Εφυγε από τη ζωή ο γιος της Μπετυς Αρβανιτη, συγγραφέας μυθιστορημάτων, διηγημάτων, παιδικών βιβλίων, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας και σεναριογράφος, Αλέξης Σταματης

Τεράστια θλίψη στον χώρο του πολιτισμού σκόρπισε

η είδηση ότι έφυγε από τη ζωή την Τρίτη 21 Ιουλίου ο συγγραφέας Αλέξης Σταμάτης

σε ηλικία 67 ετών καθώς αντιμετώπιζε τα τελευταία χρόνια μια σπάνια ασθένεια του αίματος.

Υπήρξε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες και πολυσχιδείς παρουσίες της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Συγγραφέας μυθιστορημάτων, διηγημάτων και παιδικών βιβλίων, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας και σεναριογράφος, υπηρέτησε με συνέπεια τη γραφή σε διαφορετικές μορφές και είδη, αφήνοντας πίσω του ένα πλούσιο έργο που ξεπέρασε τα ελληνικά σύνορα.

Με έντονη δημιουργική ανησυχία και διαρκή αναζήτηση νέων εκφραστικών δρόμων, ο Αλέξης Σταμάτης κινήθηκε ανάμεσα στη λογοτεχνία, την αρχιτεκτονική, το θέατρο και τον κινηματογράφο, συνθέτοντας μια ιδιαίτερη καλλιτεχνική ταυτότητα.

Τα πρώτα χρόνια και η σχέση με την αρχιτεκτονική

Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1960 και ήταν γιος του σημαντικού αρχιτέκτονα Κώστα Σταμάτη (1926-2020) και της ηθοποιού Μπέτυς Αρβανίτη. Από την πλευρά του πατέρα του καταγόταν από τα Λαγκάδια Αρκαδίας, έναν τόπο με ισχυρή πολιτιστική παράδοση.

Σπούδασε αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, ενώ συνέχισε τις σπουδές του στο Λονδίνο, όπου πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στην αρχιτεκτονική και τον κινηματογράφο. Η αρχιτεκτονική παρέμεινε σημαντικό κομμάτι της ζωής του, καθώς από το 1988 εργάστηκε ως αρχιτέκτονας, συμμετέχοντας σε έργα τόσο στην Ελλάδα όσο και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Η σχέση του με τον χώρο, τη μνήμη και τη δημιουργία επηρέασε βαθιά και τη λογοτεχνική του γραφή.

Μια πλούσια συγγραφική διαδρομή

Ο Αλέξης Σταμάτης υπήρξε ένας ιδιαίτερα παραγωγικός συγγραφέας. Στη διάρκεια της πορείας του εξέδωσε είκοσι μυθιστορήματα και συνολικά 34 βιβλία, ενώ ασχολήθηκε επίσης με την ποίηση, έχοντας στο ενεργητικό του έξι ποιητικές συλλογές.

Το πρώτο του μυθιστόρημα, «Ο έβδομος ελέφαντας», κυκλοφόρησε το 1998 στη Μεγάλη Βρετανία, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας σημαντικής λογοτεχνικής πορείας. Ακολούθησε το «Μπαρ Φλωμπέρ» (2000), ένα από τα πιο γνωστά έργα του, το οποίο μεταφράστηκε και κυκλοφόρησε σε πολλές χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Βουλγαρία και η Σερβία.

Το μυθιστόρημά του «Αμερικάνικη Φούγκα» απέκτησε διεθνή αναγνώριση, καθώς εκδόθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 2008 και τιμήθηκε με το International Literature Award του National Endowment for the Arts.

Παράλληλα, το έργο του «Βίλα Κομπρέ» ήταν υποψήφιο για το Βραβείο Αναγνωστών του ΕΚΕΒΙ, ενώ η ποιητική του συλλογή «Αρχιτεκτονική Εσωτερικών Χώρων» τιμήθηκε το 1994 με το Βραβείο Ποίησης του Δήμου Αθηναίων στη μνήμη του Νικηφόρου Βρεττάκου.

Ο συγγραφέας δεν περιορίστηκε στη λογοτεχνία ενηλίκων, αλλά δημιούργησε και έργα για νεότερους αναγνώστες. Το παιδικό του μυθιστόρημα «Ο Άλκης και ο Λαβύρινθος» απέσπασε το πρώτο βραβείο του Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου, επιβεβαιώνοντας την ικανότητά του να επικοινωνεί με διαφορετικές ηλικίες.

Η θεατρική του παρουσία

Ιδιαίτερη θέση στο έργο του κατείχε και το θέατρο. Ο μονόλογός του «Τελευταία Μάρθα» παρουσιάστηκε το 2004 στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας και αργότερα ανέβηκε στο Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας.

Ακολούθησαν σημαντικές θεατρικές παραγωγές, όπως τα έργα «Δακρυγόνα» και «Σκότωσε ό,τι αγαπάς», ενώ ο μονόλογος «Μεσάνυχτα σ’ έναν τέλειο κόσμο» παρουσιάστηκε στο Θέατρο Τέχνης «Κάρολος Κουν».

Το έργο του «Μελίσσια» εντάχθηκε στο πρόγραμμα «Αναγνώσεις» του Εθνικού Θεάτρου και παρουσιάστηκε το 2019 με πρωταγωνίστρια τη μητέρα του, Μπέτυ Αρβανίτη. Παράλληλα, το θεατρικό του «Innerview» παρουσιάστηκε στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης και στη συνέχεια στο Southbank Centre του Λονδίνου.

Η σχέση του με τον κινηματογράφο και τα διεθνή γράμματα

Ο Αλέξης Σταμάτης ασχολήθηκε και με τη σεναριογραφία. Έγραψε το σενάριο της ταινίας «Καταιγίδα», σε σκηνοθεσία Χάρη Πατραμάνη, το οποίο εγκρίθηκε από το πρόγραμμα «Ορίζοντες» του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου.

Ποιήματά του μεταφράστηκαν στη Μεγάλη Βρετανία, ενώ εκπροσώπησε επανειλημμένα την Ελλάδα σε διεθνή λογοτεχνικά συνέδρια. Το 2013 συμμετείχε σε εκδήλωση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με θέμα την κρίση και τη ματιά των συγγραφέων του Νότου.

Ο τελευταίος του λογοτεχνικός σταθμός

Το τελευταίο του μυθιστόρημα είχε τίτλο «Το παιδί και ο Άγγελος» και κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 2025. 

Παράλληλα με τη συγγραφική του δραστηριότητα, ο Αλέξης Σταμάτης ασχολήθηκε ενεργά με τη διδασκαλία δημιουργικής γραφής, συνεργαζόμενος με εκπαιδευτικούς και πολιτιστικούς φορείς, ενώ αρθρογραφούσε για τη λογοτεχνία στις εφημερίδες «Τα Νέα» και «Το Βήμα», όπου υπήρξε βασικός αρθρογράφος από το 2017.

Ο Αλέξης Σταμάτης ήταν παντρεμένος με την ηθοποιό Εύα Σιμάτου. Το ζευγάρι απέκτησε έναν γιο, τον Ερμή, που γεννήθηκε το 2019.