Μέση Ανατολή – Υποκρισία ή στρατηγική; Η Τεχεράνη βγάζει τα γάντια της μπροστά στο «διπλό παιχνίδι» του Ερντογάν
Με την παύση των εχθροπραξιών μεταξύ Ιράν, Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ,
το Ιράν αναλαμβάνει πλέον δράση σε διάφορα μέτωπα για να καθορίσει την περίπλοκη σχέση του με τον Τούρκο γείτονά του.
Πρόσφατα, η Τεχεράνη ανέλαβε την πρωτοβουλία, μέσω του επίσημου και ημιεπίσημου Τύπου της, να επικρίνει τη στάση της Τουρκίας απέναντι στον ρόλο της στη Συρία και τον Λίβανο, θεωρώντας ότι η Άγκυρα θα είναι ο μεγάλος ηττημένος εάν μειωθεί η ιρανική επιρροή στην περιοχή.
Όχι, το Ιράν δεν ανοίγει άμεσο στρατιωτικό μέτωπο εναντίον της Τουρκίας, αλλά μάλλον διεξάγει έναν ελεγχόμενο και πολυδιάστατο ανταγωνισμό μαζί της. Οι δύο χώρες διατηρούν ανοιχτούς διπλωματικούς και οικονομικούς διαύλους, αλλά κάτω από την επιφάνεια, υπάρχουν βαθιές διαφωνίες – ειδικά μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία (το οποίο ήταν ο κύριος σύμμαχος της Τεχεράνης) και την άνοδο της τουρκικής επιρροής στη θέση του.
Η αυξανόμενη κριτική στα ιρανικά μέσα ενημέρωσης αντικατοπτρίζει μια στρατηγική διαμάχη για την εξουσία σχετικά με τη διαμόρφωση της Μέσης Ανατολής τις ημέρες μετά τον πόλεμο.
Ιρανικά συμφέροντα πιέζουν για ένταση με την Τουρκία
Το Ιράν ενεργεί με την επιθυμία να περιορίσει την επέκταση της τουρκικής επιρροής και να προστατεύσει το περιφερειακό του καθεστώς μέσω ορισμένων βασικών συμφερόντων:
Περιορισμός της τουρκικής ηγεμονίας στη Συρία και τον Λίβανο:
Το Ιράν θεωρεί την Τουρκία ως την κύρια υπεύθυνη για την κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία, μέσω της υποστήριξής της σε ανταρτικές οργανώσεις (όπως το HTS).
Η Τεχεράνη φοβάται ότι η Άγκυρα θα εκμεταλλευτεί το κενό εξουσίας για να δημιουργήσει έναν ριζοσπαστικό σουνιτικό άξονα από τη Συρία στον Λίβανο, ο οποίος θα υποκαταστήσει πλήρως τον σιιτικό «άξονα αντίστασης».
Αποτροπή της προσπάθειας της Τουρκίας να καταλάβει τον Λίβανο:
Ενώ η Χεζμπολάχ και ο Λίβανος βρίσκονται υπό διεθνή πίεση και συμφωνίες κατάπαυσης του πυρός, η Τουρκία προσπαθεί να εμβαθύνει την πολιτική και στρατηγική της εμπλοκή στη Βηρυτό και γύρω από την Ανατολική Μεσόγειο.
Το Ιράν βλέπει αυτό ως άμεση απειλή για το σημαντικότερο εναπομείναν φυλάκιό του στις ακτές της Μεσογείου.
Εκτροπή διπλωματικών διαπραγματεύσεων:
Μετά από γύρους αντιπαράθεσης με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, το Ιράν διεξάγει κρίσιμες διπλωματικές επαφές στο Κατάρ.
Η Τεχεράνη είχε προηγουμένως απορρίψει την τουρκική «Διαδικασία της Κωνσταντινούπολης» προκειμένου να αποτρέψει την παρουσίαση της Άγκυρας ως του μοναδικού περιφερειακού μεσολαβητή και έχει επιλέξει πιο άμεσους διαύλους για να ανακτήσει διπλωματική ισχύ.
Αποκαλύπτοντας το «διπλό παιχνίδι» του Ερντογάν:
Τα επίσημα μέσα ενημέρωσης στο Ιράν συχνά επιτίθενται στην Τουρκία για το γεγονός ότι, παρά την σκληρή ρητορική του Ερντογάν κατά του Ισραήλ, η Άγκυρα στην πράξη διατηρεί μηχανισμούς στρατιωτικού συντονισμού με το Ισραήλ στη Συρία (μηχανισμό αποσυμφόρησης) και συνεχίζει να διατηρεί έμμεσους δεσμούς μαζί του, κάτι που η Τεχεράνη αντιλαμβάνεται ως πλήρη υποκρισία.
Χάρτης αντικρουόμενων και κοινών συμφερόντων
| Το Πεδίο | Το ιρανικό συμφέρον | Η τουρκική θέση |
| Συρία | Διατήρηση των υπολειμμάτων της επιρροής του «Άξονα Αντίστασης» και προστασία των σιιτικών περιουσιακών στοιχείων | Εδραίωση άμεσης πολιτικής και στρατιωτικής επιρροής μέσω των οργανώσεων που υποστηρίζει |
| Λίβανος | Αποτροπή της Χεζμπολάχ από τον αφοπλισμό και τη διατήρηση της αποτροπής κατά του Ισραήλ | Αποτροπή της αναδιάταξης του ιρανικού άξονα και παρεμπόδιση της ελληνοκυπριακής επιρροής στη Μεσόγειο |
| Οικονομία και Ενέργεια | Χρήση της Τουρκίας ως ζωτικού αγωγού για την παράκαμψη των κυρώσεων και την εξαγωγή φυσικού αερίου | Ζωτική εξάρτηση από το ιρανικό φυσικό αέριο (περίπου το ένα δέκατο της κατανάλωσης) και χρήση του Ιράν ως χερσαίας γέφυρας προς την Ασία |
| Το κουρδικό ζήτημα | Τακτική συνεργασία για την αποτροπή της κουρδικής ανεξαρτησίας εντός των συνόρων τους | Ένας κορυφαίος στόχος για τον πόλεμο στο κουρδικό στρατόπεδο (PKK/YPG) στη βόρεια Συρία και το Ιράκ |
Συμπερασματικά, το Ιράν διεξάγει έναν «ψυχρό πόλεμο» στα μέσα ενημέρωσης και διπλωματίας με την Τουρκία για να σηματοδοτήσει τις κόκκινες γραμμές στη Συρία και τον Λίβανο.
Ωστόσο, η παραπαίουσα οικονομία του Ιράν και η αμοιβαία εξάρτηση των δύο χωρών από την ενέργεια και την ασφάλεια των συνόρων (ειδικά εναντίον των Κούρδων) εμποδίζουν αυτές τις εντάσεις να εξελιχθούν σε ανοιχτή στρατιωτική σύγκρουση, αναγκάζοντας τις πλευρές να συνεχίσουν να διαχειρίζονται την αντιπαλότητα με ελεγχόμενο τρόπο.
Nziv.net
