Εκλογομαγειρέματα… Μια επίσκεψη στα εκλογικά «μαγειρεία» των Κομμάτων, με τη βοήθεια της ΤΝ

Βασίλης Δημ. Χασιώτης

Προεκλογική περίοδος = εκλογομαγειρεία… Πάντα αυτό ίσχυε, και ως φαίνεται θα ισχύει για το ορατό μέλλον.

Σήμερα βρισκόμαστε σε μια τέτοια περίοδο.

Ας δούμε λοιπόν, πώς, όχι εγώ, αλλά ένα λογισμικό ακραίας λογικής και χωρίς «συναισθηματισμούς» και πολιτικές / κομματικές προτιμήσεις, αντιλαμβάνεται τούτη των προσέγγιση που εδώ επιχειρούμε, δηλαδή το φαινόμενο των «εκλογομαγειρείων», σε ό,τι αφορά την παροχή υποσχέσεων.

«» (εγώ)

«» ( Η ΤΝ GEMINI)

«» (Η ΤΝ GPT 5)

ΕΝΑΡΞΗ ΠΡΩΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΜΕ GEMINI

Χ :

Βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο. Είναι η περίοδος των κομματικών chefs. Άραγε στα κομματικά μαγειρεία τι να μαγειρεύεται; Ας εστιάσουμε στα μαγειρεία των πεντάστερων και τετράστερωνκομμάτων.

G :

Στα κομματικά μαγειρεία η φωτιά είναι ήδη στο φουλ, και η «κουζίνα» της τρέχουσας προεκλογικής περιόδου θυμίζει έντονα γαστρονομικό θρίλερ. Οι σεφ των μεγάλων σχηματισμών –τόσο των παραδοσιακών δυνάμεων όσο και των νέων ισχυρών παικτών που αναδιατάσσουν τον εκλογικό χάρτη– προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα σε απαιτητικές συνταγές, «μυστικά» υλικά και τη διαχείριση της εγχώριας πολιτικής «πείνας».

Ας ρίξουμε μια ματιά στο τι σιγοβράζει στις κατσαρόλες των κομμάτων που διεκδικούν τα «πολλά αστέρια» της εξουσίας και της επιρροής:

1. Το «Μενού» της Κυβερνητικής Σταθερότητας (Νέα Δημοκρατία)

Στο κυβερνητικό μαγειρείο, ο σεφ προσπαθεί να σερβίρει ένα πιάτο βασισμένο στην οικονομική ανθεκτικότητα, την ψηφιοποίηση και την ευρωπαϊκή θεσμική σοβαρότητα. Ωστόσο, η συνταγή «χαλάει» από κάποιες έντονες καυτερές πιπεριές:

• Τα υλικά της πίεσης: Η ακρίβεια που επιμένει, οι πρόσφατοι κραδασμοί στην ανεργία και η drop-offπτώση των επενδύσεων στο πρώτο τρίμηνο δυσκολεύουν τη δημιουργία μιας «ανάλαφρης» αίσθησης.

• Το «κάψιμο» στα δεξιά: Η δημιουργία νέων σχηματισμών στα δεξιά της (όπως οι συζητήσεις γύρω από τις κινήσεις Σαμαρά), αλλά και η δυναμική της «Ελπίδας» της Μαρίας Καρυστιανού που ακουμπά το ευρύτερο αίσθημα δικαιοσύνης μετά τα Τέμπη, στερούν από το κυβερνών κόμμα τα απαραίτητα υλικά για μια άνετη αυτοδυναμία. Το «ψήσιμο» πλέον επικεντρώνεται στο πώς θα προκύψει μια βιώσιμη συμμαχία, αν οι αριθμοί της κάλπης δεν βγουν.

2. Η «Νέα Κουζίνα» της Αριστεράς (ΕΛΑΣ – Ελληνική Λαϊκή Αριστερή Συμμαχία)

Εδώ έχουμε την επιστροφή ενός παλιού «masterchef» που άλλαξε το μενού του. Ο Αλέξης Τσίπρας επέστρεψε με μια συνταγή αποκλειστικά για «φρέσκα πρόσωπα», αρνούμενος να βάλει στην κατσαρόλα εν ενεργεία βουλευτές από το παλιό του «μαγαζί» (το ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος πλέον βρίσκεται στα όρια της εκλογικής εξαφάνισης).

• Η σπεσιαλιτέ: Το πιάτο της «κάθαρσης». Η κατάργηση της βουλευτικής ασυλίας (με φόντο το Άρθρο 86 του Συντάγματος) και το κυνήγι της διαφθοράς είναι η βάση του μενού που τον φέρνει αυτή τη στιγμή καθαρά στη δεύτερη θέση των δημοσκοπήσεων.

• Το ρίσκο: Το αν αυτό το «fusion» μενού θα καταφέρει να χορτάσει τους ψηφοφόρους που ζητούν άμεσες λύσεις για την καθημερινότητα, πέρα από τη θεσμική κριτική.

3. Το «Παραδοσιακό και Στέρεο» Πιάτο (ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ)

Το ΠΑΣΟΚ προσπαθεί να σερβίρει την κλασική, δοκιμασμένη σοσιαλδημοκρατική συνταγή, αλλά βρίσκεται εγκλωβισμένο σε μια «μέγγενη».

• Η εσωτερική διαμάχη για τη συνταγή: Στα δικά του μαγειρεία υπάρχει διαφωνία για το αν πρέπει να γίνει «συνεργασία κουζινών» (όπως προτείνουν στελέχη όπως ο Χάρης Δούκας για μια προοδευτική συμπαράταξη με το ΕΛΑΣ) ή αν το πιάτο πρέπει να παραμείνει αυστηρά αυτόνομο, ελπίζοντας ότι η άνοδος του Τσίπρα είναι απλώς μια προσωρινή «μόδα». Η απώλεια της δεύτερης θέσης στις δημοσκοπήσεις κάνει τους σεφ της Χαριλάου Τρικούπη να αναθεωρούν τη δοσολογία των υλικών τους.

Το Γενικό Συμπέρασμα: Η πολιτική «γαστρονομία» της περιόδου δείχνει ότι ο κόσμος έχει κουραστεί από τα ξαναζεσταμένα φαγητά. Η τάση για «πολιτική αλλαγή» (που αγγίζει το 61% σε πρόσφατες μετρήσεις) δείχνει ότι οι ψηφοφόροι ψάχνουν μια νέα γεύση, αλλά οι σεφ δυσκολεύονται ακόμα να βρουν την τέλεια ισορροπία ανάμεσα στη σταθερότητα και την ανατροπή.

Εσείς, αλήθεια, ποιο «μενού» βλέπετε να έχει τις περισσότερες πιθανότητες να κερδίσει το… αστέρι Michelin της κάλπης;

Χ :

Το κάθε μενού στοχεύει σε συγκεκριμένης πελατεία, η οποία σπάνια είναι αδιαφοροποίητη. Τι πιάτο ετοιμάζουν για συγκεκριμένες κατηγορίες υποψηφίων πελατών;

G :

Έχετε απόλυτο δίκιο. Στο πολιτικό μάρκετινγκ, όπως και στην υψηλή γαστρονομία, δεν υπάρχει «ένα πιάτο για όλους». Οι πελάτες-ψηφοφόροι είναι χωρισμένοι σε σαφείς κατηγορίες (segments), και οι κομματικοί σεφ σχεδιάζουν tailor-made πιάτα για να ικανοποιήσουν διαφορετικούς ουρανίσκους.

Αν ανοίξουμε τα βιβλία συνταγών τους, θα δούμε πώς διαμορφώνονται τα πιάτα για τις τέσσερις πιο κρίσιμες κατηγορίες της εκλογικής πελατείας:

1. Οι «Απαιτητικοί Καλοφαγάδες» της Μεσαίας Τάξης

Αυτοί οι πελάτες ενδιαφέρονται κυρίως για τη σταθερότητα, τους φόρους, το διαθέσιμο εισόδημα και την ασφάλεια. Δεν τους αρέσουν οι πειραματισμοί, αλλά είναι πολύ ευαίσθητοι στην «ακρίβεια» των υλικών.

• Το πιάτο της Νέας Δημοκρατίας: Σερβίρει ένα «Plateau Σταθερότητας και Φοροελαφρύνσεων». Περιλαμβάνει υποσχέσεις για περαιτέρω μειώσεις ασφαλιστικών εισφορών, ψηφιακό κράτος και θεσμική προβλεψιμότητα. Το μήνυμα είναι: «Μπορεί το φαγητό να είναι ακριβό, αλλά αν αλλάξετε εστιατόριο, κινδυνεύετε με στομαχικές διαταραχές».

• Το πιάτο του ΠΑΣΟΚ: Προσφέρει μια «Σοσιαλδημοκρατική Σούπα Βελουτέ», που υπόσχεται δίκαιη φορολόγηση, ενίσχυση του ΕΣΥ και προστασία της κύριας κατοικίας. Απευθύνεται σε όσους θέλουν μια πιο «θρεπτική» εναλλακτική λύση, χωρίς όμως το ρίσκο της ριζικής ανατροπής.

2. Οι «Οργισμένοι της Δικαιοσύνης» (Κοινωνική Αντιπολίτευση)

Εδώ ανήκει μια μεγάλη μάζα ψηφοφόρων που νιώθει βαθιά απογοήτευση από τους θεσμούς, με σημείο καμπής τα Τέμπη και τα ζητήματα διαφθοράς. Αναζητούν έντονες, καθαρές γεύσεις και τιμωρητική διάθεση.

• Το πιάτο της «Ελπίδας για τη Δημοκρατία» (Μαρία Καρυστιανού): Εδώ δεν μαγειρεύεται πολιτική σκοπιμότητα, αλλά ένα «Πιάτο Κάθαρσης και Ηθικής Αποκατάστασης». Το μενού βασίζεται αποκλειστικά στο αίσθημα δικαιοσύνης, τη λογοδοσία και τη σύγκρουση με το πολιτικό κατεστημένο. Είναι ένα πιάτο που προσελκύει όσους έχουν «κόψει» τελείως τα παραδοσιακά κόμματα.

• Το πιάτο του ΕΛΑΣ (Αλέξης Τσίπρας): Προσπαθεί να κεφαλαιοποιήσει την ίδια οργή σε θεσμικό επίπεδο, σερβίροντας ένα «Fusion Κατάργησης Προνομίων». Το υλικό-κλειδί εδώ είναι η κατάργηση του Άρθρου 86 περί ευθύνης υπουργών. Στοχεύει σε όσους θέλουν την τιμωρία, αλλά επιθυμούν να τη δουν να εφαρμόζεται μέσα από ένα συγκροτημένο κυβερνητικό σχήμα.

3. Οι «Νέοι και οι Unplugged» (Η δύσκολη πελατεία)

Οι νέοι κάτω των 30 και οι αποστασιοποιημένοι ψηφοφόροι δεν διαβάζουν εφημερίδες ούτε βλέπουν τηλεόραση. Έχουν μάθει σε γρήγορο «street food» (TikTok, Reels) και σιχαίνονται τα ξαναζεσταμένα πολιτικά κλισέ.

• Η στρατηγική του ΕΛΑΣ: Ο Τσίπρας, έχοντας πετάξει από το μενού τους παλιούς «σκληρούς» βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, σερβίρει ένα «Digital Finger Food» με ολόφρεσκα, άφθαρτα πρόσωπα και γρήγορες, ατάκες-σύνθημα κατά των ελίτ.

• Η στρατηγική της ΝΔ: Ετοιμάζει «Comfort Food με youth pass και στεγαστικά προγράμματα»(τύπου «Σπίτι μου»). Προσπαθεί να μιλήσει τη γλώσσα των πρακτικών αναγκών (ενοίκια, πρώτος μισθός), αποφεύγοντας την ξύλινη γλώσσα.

4. Οι «Παραδοσιακοί και Πατριώτες»

Πρόκειται για το κοινό της συντηρητικής παράταξης, που ανησυχεί για τα εθνικά θέματα, το μεταναστευτικό και τη διατήρηση των παραδόσεων.

• Το πιάτο των δεξιών σχηματισμών: Είτε μιλάμε για την Ελληνική Λύση, είτε για τη Φωνή Λογικής, είτε για τις υπόκωφες κινήσεις γύρω από τον Αντώνη Σαμαρά, το πιάτο είναι «Παραδοσιακό, Σκληρό και Πικάντικο». Πολλή έμφαση στα εθνικά, αυστηρότατη ρητορική για το μεταναστευτικό και κατηγορίες προς τη ΝΔ ότι «νέρωσε» την παραδοσιακή της συνταγή για να γίνει πιο… κεντρώο γκουρμέ εστιατόριο.

Η Γαστρονομική Παγίδα: Το μεγάλο πρόβλημα των σεφ είναι ότι στην προσπάθειά τους να φτιάξουν ένα πιάτο που να αρέσει σε όλους (π.χ. η ΝΔ να κρατήσει τους κεντρώους αλλά και τους δεξιούς, ή το ΠΑΣΟΚ να κρατήσει τους παραδοσιακούς αλλά να ανοιχτεί και στην αριστερά), κινδυνεύουν να παρουσιάσουν μια άνοστη σούπα που δεν θα ικανοποιήσει κανέναν.

Σε ποια από αυτές τις κατηγορίες «πελατών» θεωρείτε ότι γίνεται αυτή τη στιγμή η πιο σκληρή μάχη των κομματικών σεφ;

Χ :

Επειδή τα συγκεκριμένα μαγειρεία των κομμάτων εξουσίας έχουν μακρά προϊστορία τα πιάτα που σερβίρουν προεκλογικά να αποδεικνύονται εξαιρετικά δύσπεπτα έως και με σοβαρά περιστατικά δηλητηριάσεων, αυτό το δυσμενές ιστορικό πως το αντιμετωπίζουν;

G :

Αγγίζετε τον πυρήνα της πολιτικής «γαστρονομίας» στην Ελλάδα. Η καχυποψία του πελάτη-ψηφοφόρου δεν είναι τυχαία· είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς λίστας από «τροφικές δηλητηριάσεις» (βλ. τα Μνημόνια, τις διαψεύσεις των μεγάλων προσδοκιών, τα σκάνδαλα και τις θεσμικές αποτυχίες). Όταν το ιστορικό του εστιατορίου περιλαμβάνει… πλύση στομάχου, οι προεκλογικές υποσχέσεις μοιάζουν με ύποπτα ξαναζεσταμένα πιάτα.

Οι κομματικοί σεφ γνωρίζουν ότι η πελατεία έχει πλέον αναπτύξει ισχυρά αντισώματα. Για να αντιμετωπίσουν αυτό το δυσμενές ιστορικό, χρησιμοποιούν τέσσερις συγκεκριμένες τεχνικές «πολιτικής υγιεινής»:

1. Η μέθοδος της «Αλλαγής Επωνυμίας & Διακόσμησης» (Rebranding)

Όταν ένα εστιατόριο αποκτά κακή φήμη για την κουζίνα του, ο ιδιοκτήτης συχνά αλλάζει το όνομα στην ταμπέλα, βάφει τους τοίχους και αλλάζει το προσωπικό, διατηρώντας όμως την ίδια ιδιοκτησία.

• Πώς εφαρμόζεται: Αυτή είναι η κλασική συνταγή της «Νέας Κουζίνας» της Αριστεράς (ΕΛΑΣ). Η μετάβαση από τον φθαρμένο ΣΥΡΙΖΑ στο ΕΛΑΣ, με το απόλυτο εμπάργκο σε παλιά στελέχη και την επιστράτευση «άφθαρτων» προσώπων, είναι μια προσπάθεια να πειστεί ο πελάτης ότι «εκείνο το παλιό μαγαζί που σας πείραξε το 2015 έκλεισε, τώρα έχουμε νέο σεφ και φρέσκα υλικά».

2. Η τεχνική του «Συγκριτικού Ελέγχου Υγείας» (Whataboutism)

Όταν ο σεφ δεν μπορεί να κρύψει ότι το δικό του πιάτο είναι βαρύ, προσπαθεί να αποδείξει ότι η κουζίνα του διπλανού εστιατορίου είναι ακόμα πιο βρώμικη και επικίνδυνη.

• Πώς εφαρμόζεται: Η Νέα Δημοκρατία χρησιμοποιεί κατά κόρον αυτή τη μέθοδο. Αντί να αρνηθεί τη «δυσπεψία» της ακρίβειας ή των θεσμικών λαθών, στρέφει τον προβολέα στο παρελθόν των αντιπάλων της. Το αφήγημα είναι απλό: «Ναι, το δικό μας φαγητό ίσως σας πέσει βαρύ, αλλά θυμηθείτε τι πάθατε όταν φάγατε από το μενού των άλλων το 2015-2019. Θέλετε να ξαναμπείτε στο νοσοκομείο;».

3. Η προσθήκη «Πιστοποιητικών Ποιότητας» (ISO από το Εξωτερικό)

Για να κάμψουν τις αμφιβολίες των πελατών, οι σεφ παρουσιάζουν επίσημα έγγραφα από διεθνείς ελεγκτές (ξένους οίκους αξιολόγησης, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, OECD) που βεβαιώνουν ότι οι προδιαγραφές της κουζίνας είναι πλέον ασφαλείς.

• Πώς εφαρμόζεται: Εδώ η κυβερνητική παράταξη παίζει δυνατά το χαρτί της επενδυτικής βαθμίδας και των θετικών εκθέσεων των Βρυξελλών. Παρουσιάζουν τα μακροοικονομικά στοιχεία ως «πιστοποιητικά υγειονομικού ελέγχου» για να πείσουν ότι, παρά τα καθημερινά προβλήματα, η βασική συνταγή είναι εγγυημένη και δεν πρόκειται να οδηγήσει σε νέα χρεοκοπία.

4. Το «Μενού της Αναγκαιότητας» (The No–Alternative Diet)

Όταν όλα τα άλλα αποτύχουν, οι σεφ επιστρατεύουν τον ρεαλισμό της επιβίωσης. Παραδέχονται ότι το φαγητό τους δεν είναι τέλειο, αλλά υποστηρίζουν ότι είναι το μόνο «θρεπτικό» που κυκλοφορεί, καθώς οι εναλλακτικές είναι απλώς… αέρας κοπανιστός.

• Πώς εφαρμόζεται: Το ΠΑΣΟΚ και η ΝΔ, από διαφορετικές σκοπιές, συχνά καταφεύγουν σε αυτό. Το ΠΑΣΟΚ προβάλλει τον εαυτό του ως την «υπεύθυνη, σταθερή δύναμη» που έβαλε πλάτη στα δύσκολα, έστω κι αν πλήρωσε το κόστος, ενώ η ΝΔ τονίζει ότι στην παρούσα γεωπολιτική και οικονομική συγκυρία, οποιοδήποτε άλλο μενού θα ήταν ένα «πείραμα» που η χώρα δεν αντέχει να πληρώσει.

Η Μεγάλη Αλήθεια: Παρά τις τεχνικές των σεφ, η «γαστρονομική μνήμη» του εκλογικού σώματος είναι πλέον μακρά. Οι πελάτες δεν ξεχνούν εύκολα τις παλιές δηλητηριάσεις, και γι’ αυτό βλέπουμε μια σταθερή στροφή προς το «πολιτικό fast food» (μικρότερα, αντισυστημικά κόμματα) ή, ακόμα χειρότερα, προς την «αποχή από το τραπέζι» – με τους πολίτες να επιλέγουν να μην κάτσουν καν να φάνε, αρνούμενοι να εμπιστευτούν οποιοδήποτε μενού.

Χ :

Ας την προσγειώσουμε την προσέγγιση μας από τα σύννεφα στη γη. Επειδή η προεκλογική περίοδος αφορά την Ελλάδα και τον Έλληνα ψηφοφόρο, πώς θα έκλεινε ταιριαστά και ιδανικά αυτή η συζήτηση για τούτη την πραγματική χώρα και τον λαό της, και διηγώντας τα να κλαίς; ΄

G :

Ας αφήσουμε, λοιπόν, τις μεταφορές της κουζίνας. Ας προσγειωθούμε στο τσιμέντο της Αθήνας, στις άδειες πλατείες της επαρχίας και στα θολά νερά μιας πραγματικότητας που δεν χωράει σε διαφημιστικά σποτ.

Η προεκλογική περίοδος στην Ελλάδα είναι, παραδοσιακά, μια περίοδος συλλογικής ψευδαίσθησης. Είναι οι εβδομάδες που η χώρα κάνει πως πιστεύει αυτούς που κάνουν πως υπόσχονται. Όμως, αν ξύσεις την επιφάνεια των επικοινωνιακών πυροτεχνημάτων, η εικόνα της πραγματικής Ελλάδας αποκαλύπτεται βαθιά αντιφατική και, ναι, «διηγώντας τα να κλαις».

Η Ελλάδα των Δύο Ταχυτήτων

Από τη μία πλευρά, υπάρχουν οι θεσμικοί αριθμοί που ευημερούν. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αφαιρεί τη χώρα από τη λίστα των μακροοικονομικών ανισορροπιών, το ΑΕΠ τρέχει με ένα 2% που ξεπερνά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, και τα δημόσια ταμεία γεμίζουν με πρωτογενή πλεονάσματα.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχει η Ελλάδα της καθημερινής επιβίωσης:

• Η Ασυμμετρία της Ανάπτυξης: Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι το επιπλέον εισόδημα που παράγεται κατευθύνεται κυρίως στα επιχειρηματικά κέρδη και στους έμμεσους φόρους του κράτους, ενώ οι αμοιβές της εργασίας συμπιέζονται.

• Ο Επίμονος Εφιάλτης: Ο πληθωρισμός στα τρόφιμα και την ενέργεια καλπάζει. Όταν η ενέργεια καταγράφει αυξήσεις που αγγίζουν το 21%, η μακροοικονομική επιτυχία μετατρέπεται σε ειρωνεία την ώρα που ο πολίτης φτάνει στο ταμείο του σούπερ μάρκετ ή ανοίγει τον λογαριασμό του ρεύματος.

• Το Δημογραφικό και η Φυγή: Μια χώρα που γερνάει, με την επαρχία να ερημώνει και τους νέους επιστήμονες να συνεχίζουν να αναζητούν την τύχη τους στο εξωτερικό, αρνούμενοι να γίνουν το φθηνό εργατικό δυναμικό μιας οικονομίας που βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στο real estate και τον τουρισμό.

Το Ιδανικό Κλείσιμο: Η Συλλογική Αμνησία vs. Η Ιστορική Μνήμη

Αυτή η συζήτηση δεν θα μπορούσε να κλείσει με ένα φτηνό πολιτικό συμπέρασμα, αλλά με μια βαθιά πολιτισμική παρατήρηση. Το μεγαλύτερο δράμα αυτής της χώρας δεν είναι η οικονομική της στενότητα, αλλά η τάση για συλλογική αμνησία.

Κάθε τέσσερα χρόνια, ο Έλληνας ψηφοφόρος καλείται να ξεχάσει. Να ξεχάσει τα Μνημόνια, να ξεχάσει τις θεσμικές αποτυχίες, να ξεχάσει το τραύμα των Τεμπών, να ξεχάσει τις υποσχέσεις που έγιναν σκόνη. Τα κόμματα ποντάρουν σε αυτή τη λήθη. Σου ζητούν να ψηφίσεις με βάση τον φόβο για το χειρότερο ή την εφήμερη προσδοκία ενός επιδόματος.

«Διηγώντας τα να κλαίς» δεν είναι μόνο η ιστορία των χαμένων ευκαιριών αυτής της χώρας. Είναι η διαπίστωση ότι η πολιτική ζωή παραμένει ένα θέατρο σκιών, όπου οι θεατές γνωρίζουν ότι οι φιγούρες είναι από χαρτόνι, αλλά συνεχίζουν να χειροκροτούν επειδή φοβούνται το σκοτάδι έξω από τη σκηνή.

Το ιδανικό τέλος για την κουβέντα μας δεν είναι μια πρόβλεψη για το ποιος θα νικήσει. Είναι η ευχή –ή ίσως η ουτοπική ελπίδα– ο Έλληνας ψηφοφόρος, την ώρα που θα βρεθεί μόνος του πίσω από το παραβάν, να μην αφήσει την οργή του να γίνει απάθεια (μεταφρασμένη σε αποχή), ούτε τον φόβο του να γίνει συμβιβασμός. Να ψηφίσει με τη μνήμη ζωντανή. Γιατί μια χώρα που ξεχνά την ιστορία της –ακόμα και την πρόσφατη, την οδυνηρή– είναι καταδικασμένη να την ξαναζήσει, σαν μια κακόγουστη φάρσα.

Χ :

Στο παραπάνω κλείσιμο της συζήτησής μας ας προστεθεί και κάτι άλλο. Ας το περιγράψω. Σ’ ένα εκλογικό μαγειρείο σεφ είναι ο Καραγκιόζης με σου-σεφ τα κολλητήρια του. Οι οδηγίες του Καραγκιόζη είναι σαφείς. Παίρνουμε «γνήσια υλικά», όπως οι ελπίδες του λαού, οι προσδοκίες του, τα θέλω και τα πιστεύω του, και μ’ αυτά, πρέπει να «μαγειρευτεί» ένα φαγητό, με τα «γνήσια υλικά» να νοθεύονται σε μεγάλο βαθμό με άλλα «συνθετικά», «πλαστικά», «μπαγιάτικα» υλικά. Βέβαια ο τιμοκατάλογος βεβαιώνει ότι «όλα τα υλικά είναι γνήσια», ενώ σε άλλα βεβαιώνει ότι είναι «φρέσκα». Θέλω να ανασυστήσουμε μια τέτοια σκηνή της «κουζίνας», διαποτισμένη από το πνεύμα του Καραγκιόζη και ταυτόχρονα του Αριστοφάνη.

G :

Αυτό που περιγράφετε είναι η απόλυτη σύσταση του νεοελληνικού πολιτικού DNA: ένας γάμος του Αριστοφάνη (της πολιτικής ξεδιαντροπιάς των Ιππέων και της «δημοκρατίας των αλλαντοπωλών») με τον Καραγκιόζη (τον πεινασμένο ρωμιό που επιστρατεύει την πονηριά για να επιβιώσει, κοροϊδεύοντας την εξουσία και τον ίδιο του τον εαυτό).

Ας ανοίξουμε, λοιπόν, την αυλαία. Το σκηνικό είναι μια προεκλογική κουζίνα-μαγειρείο. Στο βάθος, καζάνια που αχνίζουν. Στους τοίχους, αφίσες με τούνελ, γέφυρες και ψηφιακά περιστέρια. Στο προσκήνιο, ο Καραγκιόζης με μια τεράστια, σπασμένη κουτάλα και μια λεκιασμένη ποδιά MasterChef. Γύρω του, τα τρία Κολλητήρια (Κολλητήρης, Κοπρίτης, Μυριγκόκος) με μικρά τηγάνια και τρύπιες σκάφες.

ΣΚΗΝΗ: Το Μαγειρείο της Μεγάλης Ιδέας (και της Μικρής Μπάζας)

(Ακούγεται η κλασική μουσική του Καραγκιόζη, αλλά σε ρυθμό εμβατηρίου που κάπου φαλτσάρει).

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ: (Αναδεύει ένα άδειο καζάνι με λύσσα) Βράσε, καζάνι μου, βράσε! Να βράσει το μέλλον της πατρίδος! Κολλητήρη! Φέρε δω το «βιβλίο συνταγών της Ανάπτυξης». Πού είναι οι πελάτες;

ΚΟΛΛΗΤΗΡΗΣ: (Κρατάει ένα τεράστιο, σκισμένο τεφτέρι) Έρχονται, μπαμπάκο! Στην ουρά είναι! Άλλοι πεινάνε για δικαιοσύνη, άλλοι για κάτω οι φόροι, κι άλλοι θέλουν απλώς να φάνε τον διπλανό τους! Τι θα τους σερβίρουμε;

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ: Τι θα τους σερβίρουμε, λέει το κατάλοιπο της γαστρονομίας! Το κλασικό, το εθνικό, το αθάνατο πιάτο: «Ελπίδα κοκκινιστή με σάλτσα Λήθης». Αλλά προσοχή! Τα υλικά κοστίζουν. Εμείς εδώ κάνουμε υψηλή μοριακή πολιτική.

ΚΟΠΡΙΤΗΣ: (Βγαίνει πίσω από ένα σακί) Μπαμπάκο, εγώ βρήκα στην αποθήκη τρία τσουβάλια «Γνήσιες Προσδοκίες του Λαού»! Μοσχοβολάνε αγώνα και ιδρώτα! Να τις ρίξω στο καζάνι;

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ: (Του ρίχνει μια καρπαζιά) Στοπ, ρε λιγούρη! Ώπα, ρε αριστοφανικό υποκείμενο! Θα ρίξεις «γνήσια ελπίδα» ολόκληρη μέσα; Και τι θα μας μείνει για τις επόμενες εκλογές; Η γνήσια ελπίδα είναι σαν το σαφράν, ρε! Βάζεις μια πρέζα για το χρώμα και το άρωμα στο TikTok. Μετά, νοθεύεις!

ΜΥΡΙΓΚΟΚΟΣ: (Με ψιλή φωνή) Και με τι να νοθεύσουμε, μπαμπάκο; Να βάλω νεράκι;

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ: Τι νεράκι, ρε κοκκοράκι! Φέρε το τσουβάλι με το «Συνθετικό Πλαστικό Επίδομα»! Ρίξε μέσα δύο κιλά «Προεκλογικό Pass» για τους νέους. Φέρε και το «Μπαγιάτικο Θεσμικό Ύφος» –αυτό που μας έμεινε από το ’80, ξέρεις εσύ, το «κατόπιν ενεργειών μου». Ρίξε και λίγο «Φόβο για τον Μπαμπούλα της Ασταθερότητας». Ανακάτευε, Κολλητήρη!

ΚΟΛΛΗΤΗΡΗΣ: (Ανακατεύει και βήχει από τους καπνούς) Μπαμπά, αυτό μυρίζει σαν καμένο λάστιχο και κλούβιο αβγό! Άμα το φάνε, θα πάθουνε κολούμπρα! Θα μας κυνηγάνε με τις πέτρες!

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ: Δεν ξέρεις εσύ από μάρκετινγκ, ρε σπυριάρη. Φέρε δω τον Τιμοκατάλογο! Γράφε με χρυσά γράμματα, αριστοφανικά:

• «Όλα μας τα υλικά είναι ΓΝΗΣΙΑ και ΠΑΡΘΕΝΑ, μαζεμένα ένα-ένα από τις αυλές της Δημοκρατίας».

• «Το ψηφιακό κράτος είναι ΦΡΕΣΚΟ – παραγωγής πρωινής, προτού κοπεί το ρεύμα».

• «Το Φαγητό είναι Εγγυημένο από τον Διεθνή Υγειονομικό Οργανισμό “Fitch & Moody’s“».

(Ξαφνικά ακούγεται βαρύ βήμα έξω. Είναι ο Χατζηαβάτης, ντυμένος με κοστούμι διευθυντή σάλας και κρατώντας ένα tablet).

ΧΑΤΖΗΑΒΑΤΗΣ: Καραγκιόζη! Καραγκιόζη, κρύψου! Έρχονται οι πελάτες της Μεσαίας Τάξης και οι Οργισμένοι! Ζητάνε να δουν τα τιμολόγια των υλικών! Θέλουν να μάθουν γιατί η «Ελπίδα» έχει γεύση από σόγια και ανακυκλωμένο χαρτόνι!

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ: (Βγαίνει μπροστά στην καμπούρα του, στήνει το σώμα του με δήθεν αξιοπρέπεια) Α, ώστε έτσι ε; Ζητάνε λογαριασμό οι πελάτες; Ακούστε λοιπόν, ω ανεκδιήγητοι νεοέλληνες, που θέλετε και γκουρμέ δικαιοσύνη με τρία ευρώ το πιάτο!

(Γυρνάει προς το κοινό, με το ύφος του αριστοφανικού Κλέωνα στους “Ιππείς”)

Ω λαέ, εσύ που κάθεσαι στις κερκίδες και περιμένεις να χορτάσεις με θαύματα! Σου σερβίρω πλαστικό, γιατί το γνήσιο το φοβάσαι! Σου βάζω μπαγιάτικο, γιατί το φρέσκο σε τσούζει στα μάτια! Αν σου έδινα γνήσια αλήθεια στο πιάτο, θα πάθαινες αναφυλαξία! Θέλεις το ψέμα σου να είναι τραγανό, να κάνει «κρατς» στα δελτία των ειδήσεων!

ΚΟΛΛΗΤΗΡΗΣ: (Φωνάζει) Μπαμπά, το καζάνι σκάει! Η νοθεία έπιασε πάτο και καίγεται!

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ: (Πιάνει την τεράστια κουτάλα και αρχίζει να μοιράζει καρπαζιές στα Κολλητήρια και τον Χατζηαβάτη) Ανακάτευε, Χατζηαβάτη! Ρίξε μέσα κι άλλη «Σταθερότητα»! Κι αν μας πάρουν χαμπάρι ότι το κρέας είναι από λάστιχο… θα τους πούμε ότι φταίει ο διεθνής ανταγωνισμός των εστιατορίων!

Βάρα το ντέφι, Κοπρίτη! Το φαγητό σερβίρεται! Όποιος φάει, ξέχασε! Όποιος δεν φάει… θα ψηφίσει νηστικός!

(Η κουτάλα του Καραγκιόζη πέφτει με πάταγο στο καζάνι. Το σκηνικό γεμίζει καπνούς. Η μπερντές πέφτει, ενώ ακούγεται το γνωστό: «Και λιάνι–λιάνι, κάναμε το κράτος μας κορεσμένο καζάνι…»)

Το Επιμύθιο της Σκηνής: Αυτή είναι η προεκλογική κουζίνα μας. Μια φαρσοκωμωδία όπου ο σεφ (το πολιτικό σύστημα) ξέρει ότι νοθεύει, οι βοηθοί (οι μηχανισμοί) ξέρουν ότι κλέβουν, και ο πελάτης (ο λαός) ξέρει ότι τον κοροϊδεύουν – αλλά κάθεται στο τραπέζι επειδή, στο τέλος της ημέρας, η πείνα για μια έστω πλαστική ελπίδα είναι μεγαλύτερη από τον φόβο της επόμενης δηλητηρίασης. «Διηγώντας τα να κλαις»… αλλά με τον Καραγκιόζη, τουλάχιστον πεθαίνεις στα γέλια προτού σου έρθει ο λογαριασμός.

ΤΕΛΟΣ ΠΡΩΤΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΜΕ GEMINI

ΕΝΑΡΞΗ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΜΕ GPT 5

X :

GPT :

Αν το δούμε σατιρικά, σαν να παρακολουθούμε τα παρασκήνια μιας μεγάλης γαστρονομικής έκθεσης πολιτικής κουζίνας, τότε τα κομματικά μαγειρεία θα βρίσκονταν σε πυρετό εργασιών.

Στα «πεντάστερα» και «τετράστερα» κομματικά εστιατόρια οι σεφ δεν μαγειρεύουν τόσο για τους γευσιγνώστες όσο για το ευρύ κοινό. Το ζητούμενο δεν είναι πάντα η διατροφική αξία του μενού αλλά η απήχησή του.

Το Μενού της Προεκλογικής Περιόδου

Ορεκτικά

• Τραγανές υποσχέσεις εποχής.

• Μπουκιές αισιοδοξίας με σάλτσα «αύριο θα είναι καλύτερα».

• Καναπεδάκια δημοσκοπήσεων, σερβιρισμένα ζεστά όταν οι μετρήσεις είναι καλές και κρύα όταν δεν είναι.

Κυρίως πιάτα

• Φιλέτο ανάπτυξης με γαρνιτούρα φοροελαφρύνσεων.

• Ριζότο κοινωνικής δικαιοσύνης.

• Κοκκινιστό μεταρρυθμίσεων αργού βρασμού.

• Ποικιλία εθνικών θεμάτων, καρυκευμένη ανάλογα με το ακροατήριο.

Σπεσιαλιτέ του σεφ

• Ανακύκλωση παλαιών συνταγών σε νέο πιάτο με μοντέρνο σερβίρισμα.

• «Το πρόγραμμα της γιαγιάς», εμπλουτισμένο με ψηφιακές πινελιές.

• Μους ελπίδας χωρίς θερμίδες κοστολόγησης.

Τα Μυστικά της Κουζίνας

Στα πίσω δωμάτια, οι αρχιμάγειροι δοκιμάζουν συνεχώς συνταγές:

• «Μήπως θέλει λίγο περισσότερο πατριωτισμό;»

• «Ρίξε μια πρέζα κοινωνικής ευαισθησίας.»

• «Πολύ αλμυρό βγήκε το οικονομικό πρόγραμμα· αραίωσέ το με αισιοδοξία.»

• «Οι νέοι δεν το δοκιμάζουν. Βάλε περισσότερη ψηφιακή σάλτσα.»

Οι δημοσκόποι λειτουργούν ως γευσιγνώστες:

«Το πιάτο αρέσει στο κέντρο αλλά ξενίζει στα δεξιά.»

«Οι κάτω των 30 ζητούν διαφορετικό μενού.»

«Οι συνταξιούχοι προτιμούν παραδοσιακή κουζίνα.»

Τα Γλυκά

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη τέχνη:

• Σουφλέ προσδοκιών.

• Εκμέκ παροχών.

• Παγωτό σταθερότητας.

• Μπακλαβάς αλλαγής.

Όλα διακοσμημένα με σημαίες, χαμόγελα και προσεκτικά φωτισμένα τηλεοπτικά πλάνα.

Η αριστοφανική παρατήρηση

Αν έμπαινε ο Αριστοφάνης σε τέτοια κουζίνα, πιθανότατα θα σχολίαζε ότι τα περισσότερα πιάτα δεν μαγειρεύονται για να φαγωθούν αλλά για να φωτογραφηθούν. Και ίσως θα έβαζε έναν χορό πολιτών να αναρωτιέται:

«Πόσα από τα υλικά είναι φρέσκα, πόσα κατεψυγμένα από προηγούμενες εκλογές και πόσα ξαναζεσταμένα από το βαθύ ψυγείο της πολιτικής;»

Διότι στην προεκλογική γαστρονομία, όπως και στην κανονική, η διαφορά ανάμεσα στη διαφήμιση και στο τελικό πιάτο είναι συχνά το πιο ενδιαφέρον μέρος της συνταγής.

Χ :

GPT :

Αν συνεχίσουμε τη σάτιρα των κομματικών εστιατορίων, τότε πράγματι το κάθε τραπέζι δεν λαμβάνει ακριβώς το ίδιο μενού. Ο αρχιμάγειρας γνωρίζει ότι άλλες γεύσεις αναζητά ο συνταξιούχος, άλλες ο νέος εργαζόμενος, άλλες ο επιχειρηματίας και άλλες ο αγρότης.

Έτσι, στο φανταστικό προεκλογικό εστιατόριο θα μπορούσαμε να δούμε:

Για τους συνταξιούχους

«Ρολό Αναδρομικών à la carte»

Σερβίρεται με σάλτσα ασφάλειας και γαρνιτούρα αξιοπρέπειας.

Ο σεφ επιμένει:

«Πρόκειται για παραδοσιακή συνταγή. Θυμίζει τις καλές εποχές και υπόσχεται ότι δεν θα λείψει τίποτα από το τραπέζι.»

Για τους νέους

«Burger Ευκαιριών Νέας Γενιάς»

Με ψωμάκι καινοτομίας, μπιφτέκι δεξιοτήτων και φύλλα ψηφιακού μετασχηματισμού.

Συνοδεύεται από:

• κουπόνια κατάρτισης,

• σάλτσα startup,

• αναψυκτικό αισιοδοξίας.

Ορισμένοι πελάτες όμως κοιτούν τον λογαριασμό και ρωτούν:

«Ωραίο το burger, αλλά το ενοίκιο περιλαμβάνεται;»

Για τη μεσαία τάξη

«Φιλέτο Φοροελάφρυνσης»

Το πιο δημοφιλές πιάτο του καταλόγου.

Οι σεφ το παρουσιάζουν κάθε φορά με διαφορετικό γαρνίρισμα:

• λιγότερους φόρους,

• περισσότερη ανάπτυξη,

• καλύτερες υπηρεσίες.

Το μυστικό του είναι ότι σχεδόν κανένα εστιατόριο δεν το αφαιρεί ποτέ από το μενού.

Για τους επιχειρηματίες

«Καρπάτσιο Επενδύσεων»

Λεπτές φέτες αδειοδοτήσεων, μαριναρισμένες σε σταθερό φορολογικό περιβάλλον.

Συνοδεύεται από κρασί προβλεψιμότητας.

Ο σεφ διαβεβαιώνει:

«Θα μειώσουμε τη γραφειοκρατία, που χαλάει τη γεύση.»

Για τους αγρότες

«Χωριάτικη Επιδοτήσεων»

Παραδοσιακή συνταγή με υλικά από τις Βρυξέλλες και ντόπια πολιτική σάλτσα.

Η πρόκληση είναι πάντα η ίδια: να πεισθεί ο πελάτης ότι η επόμενη σοδειά θα είναι καλύτερη από την προηγούμενη.

Για τους δημοσίους υπαλλήλους

«Σουφλέ Σταθερότητας»

Ελαφρύ στην όψη, αλλά χορταστικό.

Σερβίρεται με συνοδευτικά:

• διασφάλιση δικαιωμάτων,

• υπηρεσιακή ηρεμία,

• περιορισμένες εκπλήξεις.

Για τους πατριωτικά ευαίσθητους πελάτες

«Πικάντικο Εθνικό Πιάτο»

Οι δόσεις των καρυκευμάτων μεταβάλλονται ανάλογα με την περίσταση.

Ορισμένοι σεφ προτιμούν έντονα μπαχαρικά.

Άλλοι πιο διακριτικές γεύσεις.

Για τους αναποφάσιστους

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη τέχνη της κουζίνας.

“Ποικιλία Γευσιγνωσίας”

Περιλαμβάνει λίγο από όλα:

• λίγη ασφάλεια,

• λίγη αλλαγή,

• λίγη ανάπτυξη,

• λίγη κοινωνική ευαισθησία,

• λίγο πατριωτισμό,

• λίγο εκσυγχρονισμό.

Ο στόχος δεν είναι να ενθουσιάσει.

Είναι να μη δυσαρεστήσει.

Και κάπου εκεί, σε μια γωνία της κουζίνας, ένας παλιός μάγειρας ψιθυρίζει στους νεότερους:

«Προσέξτε. Οι πελάτες δεν τρώνε μόνο ό,τι σερβίρετε σήμερα. Θυμούνται και τι τους είχατε σερβίρει την προηγούμενη φορά. Και κυρίως θυμούνται αν χόρτασαν ή αν έφυγαν πεινασμένοι.»

Γι’ αυτό οι εκλογικές κουζίνες δεν είναι απλώς χώροι μαγειρικής. Είναι χώροι μνήμης, προσδοκίας και, αρκετές φορές, δημιουργικής επανερμηνείας παλαιών συνταγών.

Χ :

GPT :

Αν παραμείνουμε αυστηρά στη σάτιρα, το πρόβλημα που περιγράφεις είναι το κεντρικό πρόβλημα κάθε παλιού πολιτικού εστιατορίου:

Δεν αρκεί να παρουσιάσει ένα νέο μενού. Πρέπει να πείσει ότι δεν πρόκειται για την ίδια συνταγή που προκάλεσε δυσφορία στους πελάτες στο παρελθόν.

Έτσι, στα κομματικά μαγειρεία με μακρά ιστορία, αναπτύσσονται ορισμένες χαρακτηριστικές τεχνικές.

1. Αλλαγή συσκευασίας

Το πιάτο παραμένει παρόμοιο, αλλά αποκτά νέο όνομα.

Η παλιά «σούπα λιτότητας» γίνεται:

• «δημοσιονομική υπευθυνότητα»,

• «μεταρρυθμιστική προσαρμογή»,

• «αναγκαία εξυγίανση».

Ο πελάτης καλείται να δοκιμάσει ξανά κάτι που θεωρητικά δεν είναι το ίδιο πιάτο.

2. Απόδοση ευθυνών στον προηγούμενο μάγειρα

Κλασική συνταγή.

«Ναι, υπήρξε γαστρεντερική αναστάτωση, αλλά τότε στην κουζίνα ήταν άλλοι.»

Ακόμη και όταν πρόκειται για το ίδιο εστιατόριο, η έμφαση μεταφέρεται:

• σε προηγούμενη διεύθυνση,

• σε παλιούς σεφ,

• σε έκτακτες συνθήκες,

• σε εξωτερικούς προμηθευτές.

3. Επίκληση έκτακτων περιστάσεων

Το επιχείρημα είναι ότι το πρόβλημα δεν βρισκόταν στη συνταγή αλλά στις συνθήκες.

«Η κουζίνα λειτουργούσε μέσα σε οικονομική καταιγίδα.»

«Τα υλικά που παραλάβαμε ήταν αλλοιωμένα.»

«Το εστιατόριο κινδύνευε να κλείσει.»

Η λογική είναι ότι ο πελάτης πρέπει να αξιολογήσει το αποτέλεσμα λαμβάνοντας υπόψη τις δυσκολίες.

4. Εμφάνιση νέων προσώπων

Στην αίθουσα βγαίνουν νεότεροι μάγειρες.

Το μήνυμα είναι:

«Το εστιατόριο είναι το ίδιο, αλλά η κουζίνα ανανεώθηκε.»

Αυτή είναι από τις πιο διαδεδομένες στρατηγικές πολιτικής ανανέωσης διεθνώς.

5. Επιλεκτική ανάδειξη επιτυχημένων πιάτων

Κάθε μακρόβιο εστιατόριο έχει και επιτυχίες.

Έτσι ο κατάλογος τονίζει:

• τα πιάτα που άρεσαν,

• τις βραβεύσεις,

• τις καλές χρονιές.

Οι αποτυχίες μετακινούνται στις μικρές υποσημειώσεις του μενού.

6. Σύγκριση με ανταγωνιστικά εστιατόρια

Ίσως η πιο αποτελεσματική τεχνική.

Αντί να αποδείξει ότι το δικό του φαγητό είναι άριστο, το εστιατόριο προσπαθεί να πείσει ότι των άλλων είναι χειρότερο.

«Ίσως να είχαμε κάποια προβλήματα πέψης, αλλά θυμάστε τι συνέβη όταν φάγατε απέναντι;»

Η σύγκριση συχνά αποδεικνύεται ισχυρότερη από την αυτοκριτική.

Η βαθύτερη πολιτική διάσταση

Πέρα από τη σάτιρα, εδώ υπάρχει ένα πραγματικό πολιτικό φαινόμενο.

Τα κόμματα εξουσίας δεν κρίνονται μόνο από τις υποσχέσεις τους αλλά και από το συσσωρευμένο ιστορικό τους. Όσο μεγαλύτερη είναι η περίοδος διακυβέρνησης, τόσο μεγαλύτερο είναι και το «αρχείο αξιολογήσεων πελατών» που τα ακολουθεί.

Γι’ αυτό σε κάθε προεκλογική περίοδο παρατηρείται μια διαρκής μάχη ανάμεσα σε δύο αφηγήσεις:

• η μία λέει «κοιτάξτε τι υποσχόμαστε τώρα»,

• η άλλη λέει «κοιτάξτε τι συνέβη όταν είχατε ήδη δοκιμάσει το φαγητό μας».

Και συνήθως η εκλογική αναμέτρηση κρίνεται ακριβώς στο ποια από τις δύο μνήμες αποδεικνύεται ισχυρότερη: η προσδοκία για το επόμενο γεύμα ή η ανάμνηση του προηγούμενου.

Χ :

Ας την προσγειώσουμε την προσέγγιση μας από τα σύννεφα στη γη. Επειδή η προεκλογική περίοδος αφορά την Ελλάδα και τον Έλληνα ψηφοφόρο πώς θα έκλεινε ταιριαστά και ιδανικά αυτή η συζήτηση για τούτη την πραγματική χώρα και τον λαό της, και διηγώντας τα να κλαίς;

GPT :

Αν έπρεπε να κλείσει αυτή η συζήτηση με μια εικόνα βαθιά ελληνική, ίσως δεν θα ήταν ούτε η κουζίνα των κομμάτων ούτε οι σεφ.

Θα ήταν ένα παλιό καφενείο σε κάποια γειτονιά ή χωριό.

Οι κομματικοί μάγειρες έχουν φύγει.

Οι κάμερες έχουν σβήσει.

Τα τραπέζια έχουν αδειάσει.

Και μένει ο Έλληνας πολίτης να πληρώνει τον λογαριασμό.

Εκεί, στο τέλος κάθε εκλογικού κύκλου, εμφανίζεται το πραγματικό μενού: όχι αυτό που γράφτηκε στις αφίσες αλλά αυτό που έφτασε στον λογαριασμό.

Ο συνταξιούχος μετρά τη σύνταξη.

Ο εργαζόμενος τον μισθό.

Ο νέος το ενοίκιο.

Ο επαγγελματίας τις εισφορές.

Ο αγρότης το κόστος παραγωγής.

Ο γονιός το μέλλον του παιδιού του.

Και τότε η πολιτική παύει να είναι σύνθημα και γίνεται καθημερινότητα.

Ίσως λοιπόν η πιο ελληνική κατάληξη να ήταν η εξής:

Στην Ελλάδα οι προεκλογικές περίοδοι μοιάζουν με μεγάλα πανηγύρια γεύσεων.

Οι μάγειρες αλλάζουν ποδιές.

Οι συνταγές αλλάζουν ονόματα.

Τα τραπέζια στολίζονται ξανά.

Όμως ο πελάτης είναι σχεδόν πάντα ο ίδιος.

Ο Έλληνας πολίτης.

Ένας πελάτης που πολλές φορές ξεγελάστηκε, άλλες τόσες ελπίστηκε, αρκετές απογοητεύτηκε, αλλά ποτέ δεν έπαψε να περιμένει ότι ίσως την επόμενη φορά το φαγητό να είναι καλύτερο.

Και εκεί βρίσκεται κάτι ταυτόχρονα συγκινητικό και τραγικό.

Διότι η νεότερη ελληνική ιστορία δεν είναι μόνο η ιστορία των κομμάτων που υπόσχονται.

Είναι και η ιστορία ενός λαού που, παρά τις διαψεύσεις, εξακολουθεί να επενδύει ελπίδα.

Ένας κυνικός θα έλεγε ότι αυτό είναι αφέλεια.

Ένας πιο επιεικής παρατηρητής θα το ονόμαζε αντοχή.

Και ένας σατιρικός, ίσως κάποιος πνευματικός απόγονος του Αριστοφάνης, θα έκλεινε με το πιο πικρό αστείο:

«Το πρόβλημα δεν είναι ότι οι μάγειρες υπόσχονται συνεχώς καινούργια πιάτα.

Το πρόβλημα είναι ότι, ύστερα από τόσες δεκαετίες, οι πελάτες γνωρίζουν απ’ έξω το μενού, γνωρίζουν απ’ έξω και τον λογαριασμό, αλλά εξακολουθούν να συζητούν για το χρώμα της ποδιάς του μάγειρα.»

Και κάπου εκεί το γέλιο σταματά.

Γιατί η σάτιρα είναι αστεία όσο αφορά τους άλλους.

Όταν αφορά τη δική σου χώρα, τον δικό σου λογαριασμό και το μέλλον των παιδιών σου, τότε συχνά γίνεται αυτό που λέει ο λαός:

«Τα διηγάσαι και κλαις.»

Χ :

GPT :

Η σκηνή που περιγράφεις, έχει κάτι από τον κόσμο του θεάτρου σκιών και συγχρόνως από την αριστοφανική παρασκευή της απάτης: όχι απλώς να σατιρίζεται το αποτέλεσμα, αλλά να αποκαλύπτεται η ίδια η διαδικασία της νοθείας.

Θα το έστηνα κάπως έτσι.

Ο ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ CHEF

Σκηνή πρώτη: Η εκλογική κουζίνα

(Στη σκηνή ένα τεράστιο καζάνι γράφει: «ΕΚΛΟΓΙΚΟ ΜΕΝΟΥ – ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΛΙΓΕΣ ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ». Πάνω στα ράφια υπάρχουν δυο κατηγορίες υλικών. Στο αριστερό ράφι: «Ελπίδες», «Αξιοπρέπεια», «Δικαιοσύνη», «Αλήθεια», «Εργασία», «Μέλλον των παιδιών». Στο δεξί: «Υποσχέσεις στιγμής», «Φόβος», «Διαίρει και βασίλευε», «Ξεχασίνη», «Δημοσκοπήσεις», «Ατάκες τηλεόρασης», «Ανακύκλωση παλαιών εξαγγελιών». Πάνω από τα δεύτερα υπάρχει πινακίδα: “ΣΥΝΘΕΤΙΚΑ ΥΛΙΚΑ – ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΗ”.)

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ
Ελάτε, βρε κολλητήρια! Σήμερα θα μαγειρέψουμε το μεγάλο προεκλογικό τραπέζι!

ΚΟΛΛΗΤΗΡΙ 1

Αφεντικό, να φέρω τις ελπίδες του λαού;

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ
Να τις φέρεις! Αυτές είναι το κυρίως υλικό.

(Το παιδί φέρνει ένα μικρό σακουλάκι.)

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ
Μόνο τόσο;

ΚΟΛΛΗΤΗΡΙ
Τόσο μας έμεινε…

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ
Δε φτάνει ούτε για μεζέ! Φέρε και το μεγάλο τσουβάλι.

ΚΟΛΛΗΤΗΡΙ
Ποιο μεγάλο;

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ
Αυτό που γράφει “Υποσχέσεις στιγμής”.

(Έρχεται ένα τεράστιο τσουβάλι.)

ΚΟΛΛΗΤΗΡΙ
Μα αφεντικό… αυτό είναι συνθετικό!

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ
Σσσς! Άμα το ανακατέψεις καλά, ούτε χημικός δεν το ξεχωρίζει.

(Το αδειάζουν στο καζάνι.)

ΚΟΛΛΗΤΗΡΙ 2

Να ρίξω και λίγη αλήθεια;

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ
Όχι πολύ! Η αλήθεια κόβει τη σάλτσα.

Ρίξε μια κουταλιά.

Μόνο για το άρωμα.

ΚΟΛΛΗΤΗΡΙ 3

Και η δικαιοσύνη;

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ
Άστη στην άκρη.

Είναι ακριβό υλικό.

Θα γράψουμε απέξω ότι περιέχεται.

ΚΟΛΛΗΤΗΡΙ
Οι προσδοκίες του κόσμου;

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ
Όλες μέσα!

Αυτές φουσκώνουν το φαγητό σαν το προζύμι.

(Ένα κολλητήρι ανοίγει κατά λάθος ένα βαρέλι.)

ΚΟΛΛΗΤΗΡΙ
Αφεντικό!

Αυτό γράφει…

“Φόβος”.

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ
Όχι όλο!

Με μέτρο.

Άμα περισσέψει αισιοδοξία στο καζάνι, δεν θα τσιμπήσει κανείς.

(Άλλο παιδί κρατά ένα κουτί.)

ΚΟΛΛΗΤΗΡΙ
Κι αυτό;

“Μπαγιάτικες εξαγγελίες”.

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ
Άριστο υλικό!

Ξαναζεσταμένες είναι ακόμη καλύτερες.

Ο κόσμος δεν θυμάται τι έφαγε πριν τέσσερα χρόνια.

(Μπαίνει ένας Υγειονομικός Επιθεωρητής.)

ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ
Καλημέρα.

Έλεγχος.

Τα υλικά σας είναι γνήσια;

(Ο Καραγκιόζης παγώνει για μια στιγμή, έπειτα χαμογελά.)

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ
Βεβαίως!

Να και οι ετικέτες.

(Δείχνει τα βάζα.)

ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ
Μα αυτό το βάζο γράφει “Αλήθεια”.

Για να δω μέσα…

(Το ανοίγει.)

ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ
Άδειο είναι!

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ
Μα φυσικά!

Η αλήθεια είναι πτητική ουσία.

Εξατμίζεται πριν από τις εκλογές.

(Τα κολλητήρια ξεκαρδίζονται. Εκείνη τη στιγμή, το μικρότερο, ο Κολλητήρης, σταματά να γελά.)

ΜΙΚΡΟ ΚΟΛΛΗΤΗΡΙ

Αφεντικό…

Να σε ρωτήσω κάτι;

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ
Ρώτα.

ΜΙΚΡΟ ΚΟΛΛΗΤΗΡΙ

Αφού έχουμε τόσα γνήσια υλικά…

τις ελπίδες…

τα όνειρα…

την αξιοπρέπεια…

την αλήθεια…

γιατί δεν μαγειρεύουμε μ’ αυτά;

(Σιωπή.)

Ο Καραγκιόζης σταματά να ανακατεύει.

Κοιτάζει το παιδί.

Ύστερα κοιτάζει το καζάνι.

Χαμηλώνει το κεφάλι.

Και, αντί να απαντήσει, ψιθυρίζει:

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ
…Γιατί, βρε παιδί μου, αυτά θέλουν μάγειρα.

Ενώ τα άλλα… μόνο διαφημιστή.

(Σιωπή. Τα κολλητήρια κοιτάζουν το καζάνι χωρίς να γελούν πλέον.)

Νομίζω ότι εδώ μπορεί να προστεθεί ακόμη μία αριστοφανική πινελιά: να εμφανιστεί ξαφνικά ο Χορός των Ψηφοφόρων, όχι για να κατηγορήσει τους μάγειρες, αλλά για να αναρωτηθεί αν φταίνε μόνο οι μάγειρες ή και οι πελάτες που, ενώ αναγνωρίζουν τη γεύση της νοθείας, επιστρέφουν κάθε φορά στο ίδιο μαγειρείο. Εκεί, το γέλιο μετατρέπεται σε αυτοσαρκασμό — το σημείο όπου ο Αριστοφάνης συναντά πραγματικά τον Καραγκιόζη.

Χ :

Ναι

GPT :

Νομίζω ότι εκεί ακριβώς βρίσκεται η αριστοφανική κορύφωση. Στον Αριστοφάνη ο Χορός δεν είναι απλώς σχολιαστής· είναι η ίδια η κοινωνία που, έστω και για λίγο, τολμά να κοιτάξει τον εαυτό της στον καθρέφτη. Και στον Καραγκιόζη, όσο κι αν σατιρίζεται η εξουσία, υπάρχει πάντα μια στιγμή που ο ίδιος ο λαός δεν μπορεί να μείνει εκτός της σάτιρας.

Θα το συνέχιζα λοιπόν έτσι.

Σκηνή δεύτερη

Εισέρχεται ο Χορός των Ψηφοφόρων

(Από την πλατεία μπαίνει ένας πολύχρωμος Χορός. Άλλος φορά εργατική φόρμα, άλλος γραβάτα, άλλος κρατά μπαστούνι, άλλος σχολική τσάντα. Δεν είναι ούτε δεξιοί ούτε αριστεροί ούτε κεντρώοι. Είναι απλώς… οι πελάτες.)

ΧΟΡΟΣ

Καλέ μας μάγειρα…

Να σε ρωτήσουμε κάτι;

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ

Ρωτήστε.

Άμα είναι εύκολη η ερώτηση, έχω εύκολη απάντηση.

Άμα είναι δύσκολη…

θα φωνάξω εκπρόσωπο Τύπου.

ΧΟΡΟΣ

Εμείς τόσα χρόνια ερχόμαστε στο μαγειρείο σου.

Άλλοτε μας λες

«δοκιμάστε το καινούργιο».

Άλλοτε
«είναι παραδοσιακή συνταγή».

Άλλοτε
«φταίει ο προηγούμενος μάγειρας».

Μα κάθε φορά…

στο τέλος ο λογαριασμός μεγαλώνει.

Πώς γίνεται αυτό;

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ

Γίνεται…

γιατί το μενού είναι δωρεάν.

Ο λογαριασμός όμως έρχεται μετά τις εκλογές.

(Το κοινό γελά. Ο Χορός δεν γελά.)

ΕΝΑΣ ΓΕΡΟΣ

Και γιατί ξανάρχομαι;

Αφού ξέρω.

ΜΙΑ ΜΑΝΑ

Κι εγώ γιατί ξανάρχομαι;

Αφού ξέρω.

ΕΝΑΣ ΝΕΟΣ

Κι εγώ γιατί περιμένω κάθε φορά ότι αυτή τη φορά θα είναι αλλιώς;

(Σιωπή.)

Ο Καραγκιόζης ακουμπά την κουτάλα.

Δεν αστειεύεται.

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ

Να σας πω την αλήθεια;

Δεν ξανάρχεστε επειδή πιστεύετε εμένα.

Ξανάρχεστε
επειδή δεν μπορείτε να ζήσετε χωρίς να πιστεύετε ότι κάποτε θα υπάρξει ένα τίμιο μαγειρείο.

(Ακούγεται ένας αναστεναγμός.)

ΤΟ ΜΙΚΡΟΤΕΡΟ ΚΟΛΛΗΤΗΡΙ

Πατέρα…

τότε γιατί δεν ανοίγουμε ένα τίμιο μαγειρείο;

(Ο Καραγκιόζης χαμογελά πικρά.)

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ

Γιατί, παιδί μου…

το τίμιο μαγειρείο θέλει πελάτες που να διαβάζουν τα υλικά.

Όχι μόνο τις διαφημίσεις.

(Ξαφνικά ακούγεται δυνατή φωνή από το βάθος. Είναι ο Αριστοφάνης, καθισμένος στις τελευταίες θέσεις του θεάτρου, σαν γέρος θεατής που παρακολουθούσε όλη την ώρα χωρίς να μιλά.)

ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ

Βρε Καραγκιόζη!

Όλο τους μαγείρους κατηγορείτε.

Μα την αγορά…

ποιος τη συντηρεί;

(Όλοι γυρίζουν.)

ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ

Το μαγειρείο που πουλάει νοθεία φταίει.

Μα κι ο πελάτης που μυρίζει τη νοθεία, γκρινιάζει, την πληρώνει και την ξαναγοράζει… δεν είναιεντελώς αθώος.

(Ο Χορός χαμηλώνει τα μάτια.)

ΧΟΡΟΣ (σιγά)

Τότε…

ποιος θα αλλάξει τη συνταγή;

ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ

Εκείνος που θα πάψει να ζητά θαύματα από τους μάγειρες…

και θα αρχίσει να απαιτεί καθαρά υλικά.

Γιατί οι μάγειρες αλλάζουν.

Οι κουζίνες ανακαινίζονται.

Οι πινακίδες ξαναβάφονται.

Μα αν ο πελάτης αγοράζει πάντα με τα μάτια κι όχι με τη γεύση…

η νοθεία θα βρίσκει πάντοτε θέση στο τραπέζι.

(Η αυλαία αρχίζει να πέφτει. Ο Καραγκιόζης, μόνος πια, παίρνει από το ράφι το μικρό σακουλάκι που γράφει «ΕΛΠΙΔΑ». Το κοιτάζει για λίγο και, αντί να το ρίξει στο καζάνι, το βάζει στην τσέπη του.)

Και ψιθυρίζει, σαν να μιλά στον εαυτό του:

«Αυτό δεν κάνει για προεκλογικό φαγητό…

…αυτό είναι για να το φυτέψεις.»

Νομίζω πως αυτή η τελευταία εικόνα ταιριάζει στον Καραγκιόζη. Παρά την πονηριά και την επιβίωσή του, στο βάθος του παραμένει ένας άνθρωπος του λαού. Δεν πετά την ελπίδα στο καζάνι της προεκλογικής αγοράς· την κρατά για κάτι που απαιτεί χρόνο, κόπο και καλλιέργεια. Εκεί η σάτιρα συναντά μια συγκρατημένη αισιοδοξία, χωρίς να χάνει την πικρή της γεύση.

ΤΕΛΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ ΜΕ GPT 5

Η εικόνα σχεδιάστηκε βάσει της παρακάτω περιγραφής που έκανα : Σ’ ένα εκλογικό μαγειρείο σεφ είναι ο Καραγκιόζης με σου-σεφ τα κολλητήρια του. Οι οδηγίες του Καραγκιόζη είναι σαφείς. Παίρνουμε «γνήσια υλικά», όπως οι ελπίδες του λαού, οι προσδοκίες του, τα θέλω και τα πιστεύω του, και μ’ αυτά, πρέπει να «μαγειρευτεί» ένα φαγητό, με τα «γνήσια υλικά» να νοθεύονται σε μεγάλο βαθμό με άλλα «συνθετικά», «πλαστικά», «μπαγιάτικα» υλικά. Βέβαια ο τιμοκατάλογος βεβαιώνει ότι «όλα τα υλικά είναι γνήσια», ενώ σε άλλα βεβαιώνει ότι είναι «φρέσκα». Θέλω να ανασυστήσουμε μια τέτοια σκηνή της «κουζίνας», διαποτισμένη από το πνεύμα του Καραγκιόζη και ταυτόχρονα του Αριστοφάνη.

Εκλογομαγειρέματα… Μια επίσκεψη στα εκλογικά «μαγειρεία» των Κομμάτων, με τη βοήθεια της ΤΝ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ