Προσοχή: Έρχονται οι σωτήρες
Τρία τεστ για να ξεχωρίσεις τον πραγματικό ηγέτη από τον απατεώνα
Γράφει ο Ιάκωβος Ποθητός
Κάθε φορά που η χώρα βουλιάζει, εμφανίζονται. Με δάκρυ στο μάτι, με φωνή που σπάει από συγκίνηση, με υπόσχεση ότι “αυτή τη φορά ξέρουν”. Είναι οι επαγγελματίες σωτήρες. Και η μόνη διάσωση που τους νοιάζει είναι η δική τους.
Η συνταγή δεν αλλάζει. Πρώτα σου χαϊδεύουν τα αυτιά. “Δεν φταις εσύ. Σε πρόδωσαν οι ξένοι, οι αγορές, οι ελίτ, η κακιά η ώρα”. Μετά σου πουλάνε το παραμύθι της μιας νύχτας. “Λεφτά υπάρχουν. Θα τα πάρουμε από τους άλλους. Με ένα νόμο, με ένα άρθρο, αύριο ξημερώνει αλλιώς”. Στο τέλος, όταν σκάσει η βόμβα, είναι ήδη αλλού. Σε κάποιο ινστιτούτο, σε κάποιες Βρυξέλλες, σε κάποιο κανάλι να κάνουν ανάλυση για το “γιατί δεν τους άφησαν”. Και εσύ μένεις με τα συντρίμμια.
Αν θες να ξεχωρίσεις τον ψεύτη από τον πραγματικό, άσε τα λόγια. Κοίτα τι έκαναν όσοι όντως έβγαλαν χώρες από τον πάτο. Η Ιστορία δεν κάνει δημόσιες σχέσεις.
1. Το τεστ της αλήθειας. Στο λέει στα μούτρα ή σε νανουρίζει;
Ο Λι Κουάν Γιου πήρε τη Σιγκαπούρη το 1959. Ένα τίποτα. Βάλτος, κουνούπια, συμμορίες. Την έκανε ένα από τα πιο πλούσια κράτη στον πλανήτη. Τι είπε στο λαό του; “Είμαστε μόνοι. Είμαστε άχρηστοι για τον πλανήτη. Αν δεν γίνουμε σκυλιά στη δουλειά για 20 χρόνια, θα μας φάνε ζωντανούς”. Δεν υποσχέθηκε παράδεισο. Υποσχέθηκε σκαπάνη.
Ο Βενιζέλος ήρθε το 1910 μετά από χρεοκοπία, ήττα και Γουδί. Δεν μοίρασε αυξήσεις. Μοίρασε 50 αλλαγές στο Σύνταγμα. Έφτιαξε στρατό, δικαιοσύνη, δημόσια διοίκηση. Γιατί ήξερε: αν το σπίτι είναι σαθρό, όσα λεφτά και να ρίξεις θα τα φάνε τα ποντίκια.
Ο κάλπικος σωτήρας σου λέει ότι το πρόβλημα είναι “επικοινωνιακό”. Ότι “μας ζηλεύουν”. Ότι “με ένα δημοψήφισμα καθαρίσαμε”. Το ζήσαμε το 2015 με το “θα σκίσουμε τα μνημόνια σε ένα νόμο και ένα άρθρο”. Το αποτέλεσμα ήταν capital controls και τρίτο μνημόνιο. Η αλήθεια δεν φέρνει χειροκρότημα. Το ψέμα γεμίζει πλατείες.
2. Το τεστ του κόστους. Βάζει πλάτη ή μοιράζει καραμέλες;
Μεταρρύθμιση χωρίς πόνο είναι σαν εγχείρηση χωρίς αναισθησία. Δεν γίνεται. Ο Λι Κουάν Γιου έβαλε φυλακή και φίλους του για μίζες. Κατάργησε προνόμια. Ανάγκασε τον κόσμο να αποταμιεύει με το ζόρι. Έγινε μισητός. Αλλά έφτιαξε κράτος που σήμερα έχει ΑΕΠ μεγαλύτερο από την Ελλάδα.
Ο Ρούσβελτ το 1933 έκλεισε όλες τις τράπεζες για τέσσερις μέρες. Πανικός στους δρόμους. Μετά πέρασε 15 νόμους σε 100 μέρες. Οι μισοί απέτυχαν. Δεν τον ένοιαξε. Έδειξε ότι κάποιος πήρε το τιμόνι.
Ο κάλπικος σωτήρας τρέμει το κόστος. Τον πρώτο χρόνο μοιράζει επιδόματα, διορίζει ανήψια, χαϊδεύει συντεχνίες. Γιατί; Γιατί ζει και πεθαίνει για την επόμενη δημοσκόπηση. Χτίζει εκλογικό στρατό, όχι χώρα. Και όταν έρθει ο λογαριασμός, το έργο είναι γνωστό: “Με σαμποτάρισαν τα συμφέροντα”.
Ξεκαθάρισμα: Το κόστος χωρίς σχέδιο είναι απλά σαδισμός. Λιτότητα για τη λιτότητα είναι τιμωρία, όχι πολιτική. Αν σου ζητάνε θυσία χωρίς να σου δείχνουν πού θα πάει το καράβι σε 5 χρόνια, σε δουλεύουν. Ο πολίτης δεν είναι πρόβατο. Ξεχωρίζει τον γιατρό από τον χασάπη.
3. Το τεστ της πυξίδας. Ξέρει πού πάμε το 2040 ή βλέπει μέχρι τις εκλογές;
Ο Adenauer το 1949 παρέλαβε μια Γερμανία κάρβουνο. Ντροπή, κατοχή, πείνα. Όλοι του έλεγαν “μείνε ουδέτερος, μην παίρνεις θέση”. Αυτός την κάρφωσε στη Δύση. ΝΑΤΟ, ΕΟΚ, συγγνώμη στο Ισραήλ το 1952. Πολιτική αυτοκτονία τότε. Σήμερα η Γερμανία του χρωστάει τα πάντα. Γιατί έβλεπε το 1980, όχι τις εκλογές του 1953.
Ο σωτήρας-πυροτέχνημα αλλάζει δόγμα κάθε Δευτέρα. Την μία “έξω από την ΕΕ”, την άλλη “μέσα αλλά με τους όρους μας”, την τρίτη “δεν με καταλάβατε”. Δεν έχει πυξίδα. Έχει ανεμοδούρι. Και το ανεμοδούρι το γυρίζει η πλατεία. Μόνο που η πλατεία δεν κυβερνά. Φωνάζει.
4. Τα καμπανάκια της καταστροφής
Τρία σημάδια ότι ο σωτήρας θα γίνει ο δήμιός σου.
Πρώτο, άρνηση πραγματικότητας. Ο Hoover το 1931 έβλεπε 25% ανεργία και έλεγε “η ανάκαμψη έρχεται”. Όταν ακούς “η κρίση είναι κατασκευασμένη”, τρέξε.
Δεύτερο, μοίρασμα χωρίς παραγωγή. Ο Allende εθνικοποίησε τα πάντα σε μια νύχτα χωρίς κράτος να τα τρέξει. Πληθωρισμός 600% και τανκς στους δρόμους. Όποιος σου τάζει “τα πάντα δωρεάν” χωρίς να σου πει ποιο εργοστάσιο θα τα φτιάξει, σε ετοιμάζει για ουρά στα συσσίτια.
Τρίτο, πόλεμος στους θεσμούς. Ο Καραμανλής 1955-63 έτρεξε έργα, έβαλε τη χώρα στην ΕΟΚ. Όταν όμως στράβωσε το 1961, αντί για κάλπη έστησε παρακράτος και νοθεία. Δεν καθάρισε το πολιτειακό. Άφησε το απόστημα να σκάσει με Ιουλιανά και Χούντα. Όταν ο σωτήρας αρχίζει να βρίζει δικαστές, να ελέγχει κανάλια και να αμφισβητεί εκλογές, δεν σε προστατεύει. Προστατεύει τον εαυτό του από εσένα.
Για να μην κοροϊδευόμαστε
Κανείς από τους παραπάνω δεν θα έπαιρνε βραβείο ηθικής. Ο Λι Κουάν Γιου ήταν αυταρχικός. Ο Adenauer κυβερνούσε με σκιές του ναζισμού. Ο Βενιζέλος δίχασε τη χώρα στα δύο. Δεν λέμε να γίνουμε Σιγκαπούρη. Λέμε να κρατήσουμε τον κανόνα: αλήθεια, κόστος, πυξίδα. Η αρχή είναι διαχρονική. Η μέθοδος αλλάζει. Και η αρχή δεν έχει κόμμα. Την προδίδουν δεξιοί και αριστεροί με την ίδια ευκολία.
Τι κάνεις εσύ τώρα
Την επόμενη φορά που θα δεις μεσσία στο μπαλκόνι, μην ρωτάς τι υπόσχεται. Ρώτα τρία πράγματα:
1. Μου δείχνει λογιστικά φύλλα ή μου πουλάει συναίσθημα;
2. Έχει μαλώσει με δικούς του ή είναι όλοι ευχαριστημένοι;
3. Λέει “εγώ θα σας σώσω” ή “θα ιδρώσουμε όλοι μαζί”;
Ο πραγματικός θα σου πει: “Θα υποφέρουμε για δύο χρόνια. Μετά θα ανασάνουμε”.
Ο κάλπικος θα σου πει: “Αύριο κερνάω εγώ. Φταίνε πάντα οι άλλοι”.
Ο πρώτος σε θέλει πολίτη. Ο δεύτερος σε θέλει πελάτη στο μαγαζί του.
Οι χώρες δεν σώζονται από λόγια και πανηγύρια. Σώζονται από αλήθεια, κόστος και πυξίδα. Τα άλλα είναι πρόλογος για την επόμενη καταστροφή. Και μάντεψε ποιος θα πληρώσει το εισιτήριο.