόσμο.. το κυπριακό όταν εξελέγηκα ήταν στο ναδίρ και η εντύπωση που επικρατούσε είναι ότι δυστυχώς η πλευρά μας ήταν δύσκολη και ο κύριος Ντενκτάς παρ’ όλο που είναι ο πιο αρνητικός άνθρωπος που υπήρχε είχε κατορθώσει να έχει το πάνω χέρι.. ανέτρεψα πλήρως αυτή την εικόνα και όπως πριν η σημερινή σύμβουλος του προέδρου της Δημοκρατίας κυρίου Τάσου Παπαδόπουλου, αγγλίδα καθηγήτρια δήλωσε ότι η μόνη ευκαιρία που υπήρχε και δυστυχώς δεν υλοποιήθηκε ήταν όταν ήμουν πρόεδρος εγώ, το ’92. Μπόρεσα να βάλω το κυπριακό στο κέντρο της προσοχής παγκόσμια και να δημιουργηθεί μια κινητικότητα τότε, δυστυχώς όμως σταμάτησε και το κυπριακό είναι άλυτο…
ΑΧ: Είστε σε μια επιτροπή για την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση..
Β: ήμουν υπεύθυνος, είχα την ευθύνη τόσο για τις διαπραγματεύσεις όσο και για το συντονισμό της δουλειάς στην Κύπρο και αυτό ήταν μια σημαντική επιτυχία αλλά αυτό έγινα μετά την προεδρία από το ’98 ως το 2002.
ΑΧ: Τι έγινε με αυτό το θέμα;
Β: Απλά, η Κύπρος είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Την αίτηση για ένταξη την έκανα εγώ όταν ήμουν πρόεδρος το ’92 και στη συνέχεια το ’98 αρχίσαμε τις διαπραγματεύσεις που όπως σας είπα είχα την πλήρη ευθύνη για όλα και ενώ όταν αρχίσαμε κανείς δεν πίστευε ότι η Κύπρος μπορεί να ενταχθεί χωρίς τη λύση του κυπριακού στο τέλος όχι μόνο ενταχθήκαμε αλλά η Κύπρος ήταν η συνέχεια στην πρωτοπορία της όλης προσπάθειας..
ΑΧ: Τι σημαίνει για την Κύπρο και το κυπριακό λαό η ένταξη στην Ενωμένη Ευρώπη;
Β: Πάρα πολλά, σημαίνει ότι για πρώτοι φορά έχουμε το αίσθημα της ασφάλειας και της ειρήνης σε σίγουρη βάση και φυσικά ότι είμαστε μέλη της ενιαίας Ευρώπης, ότι οι νέοι μπορούν να σπουδάσουν σε οποιοδήποτε πανεπιστήμιο με τους ίδιους όρους όπως και οι ντόπιοι, μπορούν να εργαστούν σε οποιαδήποτε χώρα της Ευρώπης και η Κύπρος μπορεί να εκμεταλλευτεί θετικά όλες τις δυνατότητες που προσφέρει η Ευρωπαϊκή Ένωση.
ΑΧ: Γιατί όμως το euro δεν λειτουργεί εδώ;
Β: Το euro δεν λειτουργεί αυτόματα. Μπαίνεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση και μετά από μια περίοδο και εφόσον η οικονομία σου το επιτρέπει τότε εντάσσεσαι στην ευρωπαϊκή νομισματική μονάδα, η Κύπρος έχει ενταχθεί σ’ αυτή και 2 χρόνια μετά μπαίνει το euro.
ΑΧ: Ποια η άποψή σας για την ένταξη της Τουρκίας στην Ενωμένη Ευρώπη;
Β: Την υποστηρίζω πλήρως γιατί δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μια ευρωπαϊκή Τουρκία θα ήταν καλύτερος γείτονας και για την Ελλάδα και για την Κύπρο παρά μια Τουρκία που είναι απομονωμένη. Γνωρίζω πολύ καλά τα προβλήματα που υπάρχουν σήμερα στην Ευρώπη και τις ανησυχίες πολλών αλλά όπως πολύ σωστά μου έλεγε και ένας Τούρκος πολιτικός ” όλοι αυτοί κρίνουν με βάση την Τουρκία που ξέρανε, την Τουρκία του παρελθόντος, αλλά αυτή η Τουρκία δεν θα μπορούσε να μπει στην Ευρώπη…”. Είναι η άλλη Τουρκία, η ευρωπαϊκή Τουρκία και αυτή για να γίνει ευρωπαϊκή θα χρειαστεί πολλά χρόνια δουλειάς αλλά αυτό σημαίνει και η αρχή των διαπραγματεύσεων και το υποστηρίζω όπως σχεδόν και το σύνολο του πολιτικού κόσμου της Ελλάδας υποστηρίζουν αυτή την προοπτική…
ΑΧ: Ποια η άποψή σας για το σχέδιο Ανάν που εδώ όλοι οι Κύπριοι ψήφισαν όχι;
Β: Οι Κύπριοι ψήφισαν όχι κι εγώ ναι. Εκείνο που έχει σημασία είναι ότι πέρασαν από τότε 15 μήνες και δεν έχει γίνει τίποτα και αν μείνουμε έτσι πολύ πιστεύω ότι θα έχουμε de facto διχοτόμηση, θα μας μείνουν τα πράγματα ως έχουν, πράγμα που κανένας μας δεν μπορεί να επιθυμεί διότι οι επιπτώσεις θα είναι πολύ αρνητικές για την Κύπρο…
ΑΧ: Και πως το είδαν ο κυπριακός λαός και ψήφισαν οχι;
Β: Επαναλαμβάνω ότι αυτή τη στιγμή ο λαός.. τονίστηκαν τα αρνητικά, δεν δόθηκε χρόνος να τονιστούν τα θετικά. Το θέμα είναι ότι όλοι συμφωνούν ότι πρέπει να γίνουν διαπραγματεύσεις καινούργιες αλλά δεν προχωρούν σε διαπραγματεύσεις και όσο γίνεται αυτό θα μας μείνει η de facto διχοτόμηση και αν μας μείνει η de facto διχοτόμηση είναι πολύ χειρότερο από οποιοδήποτε σχέδιο.
ΑΧ: Τη συνεργασία Ελλάδας-Κύπρου πως τη βλέπετε;
Β: Αν μιλήσετε με Ελλαδίτες πολιτικούς, τον Ανδρέα Παπανδρέου δεν μπορείτε να τον βρείτε αλλά μπορείτε να βρείτε τον νυν πρόεδρο της Δημοκρατίας τον Κάρολο Παπούλια ή τον κύριο Μητσοτάκη, ο κύριος Παπούλιας ήταν τότε υπουργός εξωτερικών και ο κύριος Μητσοτάκης αρκετά χρόνια πρωθυπουργός, θα σας πω ότι η συνεργασία Κύπρου-Ελλάδας κατά τη διάρκεια της προεδρίας μου ήταν κάτι περισσότερο από τέλεια, είχαμε πολύ στενή επαφή, πολύ καλή συνεργασία και προσπαθήσαμε από κοινού να αξιοποιήσουμε κάθε δυνατότητα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτή η γραμμή είναι μια γραμμή που θα πρέπει να μας χαρακτηρίζει συνεχώς..
ΑΧ: Γιατί η Κύπρος αποτελεί το Μήλον της Έριδος γενικά;
Β: Πολύ αμφιβάλλω γι’ αυτό που λέτε, μακάρι να το αποτελούσε..
ΑΧ: Μα γιατί, αφού η Τουρκία ήθελε, η Ελλάδα ήθελε
Β: Η Ελλάδα δεν ήθελε, της δόθηκε απλώς η ευκαιρία της Τουρκίας να εκμεταλλευτεί το έγκλημα του πραξικοπήματος και να εισβάλει στην Κύπρο και να δημιουργηθεί αυτό που έγινε. Και σήμερα επειδή δεν έχουμε λύση δίνουμε την ευκαιρία στην Τουρκία να παραμείνει εδώ. Πρέπει να προχωρήσουμε σε διαπραγματεύσεις και λύσεις διότι η Κύπρος κινδυνεύει να μείνει διχοτομημένη.
ΑΧ: Είστε και συγγραφέας κάποιων βιβλίων, μιλήστε μας λίγο για τα βιβλία σας, την ανταπόκριση που είχαν γενικά..
Β: Δεν ήταν βιβλία που είχαν στόχο να πουλήσουν χιλιάδες αντίτυπα αλλά κυρίως να παρουσιάσουν θέσεις. Όταν ήμουν πρόεδρος είχαν δημοσιευθεί βιβλία με ομιλίες μου ή με θέσεις γύρω απ’ το κυπριακό και τώρα μετά την ένταξη της Κύπρου στην Ευρώπη έγραψα το βιβλίο που παρουσιάστηκε στην Ελλάδα και στην Κύπρο για τις σχέσεις Κύπρου και Ευρωπαϊκής Ένωσης από το ’62 ίσα με τη μέρα της ένταξης. Η παρουσίαση στην Αθήνα είχε σημασία γιατί έγινε από τον κύριο Παπανδρέου και τον κύριο Μητσοτάκη με συντονιστή τον καθηγητή κύριο Τσούκαλη και στην Αθήνα είπαν ότι πρώτη φορά συμβαίνει αυτό ο Παπανδρέου και ο Μητσοτάκης να είναι στο ίδιο βήμα και να λένε τα ίδια πράγματα..
ΑΧ: Άλλα βιβλία εκτός απ’ αυτό;
Β: Τώρα ετοιμάζω σε συνεργασία με τις Βρυξέλλες, με την Ευρωπαϊκή Ένωση εκεί την αγγλική έκδοση που δεν καλύπτει μόνο την Κύπρο αλλά τις 10 χώρες που ενταχθήκαμε θα είναι ” Η ιστορία της ένταξης των 10”, θα έχω όλη την επιμέλεια του βιβλίου αλλά για την κάθε χώρα θα γράψει ο υπεύθυνος διαπραγματευτής για την ιστορία της χώρας του. Επίσης δουλεύω πάνω σ’ ένα βιβλίο για την ιστορία της προεδρίας και γενικά αργότερα θα γράψω και την αυτοβιογραφία μου…
Αχ: Κάποιο απ’ τα παιδιά σας θα θέλατε να ασχοληθεί με την πολιτική;
Β: Δεν είναι εγώ τη θέλω αλλά αυτά τι θέλουν και αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει ενεργός απασχόληση κανενός απ’ τα παιδιά με την πολιτική. Η μια κόρη είναι στο γραφείο ερευνών, η άλλη κόρη ασχολείται με τη διαφήμιση με την εταιρεία που έχουμε και ο γιος είναι με την εταιρεία ενδύσεων-παραγωγής στη Ρουμανία και πώληση στην Αγγλία που είναι κι αυτή μια οικογενειακή επιχείρηση. Η κόρη μου η μεγάλη βέβαια είναι δημοτική σύμβουλος στη Λευκωσία αλλά βλέπει τα πράγματα περισσότερο απ’ την κοινωνική τους πτυχή.
ΑΧ: Εσείς μετανιώσατε που ασχοληθήκατε με την πολιτική; ήταν κάποια πράγματα που σας είχαν ενοχλήσει η στεναχωρήσει
Β: Όχι απ’ τη στιγμή που ασχολείσαι με την πολιτική δεν υπάρχει περίπτωση να μην σε ενοχλήσουν πράγματα αλλά σημασία έχει να κάνεις αυτό που θεωρείς εσύ σωστό. Εγώ ένιωσα ότι είχα υποχρέωση να αναμιχθώ τότε, το έκανα και αναμφιβόλως τόσο στο εθνικό όσο και στο πνεύμα της εσωτερικής λειτουργίας της χώρας έφερα ένα νέο πνεύμα και είναι κάτι το οποίο εκτιμάται απ όλες τις παρατάξεις.
ΑΧ: Τώρα ποιο είναι το όραμά σας για την Κύπρο;
Β: Να υπάρξει επανένωση του νησιού..
ΑΧ: Πιστεύετε ότι είναι εύκολο σήμερα να βάλει κάποιος υποψηφιότητα ως ανεξάρτητος και να πάρει την εκλογή;
Β: Δεν νομίζω αλλά αν ρωτάτε για μένα εγώ δεν έχω καμία φιλοδοξία θέσεων, έγινα πρόεδρος και προσέφερα και θέλω να μείνω και να ασχολούμαι ενεργά γιατί η Κύπρος δεν έχει λύση ακόμα το πρόβλημά της και πρέπει να συμβάλουμε όλοι να επανενωθεί το νησί γιατί μόνο έτσι θα διασφαλιστεί το μέλλον του τόπου.
ΑΧ: αυτός ο στόχος είναι εφικτός;
Β: Εφικτός είναι αλλά θέλει δουλειά και προσπάθεια
ΑΧ: Τι σκέφτεστε για το μέλλον;
Β: Από τη στιγμή που ήμουν ο βασικός παράγων για να ενταχθεί η Κύπρος στην Ευρωπαϊκή ένωση έκδηλα έχω υποχρέωση ηθική και ουσιαστική να συμβάλλω στη λύση του κυπριακού και στην επανένωση του νησιού. Από και πέρα προσπαθείς να συμβάλλεις στο να ζήσει αυτός ο κόσμος καλύτερα τόσο με μια γνώμη που θα πεις, με μια συμβουλή που θα δώσεις τόσο για την Κύπρο, για την Ελλάδα όσο και για όλο τον κόσμο.