Έσβησε αθόρυβα στα 89 του χρόνια ο Ηλίας Ζέγγελης ο δάσκαλος που συνέδεσε την αρχιτεκτονική πράξη με την κριτική σκέψη
ΗΛΙΑΣ ΖΕΓΓΕΛΗΣ, 1937–2026
Η ελληνική και διεθνής αρχιτεκτονική κοινότητα αποχαιρετά τον Ηλία Ζέγγελη,
έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες αρχιτέκτονες, διανοητές και δασκάλους της σύγχρονης αρχιτεκτονικής.
Γεννημένος στην Αθήνα το 1937, σπούδασε στην Architectural Association του Λονδίνου, από όπου αποφοίτησε το 1961.
Μόλις δύο χρόνια αργότερα ξεκίνησε να διδάσκει στην AA, σε μία περίοδο κατά την οποία η σχολή εξελισσόταν σε ένα από τα σημαντικότερα εργαστήρια της διεθνούς αρχιτεκτονικής πρωτοπορίας.
Το 1975 ίδρυσε μαζί με τους Rem Koolhaas, Zoe Zenghelis και Madelon Vriesendorp το Office for Metropolitan Architecture OMA, συμβάλλοντας καθοριστικά στα πρώτα χρόνια ενός γραφείου που επρόκειτο να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο συζητούμε για την πόλη, την αρχιτεκτονική και τη μητρόπολη.
Ανάμεσα στους φοιτητές του στην Architectural Association βρέθηκε και η Zaha Hadid. Η ίδια είχε αναγνωρίσει αργότερα τον Elia Zenghelis και τον Rem Koolhaas ως δύο από τους ανθρώπους που υπήρξαν καθοριστικοί για τη διαμόρφωση της αρχιτεκτονικής της σκέψης. Μετά την αποφοίτησή της, η Hadid συνεργάστηκε μαζί τους στο OMA.
Το 1987 ο Ζέγγελης αποχώρησε από το OMA και ίδρυσε μαζί με την Ελένη Gigantes το Gigantes Zenghelis Architects, αναπτύσσοντας έργο στην Ελλάδα και διεθνώς. Σταδιακά, όμως, η διδασκαλία έγινε το επίκεντρο της δραστηριότητάς του.
Δίδαξε σε ορισμένες από τις σημαντικότερες σχολές αρχιτεκτονικής της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών,
μεταξύ άλλων στην Kunstakademie Düsseldorf, στο Berlage Institute, στο EPFL, στο ETH Zürich, στο Mendrisio και στο Yale, ενώ διατήρησε στενή σχέση με την αρχιτεκτονική εκπαίδευση και στην Ελλάδα.
Η σχέση του με την ελληνική αρχιτεκτονική εκπαίδευση παρέμεινε ενεργή μέχρι τα τελευταία χρόνια. Από το 2016 δίδαξε στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών, το οποίο το 2023 τον αναγόρευσε Επίτιμο Διδάκτορα, αναγνωρίζοντας τη συνολική προσφορά του στην αρχιτεκτονική και τη διδασκαλία. Επίτιμος Διδάκτορας είχε αναγορευθεί και από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.
Το 2000 τιμήθηκε από το RIBA με το Annie Spink Award for Excellence in Architectural Education, αναγνωρίζοντας μία προσφορά που ξεπερνούσε κατά πολύ το ίδιο του το αρχιτεκτονικό έργο.
Η επιρροή του Ηλία Ζέγγελη βρίσκεται στα κτίρια και στα σχέδιά του, αλλά ίσως ακόμη περισσότερο στους αρχιτέκτονες που δίδαξε, στις ιδέες που προκάλεσε και στον τρόπο με τον οποίο συνέδεσε την αρχιτεκτονική πράξη με την κριτική σκέψη.
Elia Zenghelis, 1937–2026.
Ηλίας Ζέγγελης (1937-2026).
Παράδειγμα από τα λίγα του πως μπορείς να είσαι ένας από τους πιο επιδραστικούς αρχιτέκτονες της εποχής σου έχοντας ελάχιστο κτισμένο έργο.
Πριν χρόνια είχα τη χαρά να κάνω μια εκτενή συζήτηση μαζί του (καιρός να δημοσιευτεί πια) εκεί κοντά στο Κάραβελ που έμενε. Σπουδαίο μυαλό. Ωραίος και ακομπλεξάριστος άνθρωπος.
