Αποκάλυψη Politico: Δεκάδες χιλιάδες ζώα «φούσκωσαν» τις αγροτικές επιδοτήσεις του 2024
Αποκαλυπτική ανάλυση του Politico φέρνει στο φως ένα νέο κεφάλαιο στο σκάνδαλο των αγροτικών επιδοτήσεων στην Ελλάδα,
καθώς Έλληνες κτηνοτρόφοι φέρονται να δήλωσαν το 2024 δεκάδες χιλιάδες περισσότερα ζώα από όσα μπορούν να δικαιολογηθούν από τα επίσημα αρχεία της χώρας.
Η ανάλυση του Politico αποκαλύπτει αποκλίσεις μεταξύ του συρρικνούμενου εθνικού κοπαδιού βοοειδών, όπως αυτό καταγράφεται από την ΕΛΣΤΑΤ, και των επιδοτήσεων που καταγράφονται από το ελληνικό υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης.
Το δημοσίευμα υπενθυμίζει ότι τα πρόσφατα αγροτικά σκάνδαλα έχουν οδηγήσει την ελληνική κυβέρνηση να υποσχεθεί μεταρρυθμίσεις και να ενισχύσει τους ελέγχους στον αγροτικό τομέα.
«Η ελληνική κτηνοτροφία γυρίζει σελίδα», δήλωσε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Μαργαρίτης Σχοινάς σε συνέντευξη Τύπου τον Ιούνιο. «Εκπληρώνει τις δεσμεύσεις της απέναντι στην ΕΕ και εισέρχεται σε μια νέα εποχή στον αγροτικό τομέα — μια εποχή που διέπεται από κανόνες, διαφάνεια και αξιοπιστία».
Ωστόσο, όπως σχολιάζει το διεθνές μέσο, οι αποκλίσεις στα στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχει ακόμη δρόμος μέχρι η κυβέρνηση να διαθέτει επαρκείς πληροφορίες για να αντιμετωπίσει το ζήτημα.
Οι επιδοτήσεις για τις αγελάδες
Για το 2024, τα στοιχεία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης δείχνουν ότι οι ελληνικές Αρχές κατέβαλαν ευρωπαϊκές επιδοτήσεις για περίπου 260.000 αγελάδες γαλακτοπαραγωγής, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλέστηκε ελληνικό αγροτικό ειδησεογραφικό μέσο και επιβεβαίωσε το Politico με το υπουργείο.
Καθώς μια αγελάδα γαλακτοπαραγωγής γεννά συνήθως ένα μοσχάρι τον χρόνο, οι συγκεκριμένες αγελάδες θα έπρεπε να έχουν προσθέσει περίπου αντίστοιχο αριθμό μοσχαριών στο εθνικό κοπάδι. Τα στοιχεία του υπουργείου δείχνουν επίσης ότι το 2024 σφαγιάστηκαν περίπου 70.000 βοοειδή, τα οποία επίσης δικαιούνται επιδοτήσεις.
Η Ελλάδα δεν δημοσιεύει ολοκληρωμένα στοιχεία για τα ζώα πουαπομακρύνονται από την παραγωγή λόγω ηλικίας, μειωμένης παραγωγικότητας ή ασθένειας. Ωστόσο, τρεις Έλληνες κτηνοτρόφοι δήλωσαν στο Politico ότι τέτοιες απομακρύνσεις αντιστοιχούν περίπου στο 20% του κοπαδιού κάθε χρόνο. Με δεδομένο ότι το 2024 υπήρχαν περίπου 600.000 βοοειδή στην Ελλάδα, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, αυτό θα σήμαινε μείωση κατά περίπου 120.000 ζώα.
Σε συνδυασμό με τα στοιχεία για τις επιδοτήσεις, η εκτίμηση αυτή υποδηλώνει ότι εθνικό ζωικό κεφάλαιο θα έπρεπε να είχε αυξηθεί κατά περίπου 70.000 ζώα εκείνη τη χρονιά. Αντί γι’ αυτό, τα στοιχεία που έχει συγκεντρώσει η ΕΛΣΤΑΤ μέσω ετήσιων ερευνών δείχνουν ότι το εθνικό ζωικό κεφάλαιο συρρικνώνεται:από περίπου 640.000 ζώα το 2023, σε 600.000 το 2024 και σε 520.000 το 2025, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν τον Ιούνιο.
Η απόκλιση μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη, δήλωσε ο Νίκος Δημόπουλος, πρόεδρος της Ένωσης Κτηνοτρόφων Καβάλας. Για παράδειγμα, ορισμένα από τα ζώα που σφαγιάστηκαν μπορεί να ήταν εισαγόμενα και όχι ζώα που απομακρύνθηκαν από το εθνικό κοπάδι. Η Ελλάδα είναι τις περισσότερες χρονιές καθαρός εισαγωγέας ζώντων βοοειδών και εξάγει μόνο μικρούς αριθμούς.
«Δεν υπάρχει εποπτεία και δεν μπορούμε να έχουμε ακριβή εικόνα, επειδή δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία», δήλωσε ο Ν. Δημόπουλος. Οι Αρχές πραγματοποιούν μόνο δειγματοληπτικούς ελέγχους ή έρευνες κατόπιν καταγγελίας.
Αποκλίσεις και στα αιγοπρόβατα
Παρόμοιες αποκλίσεις εμφανίζονται και στα στοιχεία για τα πρόβατα και τις κατσίκες. Η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε πληθυσμό περίπου 8,8 εκατομμυρίων ζώων το 2025, ενώ περίπου 15,7 εκατομμύρια ήταν καταχωρισμένα στο Ολοκληρωμένο Κτηνιατρικό Πληροφοριακό Σύστημα της χώρας, μια κυβερνητική βάση δεδομένων.
Δύο αξιωματούχοι του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, οι οποίοι μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας επειδή δεν είχαν την άδεια να σχολιάσουν το ζήτημα, δήλωσαν ότι το υπουργείο δεν είναι υπεύθυνο για τη διατήρηση των μητρώων ζωικού κεφαλαίου και βασίζεται σε στοιχεία που παρέχουν οι δήμοι.
Η χώρα δεν διαθέτει ένα ασφαλές και αξιόπιστο μητρώο πάνω στο οποίο να μπορεί να βασιστεί η καταβολή των κτηνοτροφικών επιδοτήσεων, υποστηρίζουν ειδικοί.
«Αν δεν κάνουμε μια πανελλαδική απογραφή του ζωικού κεφαλαίου, για να δούμε τι πραγματικά έχουμε, δεν θα έχουμε ξεκάθαρη εικόνα», δήλωσε ο Ν. Δημόπουλος.
Καταγγελίες στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία
Καταγγελίες για την απόκλιση μεταξύ των καταγεγραμμένων επιδοτήσεων και του επίσημου μεγέθους του εθνικού κοπαδιού βοοειδών έχουν υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) από το νεοσύστατο κόμμα του πρώην πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα, το οποίο πραγματοποίησε δική του έρευνα για τον αριθμό των ζώων.
«Έχουν σταλεί καταγγελίες στην EPPO», δήλωσε ο Θωμάς Μόσχος,επικεφαλής του τομέα αγροτικής πολιτικής του κόμματος. Πρόσθεσε ότι ο Αγροτικός Σύλλογος Καστοριάς, του οποίου είναι πρόεδρος, καθώς και άλλες ενώσεις, έχουν ήδη υποβάλει σχετικές υποθέσεις στην Αρχή.
Η EPPO, η οποία αρνήθηκε να επιβεβαιώσει αν εξετάζει το συγκεκριμένο ζήτημα, ερευνά ήδη δεκάδες υποθέσεις στις οποίες άτομα φέρεται να έλαβαν ευρωπαϊκές αγροτικές επιδοτήσεις για βοσκοτόπια που δεν κατείχαν ή δεν μίσθωναν ή για αγροτικές εργασίες που δεν πραγματοποίησαν.
Τον Ιούλιο, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ανακοίνωσε ότι άσκησε διώξεις σε βάρος 22 κατηγορουμένων, μεταξύ των οποίων και τέσσερις βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, στο πλαίσιο της έρευνάς της για αγροτική απάτη. Οι δίκες των βουλευτών αρχίζουν στην Αθήνα τον Οκτώβριο. Όλοι αρνούνται οποιαδήποτε αδικοπραγία.
Όπως επισημαίνει το Politico, κτηνίατροι και στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ —του οργανισμού που ήταν προηγουμένως υπεύθυνος για τη διανομή των ευρωπαϊκών αγροτικών κονδυλίων και ο οποίος καταργήθηκε λόγω του σκανδάλου με τις αγροτικές επιδοτήσεις— φέρεται να διαδραμάτισαν ρόλο στη διόγκωση των καταγεγραμμένων αριθμών ζωικού κεφαλαίου, σύμφωνα με έγγραφο που υπέβαλε η EPPO στη Βουλή, ζητώντας την άρση της ασυλίας αρκετών βουλευτών.
Μία υπόθεση της EPPO που αφορά βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας σχετίζεται με καταβολή επιδοτήσεων σε κτηνοτρόφο για περισσότερες αγελάδες από όσες είχε στην πραγματικότητα. Σύμφωνα με τη δικογραφία που εξέτασε το Politico, ο βουλευτής τηλεφώνησε σε ανώτερο στέλεχος του ΟΠΕΚΕΠΕ για να πιέσειγια την καταβολή της επιδότησης και υποστήριξε ότι κτηνίατρος είχε ήδη τροποποιήσει τον αριθμό των ζώων του κτηνοτρόφου στην επίσημη κτηνιατρική βάση δεδομένων, αυξάνοντας την επιδότηση που δικαιούνταν. Η υπόθεση θα εκδικαστεί στις 2 Οκτωβρίου.
Νέοι έλεγχοι στο ζωικό κεφάλαιο
Το σκάνδαλο έχει οδηγήσει την κυβέρνηση στην εισαγωγή νέων ελέγχων, όπως ένα ηλεκτρονικό σύστημα ταυτοποίησης αιγοπροβάτων με τη χρήση ειδικών καψουλών που τοποθετούνται στο στομάχι των ζώων, γνωστών ως boluses.
Το σύστημα αναμένεται να εφαρμοστεί πιλοτικά φέτος σε μονάδες με περισσότερα από 900 ζώα, καλύπτοντας περίπου 700.000 πρόβατα και κατσίκες, πριν επεκταθεί τα επόμενα χρόνια.
Τον Μάρτιο, η Ελλάδα υπέβαλε στις ευρωπαϊκές Αρχές σχέδιο δράσης με μέτρα για την αποτροπή της παράνομης καταβολής αγροτικών επιδοτήσεων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι θα συνεργαστεί με την Ελλάδα για την «περαιτέρω βελτίωση της διαχείρισης» των ευρωπαϊκών αγροτικών επιδοτήσεων.
«Σημειώνεται καλή πρόοδος», δήλωσε σε γραπτή δήλωσή του ο επίτροπος Γεωργίας Κριστόφ Χάνσεν. «Ωστόσο, υπάρχει ακόμη δουλειά που πρέπει να γίνει» πρόσθεσε.
