Η ανωνυμία ως όπλο: Όταν η ελευθερία του λόγου γίνεται ανθρωποφαγία
Γράφει ο Ιάκωβος Ποθητός
Η ανωνυμία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης γεννήθηκε ως ασπίδα προστασίας. Για τον καταπιεσμένο, τον πληροφοριοδότη, τον πολίτη που φοβάται αντίποινα. Στην πράξη όμως, ένα μεγάλο κομμάτι των ανώνυμων σελίδων εξελίχθηκε σε κάτι διαφορετικό: σε μηχανισμό στοχοποίησης.
Στη συντριπτική τους πλειοψηφία, οι σελίδες αυτές δεν περιορίζονται στην κριτική. Επιχειρούν την πολιτική, ηθική και κοινωνική εξόντωση όσων θεωρούν αντιπάλους. Η διαφορά είναι κρίσιμη και πρέπει να μπαίνει καθαρά.
Πότε η ανωνυμία υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον
Αν μια ανώνυμη σελίδα παραθέτει στοιχεία που είναι αληθινά, πλήρη και χωρίς αλλοιώσεις, τότε επιτελεί έργο. Αποκαλύπτει, ελέγχει την εξουσία, φέρνει στο φως πράγματα που αλλιώς θα έμεναν στο σκοτάδι. Εκεί η ανωνυμία είναι εργαλείο διαφάνειας. Η κοινωνία έχει όφελος, ακόμα κι αν η αλήθεια πονάει.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν εγκαταλείπεται το γεγονός και ξεκινάει η λάσπη.
Όταν η ανωνυμία γίνεται κουκούλα
Όταν οι αναρτήσεις δεν έχουν στοιχεία αλλά μόνο ύβρεις. Όταν δεν υπάρχει έλεγχος, αλλά σπίλωση. Όταν δεν υπάρχει κατηγορία με αποδείξεις, αλλά διασυρμός με μισές αλήθειες, μονταρισμένα screenshots και προσωπικές επιθέσεις.
Εκεί η ελευθερία του λόγου παύει να είναι δικαίωμα. Γίνεται δηλητηριώδες βέλος. Και το χειρότερο: δεν υπάρχει ασπίδα. Ο στοχοποιημένος δεν ξέρει ποιος τον πυροβολεί, δεν μπορεί να απαντήσει, δεν μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Η φήμη, η καριέρα, η ψυχική του υγεία καταστρέφονται σε λίγα shares. Και αύριο σειρά έχει ο επόμενος. Αυτή είναι η ανθρωποφαγία των social media.
Η ανωνυμία χωρίς ευθύνη γεννάει ασυδοσία. Και η ασυδοσία, όταν γίνεται συστηματική, δεν είναι έκφραση. Είναι βία.
Η πρόταση: Ρύθμιση, όχι φίμωση
Η πολιτεία δεν μπορεί να μένει θεατής. Η λύση δεν είναι η απαγόρευση της ανωνυμίας. Αυτό θα φίμωνε και τις φωνές που πρέπει να ακουστούν. Η λύση είναι η θεσμική παρέμβαση με τρεις άξονες:
1. Ταχεία δικαστική οδός για τη συκοφαντική δυσφήμιση
Σήμερα, μέχρι να τελεσιδικήσει μια υπόθεση, ο άνθρωπος έχει ήδη καταστραφεί. Χρειάζονται ειδικά τμήματα με fast-track διαδικασίες για onlineσυκοφαντία, ώστε η άρση της ανωνυμίας να γίνεται με εισαγγελική εντολή μέσα σε μέρες, όχι σε χρόνια.
2. Υποχρέωση ταυτοποίησης στις πλατφόρμες μετά από καταγγελία
Οι πλατφόρμες που λειτουργούν στην Ελλάδα πρέπει να υποχρεούνται να παραδίδουν τα στοιχεία διαχειριστών σελίδων όταν υπάρχει εισαγγελική παραγγελία για βαριά συκοφαντία ή απειλές. Η ανωνυμία να προστατεύεται μέχρι τη στιγμή που γίνεται όπλο εγκλήματος.
3. Αστική ευθύνη με πραγματικό κόστος
Τα πρόστιμα για συκοφαντική δυσφήμιση μέσω ανώνυμων σελίδων πρέπει να είναι αποτρεπτικά. Όταν το «κέρδος» είναι τα clicks και το πολιτικό όφελος, το κόστος πρέπει να είναι μεγαλύτερο από αυτό.
Η ελευθερία του λόγου είναι θεμέλιο της δημοκρατίας
Η ασυδοσία της συκοφαντίας είναι ο τάφος της. Η διαχωριστική γραμμή είναι η αλήθεια και η ευθύνη. Όποιος κρύβεται για να πει αλήθειες, τον προστατεύουμε. Όποιος κρύβεται για να καταστρέψει ανθρώπους, πρέπει να βρίσκει απέναντί του την πολιτεία.
Γιατί καμία κοινωνία δεν άντεξε για πολύ όταν επέτρεψε την ανθρωποφαγία να βαφτίζεται άποψη.