Η Σκοτεινή Σύγκρουση με την Αθηνά, τα Αρχαία Κείμενα και οι Άγνωστοι Μύθοι της Γιγαντομαχίας
Στην Αρχαία Ελληνική Μυθολογία, ο Πάλλας (αρχ. Πάλλας, γενική: του Πάλλαντος) ήταν ένας από τους τρομερούς Γίγαντες. Όπως όλοι οι Γίγαντες, δημιουργήθηκε με σκοπό να ανατρέψει την κυριαρχία των Ολύμπιων θεών. Είναι κυρίως γνωστός για τον σκληρό και βίαιο θάνατό του στα χέρια της θεάς Αθηνάς κατά τη διάρκεια της Γιγαντομαχίας, ένα γεγονός που, σύμφωνα με ορισμένους αρχαίους συγγραφείς, έδωσε στη θεά την περίφημη προσωνυμία «Παλλάς Αθηνά».
Απο το arxaiaellinika.gr
Γενεαλογία και Προέλευση
Βάσει της Θεογονίας του Ησιόδου, οι Γίγαντες (άρα και ο Πάλλας) γεννήθηκαν από τη Γαία (τη Γη), όταν αυτή γονιμοποιήθηκε από τις σταγόνες αίματος που έπεσαν πάνω της μετά τον ευνουχισμό του Ουρανού από τον Κρόνο. Ήταν όντα με τρομακτική όψη, υπεράνθρωπη δύναμη, συχνά απεικονιζόμενα με πόδια που κατέληγαν σε ουρές φιδιών, και φορούσαν λαμπρές πανοπλίες.
Η Γιγαντομαχία και η Σύγκρουση με την Αθηνά
Κατά τη διάρκεια της κοσμικής σύγκρουσης μεταξύ των Θεών και των Γιγάντων (τη Γιγαντομαχία), ο κάθε θεός αντιμετώπισε συγκεκριμένους αντιπάλους. Ο Πάλλας βρέθηκε αντιμέτωπος με τη θεά της στρατηγικής και της σοφίας, την Αθηνά.
Η σύγκρουση ήταν σφοδρή, αλλά η Αθηνά υπερίσχυσε. Το πιο ανατριχιαστικό και χαρακτηριστικό στοιχείο αυτού του μύθου είναι η κατάληξη του Πάλλαντα: Η Αθηνά δεν τον σκότωσε απλώς, αλλά τον έγδαρε ζωντανό (ή αμέσως μετά τον θάνατό του) και χρησιμοποίησε το δέρμα του ως ασπίδα (ή θώρακα) για να προστατεύει το σώμα της στο υπόλοιπο της μάχης. Αυτό το δέρμα συνδέεται στενά με την έννοια της Αιγίδας.
Η Προσωνυμία «Παλλάς»
Η βιβλιογραφία δίνει αρκετές ερμηνείες για το επίθετο «Παλλάς» της Αθηνάς. Μία από τις επικρατέστερες μυθολογικές παραδόσεις αναφέρει ότι η θεά πήρε το όνομα του Γίγαντα ως τρόπαιο της νίκης της. Σκοτώνοντας τον Πάλλαντα και φορώντας το δέρμα του, ενσωμάτωσε τη δύναμή του και κράτησε το όνομά του για να θυμίζει αιώνια τον θρίαμβό της απέναντι στις χθόνιες δυνάμεις του χάους.
(Σημείωση: Υπάρχουν και άλλες εκδοχές στη μυθολογία, όπως η φίλη της θεάς, η Νύμφη Παλλάδα, ή ο Τιτάνας Πάλλας, αλλά η εκδοχή του Γίγαντα είναι η πιο πολεμική).
Αρχαία Ελληνικά Κείμενα (Αυτούσια και Μεταφρασμένα)
Η σημαντικότερη και πιο ξεκάθαρη αρχαία πηγή που περιγράφει τον θάνατο του Πάλλαντα είναι η «Βιβλιοθήκη» του Ψευδο-Απολλόδωρου, ένα από τα σπουδαιότερα εγχειρίδια ελληνικής μυθολογίας που διασώζονται.
Βιβλιοθήκη Απολλοδώρου (Βιβλίο 1, Κεφάλαιο 6, Παράγραφος 2)
Αρχαίο Κείμενο (Αυτούσιο):
«…Αθηνα δέ Εγκέλαδον φεύγοντα Σικελίαν τήν νησον επέρριψε,
Πάλλαντα δέ ανελουσα, τό τούτου δέρμα τοις ιδίοις επέτεινε στέρνοις κατά τήν μάχην.»
Νεοελληνική Απόδοση:
«…Η Αθηνά έριξε το νησί της Σικελίας πάνω στον Εγκέλαδο καθώς αυτός προσπαθούσε να ξεφύγει,
και αφού εξόντωσε τον Πάλλαντα, τον έγδαρε και άπλωσε το δέρμα του πάνω στο δικό της στήθος [σαν θώρακα] κατά τη διάρκεια της μάχης.»
Λεξικό της Σούδας (ή Σουίδα) – Βυζαντινή Εγκυκλοπαίδεια (Λήμμα: Παλλάς)
Αρχαίο/Βυζαντινό Κείμενο (Αυτούσιο):
«Παλλάς: η Αθηνα.
από Πάλλαντος γίγαντος,
όν ανελουσα τόν εκείνου θώρακα περιεβάλετο…»
Νεοελληνική Απόδοση:
«Παλλάς: Η Αθηνά.
[Ονομάστηκε έτσι] από τον γίγαντα Πάλλαντα,
τον οποίο αφού σκότωσε, φόρεσε τον δικό του θώρακα [δέρμα] γύρω της…»
Συμβολισμός και Μυθολογική Ανάλυση
Ο μύθος του Γίγαντα Πάλλαντα δεν είναι απλώς μια ιστορία βίας, αλλά φέρει βαθύτατους συμβολισμούς για την αρχαία ελληνική κοσμοθέαση:
- Η Τάξη (Κόσμος) εναντίον του Χάους: Οι Γίγαντες αντιπροσωπεύουν τις ατίθασες, πρωτόγονες και καταστροφικές δυνάμεις της Φύσης. Η Αθηνά, ως θεά της Λογικής, του Δικαίου και της Στρατηγικής, νικώντας τον Πάλλαντα, επιβάλλει την κοσμική τάξη έναντι του βάρβαρου χάους.
- Η Ενσωμάτωση της Δύναμης του Εχθρού: Η πράξη της εκδοράς του Πάλλαντα είναι ένα αρχετυπικό μοτίβο. Ο νικητής αφομοιώνει την τρομακτική του δύναμη.
- Μετεξέλιξη της Θεότητας: Μέσα από αυτή τη μάχη, η Αθηνά αποκτά το πολεμικό της μεγαλείο. Το επίθετο «Παλλάς» της προσδίδει πλέον μόνιμα την ιδιότητα της ανίκητης, τροπαιούχου πολεμίστριας, της «Προμάχου».
Η «Σκοτεινή» και Αιρετική Παράδοση: Ο Πάλλας ως… Πατέρας της Αθηνάς
Στην ύστερη αρχαιότητα, υπήρχε μια παράδοση (συχνά ορφική ή αποκρυφιστική) που κατέγραφε ότι ο Γίγαντας Πάλλας ήταν πατέρας μιας εκ των πολλών «Αθηνών», ο οποίος επιχείρησε να τη βιάσει.
Κικέρων, De Natura Deorum (Λατινικό):
«…quinta Pallantis, quae patrem cecidisse dicitur virginitatem suam violare conantem, cuius talaria pennis adfixa perhibentur.»
Νεοελληνική Απόδοση:
«…η πέμπτη [Αθηνά] ήταν κόρη του Πάλλαντα, η οποία λέγεται ότι σκότωσε τον πατέρα της όταν εκείνος προσπάθησε να βιάσει την παρθενία της…»
Ετυμολογική Ανάλυση: Τι σημαίνει “Πάλλας”;
Το όνομα προέρχεται από το ρήμα πάλλω («κραδαίνω, σείω με δύναμη ένα όπλο»). Ο Πάλλας είναι «Αυτός που κραδαίνει το δόρυ». Όταν η Αθηνά παίρνει το όνομά του, γίνεται η «Παλλάς Αθηνά», η Θεά που κραδαίνει το δόρυ της.
Αντικρουόμενοι Μύθοι: Το Δέρμα του Πάλλαντα vs. Η Αιγίδα
Οι αρχαίοι συγγραφείς συζητούσαν τι ακριβώς φόρεσε η Αθηνά: το δέρμα του Γίγαντα Πάλλαντα ή την Αιγίδα από την Αμάλθεια. Και οι δύο εκδοχές συνυπάρχουν στη μυθολογική παράδοση.