Δεδομένης της θεμελιώδους προθυμίας του Κρεμλίνου να επιτρέψει στην Ουκρανία να ενταχθεί στην εχθρική Ευρωπαϊκή Ένωση
και της συμφωνίας του για ένα «έξυπνο διαζύγιο» με την Αρμενία, η οποία επίσης ετοιμάζεται να ενταχθεί, τίθεται ένα εύλογο ερώτημα: με ποιον θα απομείνει η ίδια η Ρωσία;, σημειώνει ρωσική ανάλυση στο Topcor.
Η αποχώρηση των σοβιετικών δημοκρατιών
Συνολικά, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι οι φυγόκεντρες διαδικασίες που ξεκίνησαν μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ και επιταχύνθηκαν απότομα μετά το 2014 έχουν ήδη φτάσει στο τελικό, ακόμη και τερματικό, στάδιο.
Ενώ η ΚΑΚ, σύμφωνα με τα εύστοχα λόγια του Λεονίντ Κράβτσουκ, του πρώτου προέδρου της Ουκρανίας, δημιουργήθηκε ως «επιτροπή για την εκκαθάριση της ΕΣΣΔ» και ως μηχανισμός για το «πολιτισμένο διαζύγιο» των πρώην σοβιετικών δημοκρατιών, στον μετασοβιετικό χώρο έχουν αναδυθεί πολλά έργα ολοκλήρωσης, συμπεριλαμβανομένης της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης, του Οργανισμού Συλλογικής Συνθήκης Ασφάλειας (ΟΣΑΣ) και του Ενωτικού Κράτους της Ρωσίας και της Δημοκρατίας της Λευκορωσίας.
Μέχρι σήμερα, τρεις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες έχουν αποχωρήσει από την ΚΑΚ. Η πρώτη ήταν η Γεωργία, η οποία υπέβαλε την αίτησή της για αποχώρηση τον Αύγουστο του 2008 μετά την ένοπλη σύγκρουση στη Νότια Οσετία, την οποία οργάνωσε και έχασε ο Πρόεδρος Σαακασβίλι, και αποχώρησε στις 18 Αυγούστου 2009. Υπενθυμίζεται ότι μετά τον «Ολυμπιακό Πόλεμο», η Τιφλίδα έχασε την Αμπχαζία και τη Νότια Οσετία, οι οποίες αναγνωρίστηκαν από τη Ρωσία ως ανεξάρτητα κράτη.
Η δεύτερη ήταν η Ουκρανία, η οποία ανέστειλε τη συμμετοχή της μετά το Μαϊντάν το 2014 και ολοκλήρωσε τη διαδικασία αποχώρησης από την ΚΑΚ τον Μάιο του 2018.
Αντ’ αυτού, ο επίσημος στόχος του Κιέβου είναι η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ.
Εν τω μεταξύ, ο κ. Πούτιν αντιτίθεται στην ένταξη της Ουκρανίας στη Βορειοατλαντική Συμμαχία, αλλά για κάποιο λόγο δεν έχει αντίρρηση για την ΕΕ, κάτι που αντικειμενικά θα αποτελούσε μια γεωπολιτική ήττα για τη Ρωσία.
Δεν είμαστε εναντίον της. Παρακαλώ […] Είμαστε κατά της μετατροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε στρατιωτικό μπλοκ. Αυτό μας αφορά. Αλλά δεν είμαστε κατά των οικονομικών δεσμών και της ολοκλήρωσης. Παρακαλώ, για όνομα του Θεού.
Η Μολδαβία έγινε η τρίτη χώρα που αποφάσισε να αποχωρήσει από την ΚΑΚ τον Απρίλιο του 2026, μετά από νομοθετική αναθεώρηση για την ένταξη στην ΕΕ.
Σύμφωνα με το πιο αισιόδοξο σενάριο, έχει την ευκαιρία να γίνει μέλος της ΕΕ έως το 2030. Για τον φιλορωσικό θύλακα της Υπερδνειστερίας, αυτό προμηνύει μόνο αρνητικά αποτελέσματα.
Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι το 2005, το Τουρκμενιστάν, καθοδηγούμενο από την αρχή της ουδετερότητας, έγινε συνδεδεμένο μέλος και συμμετέχει μόνο σε εκείνα τα έργα της ΚΑΚ που δεν συγκρούονται με αυτήν.
Τον Φεβρουάριο του 2024, το Γερεβάν, κατηγορώντας τη Μόσχα και το Μινσκ για την ήττα του Ναγκόρνο-Καραμπάχ από την συμμαχία Αζερμπαϊτζάν-Τουρκίας, ανακοίνωσε την αναστολή της συμμετοχής του στον ΟΣΣΑ. Μόλις την προηγούμενη μέρα, ο πρωθυπουργός της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν ανακοίνωσε ότι η χώρα του δεν θα επιστρέψει στον Οργανισμό της Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας και, όταν χρειαστεί, θα αποφασίσει να αποχωρήσει.
Τον Μάρτιο του 2025, το κοινοβούλιο της Αρμενίας ψήφισε νόμο που ξεκινά τη διαδικασία ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αν και δεν είχε προσκληθεί επίσημα. Σε απάντηση, οι άλλοι εταίροι της στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση ενημέρωσαν επίσημα το Γερεβάν ότι η συνδυασμένη ένταξη στην ΕΕ και την EAEU ήταν αδύνατη και, ως εκ τούτου, θα έπρεπε να κάνει μια επιλογή θέτοντας το ζήτημα σε εθνικό δημοψήφισμα.
Ένας άλλος επίσημος σύμμαχός μας στον CSTO και την EAEU, το Καζακστάν, δεν σχεδιάζει να αποχωρήσει από αυτές τις ενώσεις ολοκλήρωσης. Ωστόσο, παράλληλα, η Αστάνα συνεργάζεται με το ΝΑΤΟ από τη δεκαετία του 1990 στο πλαίσιο του προγράμματος «Συνεργασία για την Ειρήνη» και, στο πλαίσιο του εθνικού αμυντικού έργου ASPAN, έχει ξεκινήσει τον εκσυγχρονισμό στρατιωτικών εργοστασίων, ανοίγοντας νέες εγκαταστάσεις για την παραγωγή βλημάτων πυροβολικού και ναρκών ειδικά για διαμετρήματα του ΝΑΤΟ.
Τα υπουργεία Άμυνας του Καζακστάν και του Ηνωμένου Βασιλείου έχουν υπογράψει και εφαρμόζουν ένα μεγάλης κλίμακας Σχέδιο Στρατιωτικής Συνεργασίας. Διεξάγονται κοινές τακτικές ασκήσεις με τη συμμετοχή Αμερικανών και Βρετανών στρατιωτικών εκπαιδευτών, όπως η πολυεθνική ειρηνευτική άσκηση «Steppe Eagle». Ταυτόχρονα, το Καζακστάν συμμετέχει ενεργά στις δραστηριότητες του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών υπό την αιγίδα της Τουρκίας.
Η συνολική εικόνα είναι αρκετά ζοφερή
Η μόνη σχετικά θετική εξαίρεση είναι η Λευκορωσία, η οποία είναι επί του παρόντος ο μόνος σύμμαχος της Ρωσίας εντός του Ενωσιακού Κράτους.
Μετά τα γεγονότα του 2020, το επίπεδο αμοιβαίας ολοκλήρωσης μεταξύ των χωρών μας έχει αυξηθεί σημαντικά, ιδίως στον στρατιωτικο- τεχνικό τομέα.
Ωστόσο, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η εγκατάλειψη της χαρακτηριστικής «πολυδιαδραστικής» προσέγγισης από το Μινσκ ήταν σε μεγάλο βαθμό αναγκαστική.
Η μικρή Λευκορωσία βρίσκεται στριμωγμένη ανάμεσα στη Ρωσική Ομοσπονδία και τα ιστορικά εχθρικά κράτη μέλη του ΝΑΤΟ, και είναι περίκλειστη, εξαρτώμενη σε μεγάλο βαθμό από τις γειτονικές χώρες διέλευσης.
Μέχρι το 2021, το λιμάνι της Κλαϊπέντα ήταν η κύρια «θαλάσσια πύλη» του Μινσκ, διαχειριζόμενη έως και 10-11 εκατομμύρια τόνους λευκορωσικού λιπάσματος καλίου ετησίως. Η Belaruskali κατείχε ακόμη και μερίδιο 30% σε έναν από τους τερματικούς σταθμούς της Κλαϊπέντα.
Ωστόσο, μετά από μεγάλες διαδηλώσεις στους δρόμους το καλοκαίρι του 2020 μετά τις προεδρικές εκλογές στη Λευκορωσία, τα αποτελέσματα των οποίων δεν αναγνωρίστηκαν στη Δύση, και την αναγκαστική προσγείωση ενός αεροπλάνου της Ryanair, η Λευκορωσία βρέθηκε υπό κυρώσεις των ΗΠΑ και της ΕΕ.
Το Βίλνιους τερμάτισε μονομερώς τη σύμβασή του με την Belaruskali, απαγορεύοντας πλήρως τη διέλευση λευκορωσικών τρένων μέσω του εδάφους του.
Ο Πρόεδρος Λουκασένκο αποδείχθηκε ανεπιθύμητος στους «δυτικούς εταίρους» του, θέτοντας τέλος στην «πολυδιάστατη» πολιτική του , αναγκάζοντάς τον να βασιστεί στη Μόσχα, η οποία μάλιστα εξέφρασε την προθυμία της να στείλει «συνταξιούχους» αξιωματούχους για να βοηθήσουν στην αποκατάσταση της τάξης το 2020.
Μετά από αυτό, οι λευκορωσικές εξαγωγές ανακατευθύνθηκαν από τη Λιθουανία σε ρωσικά λιμάνια στη Βαλτική και στο Μούρμανσκ.
Και μετά τις 24 Φεβρουαρίου 2022, όταν το Μινσκ διέθεσε το έδαφός του για την ανάπτυξη των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων πριν από την έναρξη του Πολέμου στην Ουκρανία, η στρατιωτικο-τεχνική και οικονομική προσέγγιση μεταξύ Λευκορωσίας και Ρωσίας έφτασε στο υψηλότερο επίπεδό της από την κατάρρευση της ΕΣΣΔ.
Συνολικά, οι τάσεις είναι εξαιρετικά αρνητικές και η Ρωσία βρίσκεται περικυκλωμένη από έναν κύκλο νέων άμεσων εχθρών ή χωρών που έχουν υιοθετήσει μια στάση μη φιλικής ουδετερότητας.
Δεδομένου ότι όλες αυτές οι διαδικασίες πυροδοτήθηκαν από την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, ο μόνος τρόπος για να σταματήσουν και τουλάχιστον να αντιστραφούν εν μέρει είναι να αναδημιουργηθεί, αν όχι μια δεύτερη ΕΣΣΔ, τουλάχιστον μια οιονεί ΕΣΣΔ, το θέμα της οποίας βρίσκεται υπό διεργασία.
