Δεν έρχεται ο Εφιάλτης, τον φέρνουμε μόνοι μας!

Δεν έρχεται ο Εφιάλτης, τον φέρνουμε μόνοι μας!

Η Ευρώπη αλλάζει. Και δεν αλλάζει προς το καλύτερο.

Γιώργος Καρανάσιος

Η Ακροδεξιά ανεβαίνει παντού. Στη Γερμανία, στη Γαλλία, στην Ιταλία, στην Αυστρία, στην Ολλανδία, στη Σουηδία και αλλού. Κόμματα που κάποτε θεωρούνταν ακραία, σήμερα διεκδικούν κυβερνήσεις, διαμορφώνουν ατζέντες και, το χειρότερο, καθορίζουν τη γλώσσα της πολιτικής.

Η πλάκα είναι ότι τα κοινωνικά δίκτυα παριστάνουν τους έκπληκτους. Δεν έπεσε ξαφνικά ο ουρανός.
Όταν ένας άνθρωπος δουλεύει και δεν μπορεί να πληρώσει το νοίκι και την ενέργεια, όταν βλέπει τον μισθό του να τελειώνει πριν τελειώσει ο μήνας, όταν το παιδί του δεν μπορεί να αποκτήσει σπίτι, όταν η εργασία γίνεται ανασφάλεια και το μέλλον φόβος, κάποια στιγμή θα θυμώσει. Και τότε θα ψάξει κάποιον να του δείξει τον ένοχο.

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη επιτυχία της Ακροδεξιάς.

Δεν χρειάζεται να λύσει τα προβλήματα. Αρκεί να τους δώσει έναν ένοχο.
«Τον μετανάστη, τον πρόσφυγα, τον ξένο».
Κάπου εκεί, ο πραγματικός υπεύθυνος εξαφανίζεται από το κάδρο.

Δεν συζητάμε πια για την τεράστια συγκέντρωση πλούτου.

Δεν μιλάμε για φορολογικά συστήματα που ευνοούν τους ισχυρούς. Δεν μιλάμε για εργασιακή ανασφάλεια. Δεν μιλάμε για την εμπορευματοποίηση της κατοικίας. Δεν μιλάμε για την αποδυνάμωση του κοινωνικού κράτους. Μιλάμε για τον διπλανό μας.

Ο φτωχός κοιτάζει τον φτωχότερο και ξεχνάει ποιος έχει τα κλειδιά του χρηματοκιβωτίου.
Αυτό είναι το κόλπο. Γιατί μεγάλο μέρος της σύγχρονης Αριστεράς βοήθησε, άθελά του ή όχι, αυτή την εξέλιξη. Ξέχασε τον άνθρωπο που περιμένει τον μισθό στο τέλος του μήνα. Ξέχασε τον εργάτη, τον μικρομεσαίο, τον άνεργο, εκείνον που μετράει τα ευρώ στο σούπερ μάρκετ. Και αντί να μιλάει πρώτα για μισθούς, εργασία, κατοικία και κοινωνική δικαιοσύνη, πολλές φορές εγκλωβίστηκε σ’ έναν ατελείωτο πόλεμο πολιτισμικών ταυτοτήτων.

Ο άνθρωπος όμως που δεν μπορεί να πληρώσει το ρεύμα δεν ζει μέσα σε θεωρίες. Ζει μέσα στην πραγματικότητα. Και η πραγματικότητα πονάει.

Όταν η Αριστερά δεν μιλάει για αυτόν τον πόνο, θα μιλήσει κάποιος άλλος.

Και ήδη μιλάει με δυνατή φωνή, με απλά συνθήματα, με εύκολους εχθρούς.

Έτσι ξεκινούν τα πράγματα. Όχι με τανκς στους δρόμους.
Ξεκινούν με μια φράση που αρχικά ακούγεται «λογική».
«Να μπει τάξη.»
Μετά:
«Να προστατεύσουμε τα σύνορα.»
Μετά:
«Να τελειώνουμε με αυτούς που μας καταστρέφουν.»
Μετά:
«Δεν είναι όλοι ίσοι.»

Και κάποια στιγμή κάποιος ανακαλύπτει ότι υπάρχουν άνθρωποι που, σύμφωνα με αυτή τη λογική, δεν αξίζουν τα ίδια δικαιώματα με τους υπόλοιπους.

Τότε έχει ήδη γίνει η ζημιά.

Η Ιστορία δεν μας άφησε αμφιβολίες.
Ο Χίτλερ δεν εμφανίστηκε από τον ουρανό. Ο Μουσολίνι δεν κατέβηκε από άλλον πλανήτη. Πριν από τις δικτατορίες υπήρξαν οικονομική καταστροφή, κοινωνικός φόβος, ταπείνωση, οργή, προπαγάνδα και πολιτική απογοήτευση. Πάνω απ’ όλα, όμως, υπήρξε η σταδιακή αποδοχή του ακραίου.
Πρώτα συνηθίζεις τη λέξη. Μετά συνηθίζεις την ιδέα. Στο τέλος συνηθίζεις το έγκλημα. Έτσι λειτουργεί η πολιτική του μίσους.

Σου ζητάει πρώτα να γελάσεις με τον «άλλον».

Μετά να τον φοβηθείς.
Μετά να τον μισήσεις.
Και στο τέλος να δεχτείς ότι του αξίζει λιγότερη ελευθερία, λιγότερη αξιοπρέπεια, λιγότερη ζωή.
Αυτό είναι το σημείο χωρίς επιστροφή.
Υπάρχει ένας ακόμη σύμμαχος αυτής της πορείας: η αδιαφορία.
«Δεν ασχολούμαι με την πολιτική.»

Πολύ ωραία.

Μόνο που η πολιτική ασχολείται μαζί σου.
Καθορίζει τον μισθό σου. Το ενοίκιό σου. Το σχολείο του παιδιού σου. Το νοσοκομείο που θα βρεις όταν το χρειαστείς. Τη σύνταξή σου. Την ελευθερία σου.
Όποιος εγκαταλείπει την πολιτική, δεν γίνεται ουδέτερος. Αφήνει άλλους να αποφασίζουν για λογαριασμό του.

Και όταν οι δημοκρατικοί πολίτες σωπαίνουν, οι φανατικοί δεν σωπαίνουν ποτέ.

Το ίδιο ισχύει και για την ενημέρωση. Όταν η είδηση γίνεται εμπόρευμα, ο φόβος πουλάει περισσότερο από την αλήθεια. Η κραυγή περισσότερο από την ανάλυση. Ο πανικός περισσότερο από τη λογική.
Έτσι, μια κοινωνία βομβαρδίζεται καθημερινά με εικόνες, συνθήματα και φόβους, μέχρι να ξεχάσει να κάνει την απλούστερη ερώτηση:

Ποιος κερδίζει από όλο αυτό;

Αυτή είναι η ερώτηση που δεν θέλουν να κάνουμε.

Γιατί τότε αρχίζουν τα δύσκολα.
Η Ευρώπη έχει ήδη πληρώσει πανάκριβα την αδυναμία της να απαντήσει έγκαιρα.
Εδώ γεννήθηκαν ο Διαφωτισμός, τα ανθρώπινα δικαιώματα και η δημοκρατία.
Εδώ όμως γεννήθηκαν και ο Χίτλερ, ο Μουσολίνι και τα στρατόπεδα θανάτου.
Η ήπειρος του Διαφωτισμού έγινε και η ήπειρος του Άουσβιτς.
Αυτό δεν είναι απλώς ιστορία. Είναι προειδοποίηση.

Σήμερα δεν χρειάζεται να περιμένουμε στρατιωτικές μπότες για να ανησυχήσουμε.

Αρκεί να βλέπουμε την κοινωνία να συνηθίζει το μίσος. Να συνηθίζει την προσβολή, τον αποκλεισμό. Να συνηθίζει την ιδέα ότι η ελευθερία είναι πολυτέλεια και η αυταρχικότητα «λύση».

Ο ολοκληρωτισμός δεν μπαίνει πάντα από την κεντρική πόρτα. Μερικές φορές περνάει από την τηλεόραση, από το κινητό, από ένα σύνθημα, από ένα αστείο, από μια ψήφο.
Ο εφιάλτης δεν επιστρέφει όταν φωνάζει.

Επιστρέφει όταν τον συνηθίζουμε.
Και τότε δεν θα φταίνε μόνο εκείνοι που τον έφεραν. Θα φταίνε και εκείνοι που τον είδαν να έρχεται και είπαν:
«Δεν βαριέσαι. Εμένα δεν με αφορά.»

Καρανάσιος Γ. – [email protected]