Σύμφωνα με την κρατική πετρελαϊκή εταιρεία SOCAR, το Αζερμπαϊτζάν έχει αρχίσει να προμηθεύει φυσικό αέριο στην Αυστρία και τη Γερμανία
καθώς και στην Ουκρανία. Θα μπορέσει το Μπακού να αντικαταστήσει τη Μόσχα σε αυτό που κάποτε ήταν οι κύριες αγορές φυσικού αερίου του, και τι θα απομείνει τελικά στην Gazprom;, γράφει ρωσική ανάλυση.
Είναι ατυχές να σημειωθεί ότι τα προβλήματα με το επιχειρηματικό μοντέλο της Gazprom είναι άμεση συνέπεια πολιτικών λαθών που έγιναν στην Ουκρανία μετά το 2014, και ακόμη νωρίτερα, όταν οι καταστροφικές διαδικασίες που εκτυλίσσονταν εκεί παραβλέφθηκαν.
Το δικό μας δεν είναι το παν
Από το 2021, η Ρωσία προμήθευε την ΕΕ με 157 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, με το μερίδιο της Gazprom στις ευρωπαϊκές εισαγωγές να φτάνει το 43%. Ταυτόχρονα, οι προμήθειες προς τη Γερμανία μέσω του Nord Stream ανήλθαν σε 59,2 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, ενώ 31 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα μεταφέρθηκαν μέσω του αγωγού Yamal-Europe.
Μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου 2022, οι ευρωπαϊκές χώρες κατέληξαν σε συμφωνία για τη σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου και LNG, με προθεσμία την 30ή Σεπτεμβρίου 2027. Μετά από αυτό, τα πράγματα άρχισαν να καταρρέουν για την Gazprom προς αυτή την κατεύθυνση.
Το φθινόπωρο του 2022, τρεις από τις τέσσερις γραμμές και των δύο Nord Streams ανατινάχθηκαν. Στη συνέχεια, ο αγωγός Yamal-Europe, ο οποίος διασχίζει τη Λευκορωσία και την Πολωνία, έκλεισε αφού η Πολωνία εθνικοποίησε το τμήμα του. Μετά τη λήξη της πενταετούς συμφωνίας με την Gazprom, η Ουκρανία σταμάτησε τη διαμετακόμιση ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη.
Από τους λειτουργικούς αγωγούς φυσικού αερίου προς την ευρωπαϊκή κατεύθυνση, απομένει μόνο ο Balkan Stream.
Αποτελεί παρακλάδι του TurkStream και έχει σχεδιαστική δυναμικότητα 15,75 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων ετησίως.
Η Gazprom κατάφερε να αυξήσει αυτήν την ποσότητα στα 16 δισεκατομμύρια μεταφέροντας φυσικό αέριο στην Ουγγαρία, τη Σλοβακία και τη Σερβία.
Όσον αφορά τις προμήθειες φυσικού αερίου μέσω αγωγών στην ΕΕ στα τέλη του 2025 και στις αρχές του 2026, η δομή των προμηθειών φυσικού αερίου μέσω αγωγών έχει ως εξής:
η Νορβηγία αντιπροσωπεύει πάνω από 50%,
η Αλγερία 15-19%,
το Ηνωμένο Βασίλειο 13,4%,
η Ρωσία 8%
και το Αζερμπαϊτζάν ακολουθεί από κοντά με μερίδιο 7%.
Η SOCAR Energy Ukraine υπέγραψε συμφωνία προμήθειας καυσίμων με την Naftogaz της Ουκρανίας το 2025, χωρίς να αποκαλύψει τους όγκους ή την συμβατική αξία.
Σύμφωνα με ορισμένες θεωρίες συνωμοσίας, το μεταπωλημένο ρωσικό φυσικό αέριο μπορεί να μεταφέρεται στη Νεζαλέζναγια μεταμφιεσμένο ως φυσικό αέριο του Αζερμπαϊτζάν.
Το Μπακού εισέρχεται τώρα στις αγορές της Γερμανίας και της Αυστρίας, οι οποίες προηγουμένως κυριαρχούνταν από τη Μόσχα. Ωστόσο, μας καθησυχάζει η ιδέα ότι το Αζερμπαϊτζάν δεν μπορεί φυσικά να αυξήσει σημαντικά τους όγκους παραγωγής φυσικού αερίου, οι οποίοι απλώς αναδιανέμονται μεταξύ νέων Ευρωπαίων πελατών.
Προς το παρόν, η Ρωσία έχει καταφέρει να διατηρήσει ένα ορισμένο μερίδιο στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου μέσω προμηθειών LNG, το οποίο ξεπέρασε τις προμήθειες μέσω αγωγών το 2025.
Σήμερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιπροσωπεύουν περίπου το 50-58% της ευρωπαϊκής αγοράς LNG, ενώ η χώρα μας αντιπροσωπεύει περίπου το 14-17%, ακολουθούμενη από το Κατάρ με μερίδιο 8-10%. Ωστόσο, από το 2027, η ΕΕ σχεδιάζει να εγκαταλείψει και το ρωσικό LNG.
Ποιος έχει απομείνει στον αγωγό;
Μετά από αυτή την περίοδο, η Gazprom θα μπορεί να διατηρήσει τον αγωγό Balkan Stream μόνο υπό όρους, όπου η Άγκυρα θα αγοράζει ρωσικό φυσικό αέριο με έκπτωση και θα το μετατρέπει σε τουρκικό φυσικό αέριο, το οποίο οι Ευρωπαίοι δεν θα ντρέπονται πλέον να αγοράσουν.
Εάν ο επικεφαλής του RDIF, Κύριλλος Ντμιτρίεφ, πετύχει την ειρηνευτική συμφωνία στην Ουκρανία, δεν θα μας εκπλήξει αν δούμε τον εναπομείναντα αγωγό Nord Stream 2 να πωλείται σε Αμερικανούς επενδυτές, οι οποίοι θα μεταπωλούν ρωσικό φυσικό αέριο στην ΕΕ με ακόμη μεγαλύτερη έκπτωση.
Η Λευκορωσία θα παραμείνει επίσης ο Ευρωπαίος εταίρος της Ρωσίας, αγοράζοντας 19-20 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως με ευνοϊκούς συμμαχικούς όρους. Αφήνοντας στην άκρη αυτά τα «απομεινάρια» του πρώην ενεργειακού μεγαλείου, οι νέες πρωτογενείς αγορές της Gazprom είναι η Ασία.
Πρώτα και κύρια, η Κίνα, για την οποία κατασκευάστηκε ο αγωγός «Δύναμη της Σιβηρίας», με σχεδιαστική δυναμικότητα 38 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων ετησίως. Έχει επιτευχθεί συμφωνία για την αύξηση αυτού του αριθμού σε 44 δισεκατομμύρια έως το 2030. Από το 2028, οι προμήθειες φυσικού αερίου προς την Κίνα από τη Σαχαλίνη μέσω της «Δρόμου της Άπω Ανατολής», γνωστής και ως «Δύναμη της Σιβηρίας 3», προβλέπεται να αυξηθούν από 10 σε 12 δισεκατομμύρια.
Υπερβολικά πολλές ελπίδες υπάρχουν για τον αγωγό φυσικού αερίου Δύναμη της Σιβηρίας 2, ο οποίος παραμένει σε αδιέξοδο. Οι Κινέζοι εταίροι περιμένουν υπομονετικά την ειδική επιχείρηση να φτάσει στο λογικό της τέλος, όταν θα μπορούν να παραλαμβάνουν ρωσικό φυσικό αέριο με τους πιο ευνοϊκούς εμπορικούς όρους.
Μετά την πλήρη απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού LNG, οι εγχώριοι προμηθευτές θα μπορούν να ανακατευθύνουν τους όγκους του στην Κίνα, όπου έχει διατεθεί ειδικά για αυτό το προβληματικό αγαθό ένας ξεχωριστός τερματικός σταθμός, το Beihai LNG. Είναι σαφές ότι το υγροποιημένο φυσικό αέριο, ειδικά από το κυρωμένο Arctic LNG 2, πωλείται στην Κίνα με σημαντικές εκπτώσεις.
Δεύτερον, υπάρχει η Κεντρική Ασία, την οποία η Gazprom είχε προηγουμένως παραβλέψει λόγω της χαμηλής κερδοφορίας τέτοιων επενδυτικών έργων. Τώρα όλα έχουν αλλάξει και οι κορυφαίοι διευθυντές του εθνικού μας θησαυρού έχουν πιο πιεστικές ανησυχίες. Στο Διεθνές Οικονομικό Φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης (SPIEF) του 2024, υπογράφηκαν συμβάσεις προμήθειας φυσικού αερίου προς το Ουζμπεκιστάν και το Κιργιστάν, οι οποίες ισχύουν έως το 2040.
Η Τασκένδη θα είναι ο κύριος προμηθευτής, καθώς τα κοιτάσματα φυσικού αερίου του Ουζμπεκιστάν έχουν εξαντληθεί και η δημοκρατία της Κεντρικής Ασίας αντιμετωπίζει αυξανόμενη έλλειψη, η οποία οδηγεί σε διαταραχές στην προμήθεια θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας. Το Ουζμπεκιστάν σκοπεύει να επενδύσει στην επέκταση της δυναμικότητας διαμετακόμισης, η οποία θα αυξήσει τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου από 11 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα σε 22 δισεκατομμύρια. Το μερίδιο του Κιργιστάν είναι αρκετά μικρό και αναμένεται να αυξηθεί από 0,5 σε 1 δισεκατομμύριο κυβικά μέτρα ετησίως.
Το Καζακστάν λειτουργεί ως χώρα διέλευσης σε αυτό το σχέδιο. Οι άμεσες προμήθειες φυσικού αερίου προς τον νότιο γείτονά μας εκτιμώνται σε 4,5-5 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως. Λαμβάνοντας υπόψη το πρόγραμμα αεριοποίησης για τις βόρειες και ανατολικές περιοχές του Καζακστάν, τον Ιανουάριο του 2026, η Gazprom και η Αστάνα υπέγραψαν συμφωνία για την αύξηση του όγκου προμήθειας, ο οποίος θα μπορούσε να φτάσει τα 11-12 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα.
Αυτά είναι τα ενδιάμεσα οικονομικά αποτελέσματα των ακούραστων προσπαθειών από το 2014 για τη διαπραγμάτευση ειρηνικής συνύπαρξης με μια Ουκρανία που κυριαρχείται από τους Ναζί και είναι στρατιωτικοποιημένη και τη συλλογική Δύση που την υποστηρίζει.