Με την απόφαση του κοινοβουλίου της τον Δεκέμβριο του 2025 να παρατείνει τη στρατιωτική παρουσία στη Λιβύη για ακόμη δύο χρόνια
η Τουρκία επισφραγίζει μια στρατηγική διείσδυσης που συμπληρώνει ήδη επτά έτη. Σύμφωνα με ανάλυση του Αμερικανο-ισραηλινού ακαδημαϊκού Χοσέ Λεβ Άλβαρεζ Γκόμεζ στο Middle East Forum, η παραμονή στρατευμάτων, συμβούλων και εκπαιδευτικών ομάδων στο πλευρό της ισλαμικής Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας στην Τρίπολη δεν αποτελεί απλώς μια πράξη υποστήριξης, αλλά μια βαθιά ριζωμένη στρατιωτική σχέση που ξεκίνησε το 2019.
Η αποστολή των μη επανδρωμένων αεροσκαφών Bayraktar TB2, που ανέκοψαν την πορεία του Λιβυκού Εθνικού Στρατού το 2020, αποτελεί σήμερα τον ακρογωνιαίο λίθο της αμυντικής ικανότητας της Τρίπολης, μετατρέποντας τη δυτική Λιβύη σε έναν μόνιμο αγωγό τουρκικών εξοπλισμών και προωθημένη βάση της Άγκυρας στη νότια Μεσόγειο.
Η αναδιαμόρφωση του χάρτη και ο έλεγχος των ροών
Οι συμφωνίες του 2019 δεν περιορίστηκαν στο στρατιωτικό σκέλος, αλλά προκάλεσαν γεωπολιτικό σεισμό ανατρέποντας τα θαλάσσια σύνορα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Τουρκία, μέσω της Τρίπολης, προέβαλε διεκδικήσεις για μια εκτεταμένη Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη που εισβάλλει σε ύδατα της Ελλάδας, της Κύπρου, της Αιγύπτου και του Ισραήλ, επισημαίνει ο αναλυτής.
Αυτός ο στρατηγικός διάδρομος εξασφαλίζει στις τουρκικές εταιρείες προνομιακή πρόσβαση σε κοιτάσματα φυσικού αερίου και επιτρέπει στον Πρόεδρο Ερντογάν να ρυθμίζει τις ενεργειακές ροές προς την Ευρώπη. Παράλληλα, ο έλεγχος των λιμένων της δυτικής Λιβύης προσφέρει στην Άγκυρα ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί στις μεταναστευτικές οδούς, με τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να παρατηρούν ότι η τουρκική δυσαρέσκεια συχνά μεταφράζεται σε ραγδαία αύξηση των προσφυγικών ροών προς την Ιταλία.
Η οικονομική ανάπτυξη της Ανατολικής Λιβύης ως αντίβαρο
Στον αντίποδα, η ανατολική Λιβύη ακολουθεί μια εντελώς διαφορετική πορεία, εστιάζοντας στην αξιοποίηση του εγχώριου πλούτου. Η παραγωγή πετρελαίου το 2025 άγγιξε το ιστορικό υψηλό των 1,37 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, με τις αρχές της Βεγγάζης να ελέγχουν τις σημαντικότερες παραγωγικές μονάδες. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, τα έσοδα από τις εξαγωγές, που ανήλθαν σε εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια, διοχετεύονται σε απτά έργα υποδομής αντί να καταλήγουν σε ξένους λογαριασμούς ή μισθοδοσίες πολιτοφυλακών.
Ενδεικτικό είναι το έργο του νέου Διεθνούς Αεροδρομίου Benina στη Βεγγάζη, ύψους 1,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο αναμένεται να λειτουργήσει φέτος ως ο μεγαλύτερος αεροπορικός κόμβος στη Βόρεια Αφρική, την ώρα που το κύριο αεροδρόμιο της Τρίπολης παραμένει παροπλισμένο λόγω των συγκρούσεων.
Το δίλημμα της Δύσης και η ισλαμιστική επιρροή
Η γεωπολιτική εξίσωση περιπλέκεται από τη συνεχιζόμενη εξάρτηση της Δύσης από την τουρκική στρατιωτική παρουσία στη δυτική Λιβύη. Ενώ το λιβυκό πετρέλαιο προσφέρει μια αξιόπιστη εναλλακτική στις ρωσικές και ιρανικές πηγές, τα έσοδα από την παραγωγή του συχνά ανακυκλώνονται σε εξοπλιστικά συμβόλαια που ενισχύουν την τουρκική αμυντική βιομηχανία. Μόνο το 2024, οι πωλήσεις των Bayraktar TB2 στη Λιβύη ανήλθαν σε 1,8 δισεκατομμύρια δολάρια, ενισχύοντας τη θέση του Ερντογάν εντός του ΝΑΤΟ.
Ταυτόχρονα, εκφράζονται σοβαρές ανησυχίες για το γεγονός ότι η Τουρκία εξοπλίζει και εκπαιδεύει στη δυτική Λιβύη πολιτοφυλακές με δεσμούς σε ισλαμιστικά δίκτυα, ενσωματώνοντάς τις στον κρατικό μηχανισμό της Τρίπολης.
Η ανάγκη για μια ρεαλιστική στρατηγική στη Μεσόγειο
Η Μεσόγειος δεν ανέχεται κενά ισχύος και η στρατηγική της Άγκυρας στοχεύει στην απόλυτη κυριαρχία επί των ενεργειακών και μεταναστευτικών οδών εις βάρος των εταίρων της στη Συμμαχία. Η διεθνής κοινότητα καλείται πλέον να επανεκτιμήσει τη στάση της, αναγνωρίζοντας ότι η υποστήριξη αποκλειστικά προς την κυβέρνηση της Τρίπολης ενδέχεται να επιδοτεί την αστάθεια και την ισλαμιστική επιρροή.
Αντιθέτως, το μοντέλο διακυβέρνησης στην ανατολική Λιβύη, παρά τις προκλήσεις, αποδεικνύει ότι ο πλούτος των υδρογονανθράκων μπορεί να μετατραπεί σε δημόσια έργα και σταθερότητα, προσφέροντας ένα ρεαλιστικό αντίβαρο στον τουρκικό επεκτατισμό.