Το Μουσείο Εθνικής Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Κωνστάντζα ανακοίνωσε την ανακάλυψη 34 τάφων ρωμαϊκής εποχής
κατά τη διάρκεια προληπτικών αρχαιολογικών ανασκαφών στο χώρο του Δημοτικού Νοσοκομείου στην Κωνστάντζα, το οποίο βρίσκεται εντός της αρχαίας νεκρόπολης της Τόμιδος.
Αυτό που ξεκίνησε ως μια συνήθης αξιολόγηση της πολιτιστικής κληρονομιάς που συνδεόταν με βελτιώσεις στις υποδομές έχει μετατραπεί σε μία από τις σημαντικότερες αστικές αρχαιολογικές ανακαλύψεις κατά μήκος των ακτών του Εύξεινου Πόντου της Ρουμανίας τα τελευταία χρόνια.
Μια Νεκρόπολη Κάτω από τη Σύγχρονη Πόλη
Αρχαία ελληνική επιτύμβια στήλη που βρίσκεται στην Κωνστάντζα
Ο χώρος ανασκαφής βρίσκεται εντός της προστατευόμενης αρχαιολογικής περιοχής της αρχαίας νεκρόπολης της Τόμιδος, η οποία κάποτε άκμασε ως σημαντική πόλη-λιμάνι στη Δυτική Μαύρη Θάλασσα.
Ιστορικά γνωστή για τη στρατηγική της θαλάσσια θέση και ως τόπος εξορίας του Ρωμαίου ποιητή Οβίδιου, η Τόμις ήταν ένα από τα σημαντικότερα αστικά κέντρα στην Κάτω Μοισία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Δεδομένου ότι το νοσοκομειακό συγκρότημα βρίσκεται εντός ενός νομικά χαρακτηρισμένου αρχαιολογικού χώρου, οι προληπτικές έρευνες ήταν υποχρεωτικές βάσει του ρουμανικού νόμου περί πολιτιστικής κληρονομιάς πριν από την έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών. Οι έρευνες στο χώρο πραγματοποιήθηκαν σε δύο φάσεις μεταξύ Σεπτεμβρίου 2025 και Φεβρουαρίου 2026 με την άδεια του Υπουργείου Πολιτισμού.
Παρά τις διακοπές λόγω εργασιών κατεδάφισης και επικίνδυνων δομικών συνθηκών στο χώρο, οι αρχαιολόγοι ολοκλήρωσαν 39 ημέρες ενεργής ανασκαφής εντός της καθορισμένης περιοχής.
Τα ευρήματά τους αναδιαμορφώνουν την κατανόησή μας για τις ρωμαϊκές ταφικές πρακτικές στην Τόμιδα.
Πίστωση: Muzeul de Istorie Nationala et Arheologie Köstence μέσω Facebook
Κατακόμβες, Πολλαπλές Ταφές και Αφρικανικοί Αμφορείς
Η ομάδα κατέγραψε 34 τάφους της ρωμαϊκής εποχής. Αρκετοί από αυτούς περιείχαν πολυάριθμες ταφές διατεταγμένες σε κατασκευές τύπου κατακόμβης. Αυτοί οι υπόγειοι ταφικοί θάλαμοι υποδηλώνουν μια οργανωμένη ταφική αρχιτεκτονική και όχι μεμονωμένες ταφές, γεγονός που καταδεικνύει δομημένες οικογενειακές ή κοινοτικές ταφικές παραδόσεις.
Ένας σημαντικός αριθμός τάφων περιείχε τα ακόλουθα είδη κτερισμάτων:
Προσωπικά στολίδια και κοσμήματα
Γυάλινα δοχεία
Νομίσματα
Μια εξαιρετική ποσότητα κεραμικού υλικού, ιδίως αφρικανικών αμφορέων.
Η παρουσία αφρικανικών αμφορέων είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτη. Αυτά τα αγγεία, που συνήθως χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά κρασιού ή ελαιόλαδου, καταδεικνύουν συνεχείς εμπορικούς δεσμούς μεταξύ της Τόμιδος και της Βόρειας Αφρικής κατά τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Η παρουσία τους σε κηδείες μπορεί να αντανακλά τόσο εμπορικό πλούτο όσο και συμβολικές προσφορές που συνδέονται με την κοινωνική θέση και την ταυτότητα.
Σε αντίθεση με τις λειτουργικές ασπίδες μάχης, οι ασπίδες παρέλασης ήταν γενικά τελετουργικές· συνδέονταν με επίδειξη, κύρος και πιθανώς στρατιωτικές τιμές. Πίστωση: Εθνικό Μουσείο Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Κωνστάντζα μέσω Facebook
Δύο εξαιρετικά ευρήματα: Η ελληνική επιγραφή και η τελετουργική ασπίδα Umbo
Ανάμεσα στα ευρήματα, δύο αντικείμενα ξεχωρίζουν ως σπάνια.
Καταρχάς, υπάρχει μια ελληνική επιγραφή που χρονολογείται στον 3ο αιώνα μ.Χ. και επιβεβαιώνει την ύπαρξη της ελληνικής θρησκευτικής κοινότητας στην Τόμιδα.
Ενώ οι λεπτομέρειες της επιγραφής εξακολουθούν να μελετώνται, το επιγραφικό της περιεχόμενο προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την πνευματική και κοινωνική οργάνωση της πόλης κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο. Οι θρησκευτικοί σύλλογοι έπαιζαν κεντρικό ρόλο στην αστική ζωή, λειτουργώντας συχνά ως χώροι λατρείας και ως κοινωνικά δίκτυα.
Το δεύτερο αξιοσημείωτο εύρημα είναι ένα ούμπο, η κεντρική μεταλλική προεξοχή μιας τελετουργικής ασπίδας. Σε αντίθεση με τις λειτουργικές ασπίδες του πεδίου της μάχης, οι τελετουργικές ασπίδες ήταν γενικά τελετουργικές και συνδέονταν με επίδειξη, κύρος και πιθανώς στρατιωτικές τιμές. Τέτοια αντικείμενα είναι εξαιρετικά σπάνια σε κηδείες και εγείρουν ενδιαφέροντα ερωτήματα σχετικά με το άτομο που θάφτηκε μαζί τους. Ήταν παρασημοφορημένος αξιωματικός; Μέλος μιας έγκριτης πολιτοφυλακής της πόλης; Περαιτέρω ανάλυση θα μπορούσε να ρίξει φως σε αυτό.
Συνολικά, τα δύο αυτά ευρήματα ενισχύουν σημαντικά τη σημασία της ανασκαφής.
Ελληνική επιγραφή που χρονολογείται στον 3ο αιώνα μ.Χ., που αποδεικνύει την ύπαρξη ελληνικής θρησκευτικής κοινότητας στην Τόμιδα. Πίστωση: Muzeul de Istorie Nationala et Arheologie Constanta μέσω Facebook
Εργασία υπό επικίνδυνες συνθήκες
Οι εργασίες εκσκαφής δεν ήταν χωρίς κινδύνους. Οι αρχαιολόγοι ανέφεραν εξαιρετικά επικίνδυνες συνθήκες εργασίας λόγω των συνεχιζόμενων εργασιών κατεδάφισης και της δομικής αστάθειας των κοντινών κτιρίων. Μία κοντινή κατασκευή μάλιστα ταξινομήθηκε ως σεισμικής κατηγορίας κινδύνου Rs1.
Κάποια στιγμή, επίσημα έγγραφα επιβεβαίωσαν ότι η ασφάλεια του προσωπικού δεν μπορούσε να εγγυηθεί. Το μουσείο ανέστειλε προσωρινά τις ανασκαφικές εργασίες στους πιο επικίνδυνους τομείς μέχρι να εφαρμοστούν μέτρα ασφαλείας. Ακόμα και κατά τη διάρκεια της περιόδου αναστολής, οι ειδικοί επέστρεψαν για να συλλέξουν τα ανασκαμμένα υλικά και να ολοκληρώσουν την τοπογραφική τεκμηρίωση για να αποτρέψουν την απώλεια δεδομένων.
Παρά τις χαμηλές θερμοκρασίες, τη βροχή, το χιόνι και τον παγετό που καταγράφονταν στις καθημερινές αναφορές πεδίου, η αρχαιολογική ομάδα συνέχισε το έργο της.
Το μουσείο τόνισε ότι οι καθυστερήσεις που αποδίδονται σε αρχαιολογικές εργασίες δεν σχετίζονται με την απόδοση του ιδρύματος, σημειώνοντας ότι λόγω της απρόβλεπτης φύσης της υπόγειας εξερεύνησης, τα χρονοδιαγράμματα προληπτικών ανασκαφών δεν μπορούν να προβλεφθούν εκ των προτέρων.
Τόμις: Η αρχαία ελληνική αποικία
Ο χώρος του Δημοτικού Νοσοκομείου βρίσκεται επίσης εντός της προστατευόμενης περιοχής του μνημείου «Σπηλαίου Orantlı», ενός υστερορωμαϊκού νεκροταφείου που χρονολογείται από τον 4ο αιώνα και είναι διακοσμημένο με χριστιανικές εικόνες. Αυτό ενισχύει περαιτέρω την ευρύτερη ιστορική σημασία της περιοχής.
Η Τόμις κτίστηκε από τους Έλληνες ως αποικία και αργότερα εξελίχθηκε σε ρωμαϊκή επαρχιακή πρωτεύουσα. Μέχρι τον 3ο αιώνα μ.Χ. —την ίδια περίοδο με την πρόσφατα ανακαλυφθείσα επιγραφή— η πόλη ήταν ένα ζωντανό αστικό κέντρο που χαρακτηριζόταν από εμπόριο, θρησκευτική ποικιλομορφία και σύνθετες ταφικές παραδόσεις.
Πρόσφατες ανακαλύψεις προσθέτουν απτά αρχαιολογικά στοιχεία σε αυτή την αφήγηση.
Πίστωση: Muzeul de Istorie Nationala ve Arheologie Köstence μέσω Facebook
Πώς οι ανασκαφές στην Κωνστάντζα ξαναγράφουν την ιστορία της αρχαίας Τόμιδος;
Η αστική αρχαιολογία συχνά εξελίσσεται υπό την πίεση της σύγχρονης ανάπτυξης, αλλά οι ανακαλύψεις στην Κωνστάντζα καταδεικνύουν πώς η προληπτική έρευνα μπορεί να αποκαλύψει αναντικατάστατα κεφάλαια του παρελθόντος που κρύβονται κάτω από τις σύγχρονες υποδομές.
Τριάντα τέσσερις ρωμαϊκοί τάφοι, μια ελληνική επιγραφή του 3ου αιώνα που επιβεβαιώνει μια θρησκευτική σύνδεση και μια σπάνια τελετουργική ασπίδα (ούμπο) εμβαθύνουν την κατανόησή μας για την ταφική αρχιτεκτονική στην περιοχή του Δυτικού Εύξεινου Πόντου, φωτίζουν τους εμπορικούς δεσμούς μεταξύ της Τόμιδας και της Βόρειας Αφρικής μέσω της παρουσίας αφρικανικών αμφορέων και προσφέρουν μια νέα προοπτική για τη θρησκευτική οργάνωση και την κουλτούρα των ελίτ ή των στρατιωτικών εκθέσεων στην επαρχιακή ρωμαϊκή πόλη.
Αυτή η ανασκαφή ξεχωρίζει ως μια σημαντική ανακάλυψη στην αρχαιολογική κληρονομιά της Ρουμανίας και ένα ισχυρό παράδειγμα του πόσο μεγάλο μέρος της αρχαίας Τόμιδος παραμένει κάτω από την επιφάνεια.