Γιαϊτζί: «Ανακηρύξαμε κι εμείς de facto ΑΟΖ» – Το πάρκο ως εργαλείο κυριαρχίας
Σε μια αποκαλυπτική παραδοχή σχετικά με τον πραγματικό σκοπό της δημιουργίας του τουρκικού θαλάσσιου πάρκου
προχώρησε ο απόστρατος ναύαρχος και εμπνευστής του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», Τζιχάτ Γιαϊτζί.
Μιλώντας στο τουρκικό δίκτυο GZT, ο Γιαϊτζί επεσήμανε ότι η ανακήρυξη του πάρκου μπορεί να μην συνιστά τυπική ανακήρυξη Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, εντούτοις στην πράξη λειτουργεί ακριβώς έτσι.
Συνέδεσε ευθέως την προστασία των θαλάσσιων πόρων με τα δικαιώματα της ΑΟΖ, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η Άγκυρα προχώρησε επί της ουσίας σε μια de facto ανακήρυξη. Η τοποθέτησή του κρίνεται ιδιαίτερης βαρύτητας, καθώς αποδεικνύει ότι η Τουρκία αξιοποιεί τον περιβαλλοντικό σχεδιασμό ως εργαλείο προβολής κυριαρχικών διεκδικήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ομολογία περί ΑΟΖ και η δημιουργία τετελεσμένων
Ο Γιαϊτζί υποστήριξε αρχικά ότι η Ελλάδα προσπάθησε μέσω των θαλάσσιων πάρκων να επιβάλει τετελεσμένα σε περιοχές τουρκικής θαλάσσιας δικαιοδοσίας. Στη συνέχεια, ωστόσο, εξήγησε την τακτική της Άγκυρας αναφέροντας επί λέξει: «Αυτό δεν αποτελεί ανακήρυξη ΑΟΖ. Ωστόσο, ακόμη και αν δεν ανακηρύξεις ΑΟΖ, πρόκειται για την προστασία έμβιων και μη έμβιων πόρων. Μόνο τα κράτη που διαθέτουν ΑΟΖ μπορούν να το κάνουν. Επομένως, ενώ η Ελλάδα προσπαθούσε να ανακηρύξει μία de facto ΑΟΖ, τελικά ανακήρυξε και η Τουρκία».
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, το θαλάσσιο πάρκο αποτελεί μέσο άσκησης αρμοδιοτήτων ΑΟΖ χωρίς προηγούμενη οριοθέτηση. Η τουρκική πλευρά επιδιώκει να δημιουργήσει πρακτική εφαρμογή στο πεδίο μέσω NAVTEX και ερευνητικών σκαφών, ώστε να τη χρησιμοποιήσει μεταγενέστερα ως διπλωματικό επιχείρημα.
Η παρουσία στο πεδίο και οι ερευνητικές αποστολές
Εκφράζοντας την ικανοποίησή του για την τουρκική πρωτοβουλία, ο Γιαϊτζί δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «εδώ και πολύ καιρό λέω ότι πρέπει να βγούμε στο πεδίο. Τα μέρη που δεν χρησιμοποιούμε δεν είναι δικά μας», περιγράφοντας τη στρατηγική εμπέδωσης των διεκδικήσεων. Ο ίδιος σημείωσε ότι η επιλογή της περιοχής έγινε στο σημείο όπου η Ελλάδα θεωρείται πιο ευάλωτη, χαρακτηρίζοντας την απόφαση έγκαιρη. Στο πλαίσιο αυτό, η Άγκυρα απέστειλε το επιστημονικό ερευνητικό σκάφος TÜBİTAK Marmara για περιβαλλοντικές έρευνες, καλύπτοντας τις δραστηριότητές του με NAVTEX από την Αττάλεια. Αν και παραδέχθηκε ότι μια NAVTEX δεν παράγει κυριαρχικά δικαιώματα, την παρουσίασε ως μέσο καταγραφής των τουρκικών θέσεων.
Στο στόχαστρο η επήρεια του Καστελλόριζου
Η επιχειρηματολογία του απόστρατου ναυάρχου εστιάστηκε σε μεγάλο βαθμό στο Καστελλόριζο, επαναφέροντας τους ισχυρισμούς ότι τα ελληνικά νησιά δεν διαθέτουν πλήρη θαλάσσια επήρεια και υποστηρίζοντας ότι το συγκεκριμένο νησί περιορίζεται μόνο στα χωρικά του ύδατα. Κατηγόρησε παράλληλα την Αθήνα για χρήση του «χάρτη της Σεβίλλης» με σκοπό τον εγκλωβισμό της Τουρκίας. Με τον τρόπο αυτό, η Άγκυρα επιχειρεί να δικαιολογήσει τις δικές της μονομερείς αξιώσεις προβάλλοντάς τες ως αμυντική απάντηση, ενώ παράλληλα αμφισβητεί την επήρεια των ελληνικών νησιών.
Η πτώση της περιβαλλοντικής βιτρίνας
Οι τοποθετήσεις Γιαϊτζί αναδεικνύουν ότι το θαλάσσιο πάρκο δεν αποτελεί μια αυτόνομη περιβαλλοντική δράση, αλλά συνιστά οργανικό κομμάτι του σχεδιασμού της «Γαλάζιας Πατρίδας». Η αλληλουχία που περιλαμβάνει χάρτες, θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, NAVTEX, αποστολή ερευνητικών σκαφών και στρατιωτική παρουσία υποδηλώνει μια συστηματική προσπάθεια παραγωγής τετελεσμένων. Με τις δηλώσεις του, ο Τούρκος απόστρατος ναύαρχος κατέστησε σαφές ότι πίσω από την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος κρύβεται η απόπειρα μετατροπής των τουρκικών διεκδικήσεων σε μια ντε φάκτο πραγματικότητα.
