Κελαινώ: Οι 6 Σκοτεινές Μορφές της Ελληνικής Μυθολογίας
1. Κελαινώ η Πλειάδα (Η πιο γνωστή)
Η πιο σημαντική αναφορά του ονόματος ανήκει σε μία από τις Πλειάδες,
τις επτά κόρες του Τιτάνα Άτλαντα και της Ωκεανίδας Πλειόνης.
Ήταν αδελφή της Αλκυόνης, της Μερόπης, της Ηλέκτρας, της Στερόπης, της Ταϋγέτης και της Μαίας.
Απο το arxaiaellinika.gr
Σύμφωνα με τον μύθο, η Κελαινώ ενώθηκε με τον θεό Ποσειδώνα και απέκτησε μαζί του τον Λύκο (και σύμφωνα με άλλες πηγές τον Νυκτέα ή τον Ευρύπυλο). Ο Ποσειδώνας μάλιστα μετέφερε τον γιο τους, Λύκο, στα Νησιά των Μακάρων. Αργότερα, όταν οι Πλειάδες καταδιώχθηκαν από τον Ωρίωνα, ο Δίας τις μεταμόρφωσε σε αστέρια. Η Κελαινώ αποτελεί μέχρι και σήμερα έναν από τους αστέρες στο ανοικτό αστρικό σμήνος των Πλειάδων (Πούλια).
Αυτούσιο Αρχαίο Κείμενο:
Ο Ψευδο-Απολλόδωρος στο έργο του Βιβλιοθήκη (3.10.1) καταγράφει ξεκάθαρα τη γενεαλογία της:
«Ατλαντίδες δέ εγένοντο επτά, αί καί Πλειάδες κληθεισαι, Αλκυόνη, Μερόπη, Κελαινώ, Ηλέκτρα, Στερόπη, Ταϋγέτη, Μαια. […] Κελαινους δέ καί Ποσειδωνος Λύκος, όν Ποσειδων εν μακάρων ώκισε νήσοις.»
Μετάφραση: Έγιναν (γεννήθηκαν) επτά Ατλαντίδες, οι οποίες ονομάστηκαν και Πλειάδες: η Αλκυόνη, η Μερόπη, η Κελαινώ, η Ηλέκτρα, η Στερόπη, η Ταϋγέτη και η Μαία. […] Από την Κελαινώ και τον Ποσειδώνα γεννήθηκε ο Λύκος, τον οποίο ο Ποσειδώνας εγκατέστησε στα Νησιά των Μακάρων.
2. Κελαινώ η Άρπυια
Σε μια πολύ πιο τρομακτική ενσάρκωση του ονόματος, η Κελαινώ είναι μία από τις Άρπυιες (οι άλλες δύο είναι συνήθως η Αελλώ και η Ωκυπέτη). Οι Άρπυιες ήταν θυγατέρες του Θαύμαντα και της Ηλέκτρας, πλάσματα με σώμα πουλιού και κεφάλι γυναίκας, γνωστές ως τα “σκυλιά του Δία” που άρπαζαν τροφή και ανθρώπους.
Η Κελαινώ θεωρούνταν η αρχηγός των Αρπυιών και έμεινε γνωστή για τις δυσοίωνες προφητείες της. Στο ρωμαϊκό έπος Αινειάδα του Βιργιλίου (που αντλεί από την ελληνική παράδοση), είναι εκείνη που καταριέται τον Αινεία και τους συντρόφους του, προφητεύοντας πως δεν θα βρουν την πατρίδα τους μέχρι η πείνα να τους αναγκάσει να “φάνε τα ίδια τους τα τραπέζια”.
Ο Λατίνος συγγραφέας Υγίνος (Hyginus) τη συγκαταλέγει επίσης ονομαστικά στον κατάλογο των Αρπυιών (Fabulae, 14), ταυτίζοντάς την με το σκοτάδι του θανάτου και την καταιγίδα (εξού και το “κελαινόν” όνομά της).
3. Κελαινώ η Δαναίδα
Μια τρίτη Κελαινώ συναντάται στον περίφημο μύθο των Δαναίδων. Ήταν μία από τις πενήντα κόρες του βασιλιά Δαναού. Όταν ο αδερφός του, Αίγυπτος, ανάγκασε τις Δαναίδες να παντρευτούν τους πενήντα γιους του, ο Δαναός έδωσε κρυφά στις κόρες του εγχειρίδια (μαχαίρια) με την εντολή να δολοφονήσουν τους συζύγους τους την πρώτη νύχτα του γάμου.
Η Κελαινώ, υπακούοντας τον πατέρα της, δολοφόνησε τον σύζυγό της, Υπέρβιο, τη νύχτα του γάμου τους, οδηγούμενη (μαζί με τις αδελφές της, πλην της Υπερμνήστρας) στην αιώνια τιμωρία στον Κάτω Κόσμο, όπου καταδικάστηκαν να γεμίζουν αιώνια ένα τρύπιο πιθάρι (“Πίθος των Δαναίδων”).
Αυτούσιο Αρχαίο Κείμενο:
Ο Ψευδο-Απολλόδωρος (Βιβλιοθήκη, 2.1.5) διασώζει τον κατάλογο των ζευγαριών και αναφέρει συγκεκριμένα:
«…Χρύσιππος δέ Χρυσίππην, καί Κλείτης Ευρύχορος, Θεανώ δέ Ανθήνορα… Κελαινώ δέ Υπέρβιον…»
Μετάφραση: …η Χρυσίππη (παντρεύτηκε) τον Χρύσιππο, η Κλείτη τον Ευρύχορο, η Θεανώ τον Ανθήνορα… και η Κελαινώ τον Υπέρβιο…
4. Κελαινώ η Αμαζόνα
Η τέταρτη λιγότερο γνωστή αλλά ιστορικά καταγεγραμμένη μορφή είναι η Κελαινώ η Αμαζόνα. Ήταν μια πολεμίστρια από τη φυλή των Αμαζόνων, η οποία ήρθε αντιμέτωπη με τον Ηρακλή κατά τη διάρκεια του ένατου άθλου του (η αρπαγή της ζώνης της Ιππολύτης). Ο Ηρακλής, αντιμετωπίζοντας τις πιο σκληροτράχηλες πολεμίστριες, τη σκότωσε στη μάχη.
Αυτούσιο Αρχαίο Κείμενο:
Ο ιστορικός Διόδωρος Σικελιώτης ( Ιστορική Βιβλιοθήκη, 4.16.3) καταγράφει τον θάνατό της από το χέρι του ήρωα:
«…μετά δέ ταύτην Κελαινώ καί Ευρυβίαν καί Φοίβην, συνανθουσας μέν αλλήλαις εν τοις κυνηγίοις… απάσας συγκατέκοψε.»
Μετάφραση: …και μετά από αυτήν (την πολεμίστρια), (ο Ηρακλής) κατέκοψε (σκότωσε) την Κελαινώ, την Ευρυβία και τη Φοίβη, οι οποίες συνόδευαν η μία την άλλη στα κυνηγήματα.
5. Κελαινώ η Φωκίδα (Η μητέρα του Δελφού)
Μια εξαιρετικά σημαντική τοπική παράδοση της Φωκίδας συνδέει την Κελαινώ με την ίδρυση και την ονοματοδοσία του ιερότερου μαντείου της αρχαιότητας: των Δελφών. Αυτή η Κελαινώ ήταν πριγκίπισσα, κόρη του Υάμου (γιου του Λυκώρου) και εγγονή του Δευκαλίωνα.
Σύμφωνα με την παράδοση που διασώζει ο Παυσανίας, η Κελαινώ ενώθηκε με τον θεό Απόλλωνα και γέννησε τον Δελφό, τον επώνυμο ήρωα από τον οποίο πήρε το όνομά της η πόλη των Δελφών.
Αυτούσιο Αρχαίο Κείμενο:
Ο Παυσανίας στο έργο του Φωκικά, Λοκρών Οζόλων (10.6.3), καταγράφοντας τις διάφορες εκδοχές για την καταγωγή του Δελφού, αναφέρει:
«…άλλοι δέ Κελαινους της Υάμου του Λυκώρου καί Απόλλωνος ειναι λέγουσι (τόν Δελφόν).»
Μετάφραση: …άλλοι δε λένε πως (ο Δελφός) είναι γιος της Κελαινούς, της κόρης του Υάμου του γιου του Λυκώρου, και του Απόλλωνα.
6. Κελαινώ, η σύντροφος του Προμηθέα (ή κόρη του Εργέα)
Υπάρχει μια πολύ σπάνια, αμφιλεγόμενη αλλά υπαρκτή παραλλαγή στα Σχόλιαμεταγενέστερων αρχαίων μελετητών (όπως του Ιωάννη Τζέτζη στον Λυκόφρονα ή στα Σχόλια στον Απολλώνιο τον Ρόδιο), η οποία αναφέρει μια Κελαινώ ως σύζυγο ή σύντροφο του Τιτάνα Προμηθέα.
Σύμφωνα με αυτή τη σκοτεινή γενεαλογική γραμμή, αυτή η Κελαινώ (που ορισμένες πηγές αναφέρουν ως κόρη του Ποσειδώνα και της Εργείας) έκανε με τον Προμηθέα δύο γιους: τον Λύκο και τον Χιμαιρέα. Αυτοί οι δύο ήταν φύλακες στην Τρωάδα, και οι τάφοι τους θεωρούνταν ιεροί, καθώς προστάτευαν την περιοχή από λοιμούς.
