Η τυχαία στροφή στη Χαλκιδική που με μετέφερε 2.000 χρόνια πίσω
Η τυχαία στροφή στη Χαλκιδική που με μετέφερε 2.000 χρόνια πίσω
Γράφει ο Γιώργος Βενετσάνος
Υπάρχουν κάποιες στιγμές στον δρόμο που οι καφέ αρχαιολογικές πινακίδες σού κλείνουν το μάτι.
Συχνά τις προσπερνάς χωρίς δεύτερη σκέψη, όμως υπάρχουν και οι φορές που πατάς φρένο, έτοιμος να ανακαλύψεις τι κρύβεται πίσω από τα κίτρινα γράμματά τους. Μια τέτοια αυθόρμητη στάση, χάρη σε μια απλή ταμπέλα στα παράλια της Χαλκιδικής, με έφερε εντελώς απρόσμενα στην Παλαιά Ποτίδαια.
Εκεί, δίπλα στη σημερινή Νέα Ποτίδαια, ορθώνεται το Διατείχισμα της Κασσάνδρειας. Πρόκειται για ένα σπουδαίο οχυρωματικό έργο στον ισθμό της χερσονήσου της Κασσάνδρας, το οποίο κατασκευάστηκε αρχικά τον 3ο αιώνα μ.Χ. και ανασυγκροτήθηκε τον 6ο αιώνα μ.Χ. επί του αυτοκράτορα Ιουστινιανού, με σκοπό να προστατεύει την περιοχή από τις εχθρικές επιδρομές.
Μια στάση που έμελλε να μου κάνει μεγάλη εντύπωση και να μείνει χαραγμένη θετικά στην μνήμη μου.
Η γοητεία του μέρους κρύβεται στη φυσικότητά του. Τα ερείπια δεν μοιάζουν με έκθεμα σε βιτρίνα, αλλά με ένα κομμάτι της γης που απλώς ξεχάστηκε στον χρόνο και το πέτυχε κανείς τυχαία. Παρατηρώντας καλύτερα, βλέπεις ότι ανάμεσα στα βυζαντινά τείχη υπάρχουν ενσωματωμένες κολώνες από αρχαίους ναούς. Είναι μια εικόνα καθηλωτική· νιώθεις ότι τα αρχαιοελληνικά και τα βυζαντινά ερείπια συνομιλούν μεταξύ τους, υφαίνοντας μαζί το νήμα του χρόνου.
Καθώς περπατάς ανάμεσα στα ερείπια και τα αρχαία θεμέλια, γίνεσαι ένα με το παρελθόν· τα ερείπια παίρνουν ζωή και σου μιλούν: εδώ ένας προμαχώνας, εκεί μια οικία, πιο πέρα ένας δρόμος κι ένα λιμάνι. Και δίπλα, η θάλασσα, απέραντη, ήρεμη, μία γαλάζια αγκαλιά σε απόσταση αναπνοής. Η αντίθεση είναι καθηλωτική: αρχαία τείχη και σύγχρονα κύματα. Κύματα που σίγουρα ηχούσαν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο την εποχή των αρχαίων Ελλήνων και των Βυζαντινών.
Ακουμπισμένος σε μια μεριά του τείχους, άφησα το βλέμμα μου να χαθεί στον ορίζοντα.
Εκεί, με τη θάλασσα μπροστά μου, συνειδητοποίησα πόσες γενιές ανθρώπων πέρασαν από αυτό το ίδιο σημείο και μοιράστηκαν, ανά τους αιώνες, την ίδια ακριβώς εικόνα.
Γιατί η μαγεία της Παλιάς Ποτίδαιας δεν κρύβεται σε εντυπωσιακά ερείπια, αλλά στον ψίθυρο της ιστορίας που αρνείται να σβήσει. Είναι το ζωντανό αποτύπωμα ενός κόσμου που δεν μπήκε ποτέ σε προθήκη μουσείου, αλλά συνεχίζει να αναπνέει κάτω από τον ήλιο της Χαλκιδικής. Μια στάση γεμάτη σιωπή, απλότητα και αλήθεια. Ένα μέρος όπου το χθες και το σήμερα συναντιούνται στο ίδιο κύμα, θυμίζοντάς μας ότι είμαστε όλοι περαστικοί κάτω από τον ίδιο, αιώνιο ορίζοντα.
