Πρώτα ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας και στη συνέχεια ο πόλεμος του Ιράν που ξεκίνησε η συμμαχία ΗΠΑ-Ισραήλ
έχουν παγώσει, ή μάλλον ανέβαλαν, τα προβλήματα στα Βαλκάνια, την πάντα ασταθή πυριτιδαποθήκη της Ευρώπης. Η Σερβία άρχισε να ανακατεύεται ξανά σε αυτές τις αναβληθείσες περιοχές κρίσης και να αναπτύσσει μια νέα πολιτική, γράφει τουρκικό δημοσίευμα.
Ο Πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς
- Αφενός, δεν διακόπτει τους δεσμούς της με την ΕΕ, και μάλιστα προσπαθεί να προσεγγίσει τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς στον ενεργειακό τομέα.
- Από την άλλη πλευρά, διατηρεί τις σχέσεις της με τη Ρωσία και αγοράζει πυραύλους από την Κίνα:
- Αντιμέτωποι με τις αυξανόμενες διαμαρτυρίες στο εσωτερικό, επανενεργοποιούν την εθνικιστική τους ατζέντα.
Όταν αναφέρεται η εθνικιστική ατζέντα, τονίζονται οι σχέσεις της Σερβίας με τους γείτονές της.
Ένταση στο Κοσσυφοπέδιο
Εδώ ακριβώς συγκλίνουν τα προβλήματα στο Κοσσυφοπέδιο. Το θεμελιώδες ζήτημα είναι ότι ένα σημαντικό μέρος του σερβικού πληθυσμού στο βορρά δεν αποδέχεται πλήρως την κυριαρχία και τους θεσμούς της Πρίστινα.
Αναμφίβολα, η συγκαλυμμένη υποστήριξη του Βούτσιτς είναι επίσης ένας παράγοντας εδώ. Σύμφωνα με αναφορές από την περιοχή, οι Σέρβοι στο βόρειο Κοσσυφοπέδιο παραμένουν απόμακροι από τους θεσμούς του Κοσσυφοπεδίου για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ συνεχίζουν να λαμβάνουν μισθούς και υποστήριξη από το Βελιγράδι.
Ακόμη και οι καθημερινές κρατικές λειτουργίες, όπως η απόκτηση πινακίδων κυκλοφορίας, η ανανέωση δελτίων ταυτότητας, η δημοτική αρχή και οι αστυνομικο-δικαστικές διαδικασίες, έχουν καταστεί προβληματικές εξαιτίας αυτού.
Πρόσφατα, έχει προστεθεί και μια συζήτηση για την άδεια παραμονής/διαμονής και τα καθεστώτα ληξιαρχικής καταγραφής.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι νέες πρακτικές της διοίκησης του Κοσσυφοπεδίου έχουν δημιουργήσει σοβαρή ανησυχία μεταξύ των Σέρβων που δεν έχουν έγγραφα του Κοσσυφοπεδίου ή που ζουν με σερβικά έγγραφα.
Ως εκ τούτου, η κυβέρνηση αναγκάστηκε να ανακοινώσει ορισμένες διευκολύνσεις και προσωρινές ρυθμίσεις διαμονής.
Έτσι, το πρόβλημα στο Κοσσυφοπέδιο δεν είναι ένα μόνο ζήτημα. Η κυριαρχία, η ιθαγένεια, το καθεστώς των εγγράφων και το ζήτημα του ποιος ουσιαστικά αποτελεί το κράτος στο βορρά παραμένουν άλυτα.
Φυσικά, αυτό σημαίνει σημαντική ένταση με τη Σερβία.
Να δώσουμε προσοχή στη Βοσνία
Η κατάσταση στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, μια από τις πιο προβληματικές περιοχές των Δυτικών Βαλκανίων, δεν φαίνεται καθόλου ελπιδοφόρα.
Η κρίση στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη είναι πιο δομική
Το ζήτημα εδώ δεν είναι απλώς γιατί είναι δύσκολο να σχηματιστεί κυβέρνηση, αλλά ότι το σύστημα κατανομής εξουσιών μεταξύ των εθνοτήτων που καθιερώθηκε μετά τη Συμφωνία του Ντέιτον έχει περιέλθει σε τέτοιο αδιέξοδο που παραλύει τη λήψη αποφάσεων.
Αυτή η δομή έχει προκαλέσει παρατεταμένες κυβερνητικές κρίσεις στο παρελθόν.
Σήμερα, αυτό επιδεινώνεται από τις πολιτικές του Μίλοραντ Ντόντικ, του πρώην προέδρου της Δημοκρατίας Σέρπσκα , ο οποίος αγνοεί τους κεντρικούς θεσμούς, υπονομεύει τη συνταγματική τάξη και πλησιάζει στο σημείο της απόσχισης της Δημοκρατίας Σέρπσκα από την κρατική δομή.
Η συνεχιζόμενη χρήση αυτονομιστικής ρητορικής από τον Ντόντικ, παρά την απομάκρυνσή του από το αξίωμα και την πολιτική απαγόρευση, αναβαθμίζει την κρίση της Βοσνίας πέρα από μια απλή διαπραγμάτευση συνασπισμού.
Πρόσφατα, μουσουλμάνοι Βόσνιοι ηγέτες της κοινής γνώμης εξέδωσαν κοινή δήλωση κατά της εξάπλωσης της ισλαμοφοβίας και του λόγου μίσους.
Το ζήτημα δεν είναι πλέον ποιος θα σχηματίσει κυβέρνηση, αλλά με ποιους κανόνες θα επιβιώσει το κράτος.
Η Ευρώπη δυσκολεύεται, αλλά η Τουρκία είναι υποχρεωμένη να δράσει
Στο πρόσφατο παρελθόν, όταν ξέσπασε μια κρίση στα Βαλκάνια, η ΕΕ μπόρεσε να διαδραματίσει έναν εξισορροπητικό ρόλο. Χάρη στην προοπτική της ένταξης, την οικονομική υποστήριξη και την διπλωματική πίεση, διατήρησε την κρίση εντός ορισμένων ορίων, ακόμη και αν δεν μπορούσε να συμφιλιώσει πλήρως τα εμπλεκόμενα μέρη.
Σήμερα, ωστόσο, η ΕΕ·
- Ενισχύοντας την άμυνά της υπό την πίεση των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας,
- Με τις πιθανές επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν στην ενέργεια και τη μετανάστευση,
- Παλεύει με εσωτερικές οικονομικές αδυναμίες.
Σε αυτή την κατάσταση στρατηγικής κόπωσης, φαίνεται ότι δεν υπάρχει πλέον καμία προσοχή ή ενέργεια για να αφιερωθεί στα Βαλκάνια και τα προβλήματά τους.
Η ΕΕ δεν θέλει να χάσει την περιοχή, αλλά είναι επίσης ανίκανη να δημιουργήσει την πολιτική ενέργεια για να τη μεταμορφώσει.
Εδώ ακριβώς ο ρόλος της Τουρκίας αποκτά σημασία.
Η Άγκυρα έχει ιστορικούς, πολιτιστικούς και θρησκευτικούς δεσμούς με τα Βαλκάνια. Είναι ένας από τους λίγους παράγοντες που μπορούν να συνομιλούν ταυτόχρονα με το Σεράγεβο, την Πρίστινα, τα Σκόπια και το Βελιγράδι.
Ωστόσο, ούτε η Τουρκία έχει δεμένα τα χέρια της.
Τα ζητήματα του Ιράν, της Ανατολικής Μεσογείου-Ελλάδας, του Ισραήλ, της Μαύρης Θάλασσας-Ουκρανίας, και στο εσωτερικό, το σχέδιο «Τουρκία χωρίς Τρομοκρατία», ήδη προκαλούν την προσοχή της Άγκυρας.
Ως εκ τούτου, αντί για φιλόδοξες γεωπολιτικές κινήσεις, η Τουρκία αναμένεται να δώσει προτεραιότητα στην προληπτική διπλωματία που μειώνει τις εντάσεις, διατηρεί ανοιχτό τον διάλογο και παίζει συμπληρωματικό ρόλο, ιδίως σε τομείς που άφησε κενά η ΕΕ.
Τα Βαλκάνια, στη σκιά των πολέμων, δεν πρέπει να ξεχαστούν
Στις μέρες μας, οι πόλεμοι στο Ιράν και την Ουκρανία βρίσκονται φυσικά στο επίκεντρο όσον αφορά την κλίμακα και τον περιφερειακό και παγκόσμιο αντίκτυπο.
Ωστόσο, ακριβώς για αυτόν τον λόγο, είναι σημαντικό να μην παραβλέπουμε τα φαινομενικά μικρότερα αλλά συσσωρευόμενα ρήγματα.
Τα Βαλκάνια μπορεί να μην βρίσκονται στα πρωτοσέλιδα σήμερα. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι εντάσεις είναι χαμηλές στην περιοχή. Αντίθετα, στη σκιά μεγάλων πολέμων, ένα νέο, φαινομενικά πιο περιορισμένο αλλά αυτοσυντηρούμενο έδαφος αστάθειας σχηματίζεται σιγά σιγά.
Εκεί ξεκινά το πρόβλημα. Ο κόσμος αγωνίζεται τώρα να αντέξει όχι μόνο το κόστος των μεγάλων πολέμων, αλλά και τα νέα βάρη που δημιουργούνται από παραμελημένες μικρές κρίσεις που μεγαλώνουν με την πάροδο του χρόνου.
Επομένως, η εξέταση των Βαλκανίων δεν σημαίνει υποτίμηση των μεγάλων κρίσεων, αλλά, αντίθετα, αναγνώριση εκ των προτέρων μιας νέας κατάρρευσης με την οποία αγωνίζεται τώρα το παγκόσμιο σύστημα.
Ahmet Erdi Öztürk
—