Σε μια άτυπη «νυχτερινή συνήθεια» φαίνεται να έχει μετατραπεί η κοινοβουλευτική διαδικασία στην Ελλάδα.
Στη Βουλή, οι τροπολογίεςεξακολουθούν να κατατίθενται μαζικά αργά το βράδυ, λίγο πριν φτάσουν προς ψήφιση, παρά τις διακηρύξεις για ενίσχυση της διαφάνειας και του κοινοβουλευτικού ελέγχου.
Τα στοιχεία της νέας μελέτης του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ)σκιαγραφούν μια εικόνα που προκαλεί έντονο προβληματισμό για τον τρόπο με τον οποίο παράγεται η νομοθεσία στη χώρα, με την «ταχύτητα» να φαίνεται ότι υπερισχύει της επεξεργασίας.
Σύμφωνα με τα δεδομένα της περιόδου Ιουλίου 2023 – Μαίου 2026, το 76% των τροπολογιών κατατίθεται μετά τις 21:00, ενώ πάνω από τις μισέςεμφανίζονται μέσα στο δίωρο 22:00–23:59. Στις περιπτώσεις μάλιστα όπου οι ρυθμίσεις οδηγούνται προς ψήφιση την επόμενη ημέρα, το ποσοστό των νυχτερινών καταθέσεων εκτοξεύεται στο 81%.
Με άλλα λόγια, 8 στις 10 τροπολογίες που ψηφίζονται άμεσα εμφανίζονται στη Βουλή όταν οι κοινοβουλευτικοί ρυθμοί έχουν ήδη «κατεβάσει ταχύτητα», αφήνοντας ελάχιστα περιθώρια ουσιαστικής μελέτης.
Ραγδαία αύξηση των νυχτερινών καταθέσεων
Η συνολική εικόνα της έρευνας, που εξετάζει 2.064 τροπολογίες από το 2014 έως το 2026, δείχνει ότι η πρακτική αυτή δεν είναι συγκυριακή. Αντιθέτως, μετά το 2021 καταγράφεται ραγδαία αύξηση των νυχτερινών καταθέσεων, με αποκορύφωμα το 2024, όταν σχεδόν 8 στις 10 τροπολογίες κατατέθηκαν μετά τις 21:00.
Πάντως, καταγράφεται μείωση του συνολικού αριθμού τροπολογιών, με μόλις 43 να ψηφίζονται το 2025 – το χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας. Ωστόσο, η μείωση αυτή δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη βελτίωση της ποιότητας της διαδικασίας, όπως σημειώνει η μελέτη.
Αντίθετα, η πρακτική της «νομοθέτησης τελευταίας στιγμής» φαίνεται να έχει απλώς μετακινηθεί χρονικά λίγες ώρες νωρίτερα, από την ίδια ημέρα της ψήφισης στο προηγούμενο βράδυ.
Την ίδια στιγμή, οι τροπολογίες γίνονται ολοένα και πιο «φορτωμένες», καθώς το 2025 περιλαμβάνουν κατά μέσο όρο σχεδόν τέσσερα άρθρα η καθεμία, διπλάσια σε σχέση με το 2019. Αυτό οδηγεί σε ένα μοντέλο νομοθέτησης όπου λιγότερες παρεμβάσεις συγκεντρώνουν περισσότερες και ετερόκλητες ρυθμίσεις.
Το ΚΕΦΙΜ προειδοποιεί ότι η πρακτική αυτή περιορίζει τον πραγματικό κοινοβουλευτικό έλεγχο, καθώς οι βουλευτές καλούνται να μελετήσουν σύνθετες ρυθμίσεις μέσα σε λίγες ώρες και συχνά κατά τη διάρκεια της νύχτας.
«Όταν οι τροπολογίες κατατίθενται συστηματικά αργά το βράδυ και ψηφίζονται σχεδόν άμεσα, ο ουσιαστικός έλεγχος αποδυναμώνεται και η εμπιστοσύνη στους θεσμούς πλήττεται», σημειώνεται χαρακτηριστικά στη μελέτη.
Εχει και ο καιρος γυρισματα