Μπαμπ αλ-Μαντέμπ: Πώς οι Χούθι χτύπησαν την στρατηγική αχίλλειο πτέρνα της Σαουδικής Αραβίας
Πάνω από μια δεκαετία στρατιωτικών, διπλωματικών και οικονομικών προσπαθειών της Σαουδικής Αραβίας
κατέρρευσε μέσα σε λίγες μόνο ημέρες στις αρχές Σεπτεμβρίου 2026,
όταν οι δυνάμεις που ήταν πιστές στην διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης κατέρρευσαν μπροστά σε μια αστραπιαία επίθεση των Χούθι.
Το κίνημα Ansar Allah (Παρτιζάνοι του Θεού) έχει καταλάβει το μεγαλύτερο μέρος των ακτών της Υεμένης στη δυτική Ερυθρά Θάλασσα,
διεισδύοντας μέχρι το στενό Bab el-Mandeb , ένα στρατηγικό πέρασμα μεταξύ της Ερυθράς Θάλασσας και του Κόλπου του Άντεν.
Έχει γίνει η σημαντικότερη οδός εξαγωγής και εμπορίου πετρελαίου για τη Σαουδική Αραβία από τότε που το Ιράν έκλεισε το Στενό του Ορμούζ στα τέλη Φεβρουαρίου .
Η σημαντική αυτή εξέλιξη ήρθε λίγες εβδομάδες αφότου οι Χούθι ανακοίνωσαν ναυτικό αποκλεισμό εναντίον του «σαουδαραβικού εχθρού».
Ακολούθησαν επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε πόλεις και ενεργειακές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας, καθώς και επιθέσεις για τις οποίες ανέλαβαν την ευθύνη ιρακινές πολιτοφυλακές που υποστηρίζονται από το Ιράν.
Η κατάσταση μοιάζει με εφιάλτη που γίνεται πραγματικότητα, λέει ο Αζίζ Αλγκασιγιάν, από το Διεθνές Φόρουμ του Κόλπου στο Ριάντ.
«Η οικονομική ζωογόνος δύναμη της Σαουδικής Αραβίας, και συγκεκριμένα οι εξαγωγές πετρελαίου, έχουν πληγεί σοβαρά», δήλωσε στο BBC.
«Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς κάτι πιο σοβαρό από αυτό», προσθέτει.
Μετά τους περιορισμούς στο Στενό του Ορμούζ, η Σαουδική Αραβία
βασιζόταν ολοένα και περισσότερο στον αγωγό Ανατολής-Δύσης για τη μεταφορά αργού πετρελαίου στο λιμάνι Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας.
Και έως και 80% των εξαγωγών αργού πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας προορίζονται για την ασιατική αγορά, σύμφωνα με τον Οργανισμό Πετρελαιοεξαγωγικών Χωρών ( ΟΠΕΚ ), μετατρέποντας το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ σε ένα πέρασμα στρατηγικής σημασίας.
Ωστόσο, τις τελευταίες δύο εβδομάδες, οι δυνάμεις των Χούθι έχουν καταλάβει κυβερνητικές θέσεις στις πόλεις Μόκα και Ντουμπάμπ, κοντά στο στενό, και έχουν εδραιώσει τον έλεγχο του στρατηγικού νησιού Πέριμ, στην καρδιά του περάσματος.
Οι Χούθι ήδη έλεγχαν μεγάλο μέρος της βόρειας Υεμένης, κατά μήκος των συνόρων με τη Σαουδική Αραβία, μέσω μιας διοίκησης με έδρα την πρωτεύουσα Σαναά.
Το 2015, το Βασίλειο σχημάτισε τον Συνασπισμό για την Επιστροφή της Νομιμότητας στην Υεμένη
Ο συνασπισμός υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας έχει πραγματοποιήσει χιλιάδες αεροπορικές επιδρομές, σκοτώνοντας δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη (ΟΗΕ) και προκαλώντας κριτική σε όλο τον κόσμο.
Το 2021, ο Τζόζεφ Μπάιντεν, τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, ανέστειλε την αμερικανική βοήθεια σε επιθετικές επιχειρήσεις στην Υεμένη, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών πωλήσεων όπλων.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι μάχες σκότωσαν περισσότερους από 150.000 ανθρώπους και προκάλεσαν ανθρωπιστική καταστροφή, με 4,8 εκατομμύρια εκτοπισμένους και 19,5 εκατομμύρια, το μισό του πληθυσμού, να χρειάζονται κάποια μορφή βοήθειας.
Χρόνια σχετικής ειρήνης ακολούθησαν την κατάπαυση του πυρός του 2022, αλλά η τελευταία επίθεση των Χούθι δείχνει τις αυξανόμενες στρατιωτικές και οργανωτικές δυνατότητες της ομάδας.
«Αυτό που βλέπουμε σήμερα δεν είναι απλώς ένα κίνημα που είναι έμπειρο, πειθαρχημένο και οργανωμένο, αλλά ένα κίνημα που χρησιμοποιεί προηγμένη τεχνολογία όπως η τεχνητή νοημοσύνη τόσο για την αποστολή μηνυμάτων όσο και για την επιλογή στόχων», δήλωσε στο BBC News η Ελίζαμπεθ Κένταλ του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ.
Σαουδάραβες και Αμερικανοί αξιωματούχοι κατηγορούν το Ιράν ότι λαθρεμπορεύει όπλα όπως μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πυραύλους κρουζ και βαλλιστικούς πυραύλους στους Χούθι, κατά παράβαση του εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ.
Το Ιράν αρνείται ότι στέλνει όπλα στους Χούθι, λέγοντας ότι τους υποστηρίζει μόνο πολιτικά.
Το Ιράν έχει βοηθήσει τους Χούθι να κατασκευάσουν εργοστάσια κατασκευής μη επανδρωμένων αεροσκαφών στην Υεμένη, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Μελετών Διεθνούς Πολιτικής της Ιταλίας.
Οι Χούθι έλαβαν επίσης στρατιωτικές συμβουλές και υποστήριξη από την λιβανέζικη ισλαμιστική ομάδα Χεζμπολάχ , σύμφωνα με το Κέντρο Καταπολέμησης της Τρομοκρατίας των ΗΠΑ στη Στρατιωτική Ακαδημία Γουέστ Πόιντ.
Οι ίδιοι οι Χούθι απορρίπτουν τους ισχυρισμούς ότι ακολουθούν οποιαδήποτε ιρανική ατζέντα.
Η διείσδυσή τους στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ ενίσχυσε την περιφερειακή θέση της Τεχεράνης, λέει ο Φαρέα αλ-Μουσλίμι, από το Βασιλικό Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων Chatham House .
«Το Ιράν έχει πλέον ισχυρότερη επιρροή στις διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής από ό,τι πριν», προσθέτει.
Αλλά ο Κένταλ δήλωσε στο BBC ότι «ακόμα και χωρίς την υποστήριξη του Ιράν, αναμένει ότι οι Χούθι θα συνεχίσουν να κάνουν αυτό που κάνουν».
«Έχουν τα δικά τους κίνητρα και στόχους»
«Αυτή τη στιγμή φαίνεται ότι έχουν να κάνουν μόνο με τα χρήματα, την επιρροή, την επιρροή και, τελικά, την πολιτική αναγνώριση».
«Οι Χούθι δεν θα μπορούσαν να επιχειρήσουν σε αυτό το επίπεδο χωρίς ιρανικά όπλα, εκπαίδευση και πληροφορίες, αλλά δεν είναι σαφές εάν το Ιράν έχει άμεση διοίκηση και έλεγχο πάνω τους», πρόσθεσε.
Οι Χούθι κατηγορούν τη Σαουδική Αραβία για δεκάδες αεροπορικές επιδρομές σε στόχους στην Υεμένη τις τελευταίες ημέρες.
Η κυβέρνηση Μπάιντεν αφαίρεσε τους Χούθι από τον αμερικανικό κατάλογο ξένων τρομοκρατικών οργανώσεων λιγότερο από ένα μήνα μετά την ανάληψη των καθηκόντων της τον Ιανουάριο του 2021.
Αλλά ο Ντόναλντ Τραμπ, ανακτώντας τον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025, ανανέωσε αυτήν την κατηγοριοποίηση.
Η Ουάσινγκτον είχε άμεσες συνομιλίες με τους Χούθι σχετικά με τις τελευταίες εξελίξεις στην Υεμένη, αποκάλυψε πρόσφατα ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ. Βανς.
Η Αμερική ανησυχούσε για την κατάληψη του νησιού Πέριμ και παρακολουθούσε στενά όλα τα γεγονότα, πρόσθεσε.
Η δήλωση του Βανς ακολούθησε την ανακοίνωση του Τραμπ ότι οι Χούθι είχαν ζητήσει από την Ουάσινγκτον να μην παρέμβει στην Υεμένη, επιμένοντας ότι δεν επιθυμούν στρατιωτική σύγκρουση με τις ΗΠΑ.
Ο Μπραντ Κούπερ, Αμερικανός ναύαρχος και διοικητής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, βρέθηκε στη Σαουδική Αραβία στις 14 Σεπτεμβρίου και συναντήθηκε με τον πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.
Ο Σαλμάν μίλησε δύο φορές με τον Τραμπ, ζητώντας του να εγκρίνει στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον των Χούθι, ένα αίτημα που ο τελευταίος απέρριψε, σύμφωνα με το CNN, επικαλούμενο πηγές.
«Αυτό καταδεικνύει με τον καλύτερο τρόπο τη δυσαρέσκεια της Σαουδικής Αραβίας με τη δική της σχέση ασφαλείας με την Αμερική», δήλωσε ο Αλγκαπιάν στο BBC.
«Οι Σαουδάραβες γνωρίζουν ότι δεν μπορούν να βασίζονται μόνο σε αυτούς»
Το Ριάντ συνεχίζει να διεκδικεί αυτό που περιγράφει ως δικό του νόμιμο δικαίωμα να υπερασπίζεται την κυριαρχία, τους κατοίκους και τα ζωτικά του συμφέροντα.
Και οι Χούθι κατηγορούν τη Σαουδική Αραβία για δεκάδες αεροπορικές επιδρομές σε στόχους στην Υεμένη τις τελευταίες ημέρες.
Οι μαχητές της Ansar Allah συνεχίζουν να ενισχύουν θέσεις στην είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας.
Η τελευταία επιχείρηση των Χούθι δεν απειλεί τη διεθνή ναυτιλία και θα σταματήσει μόλις αρθεί αυτό που περιγράφουν ως σαουδαραβικό αποκλεισμό της Υεμένης και σταματήσουν οι επιθέσεις στη χώρα, δήλωσε ο Μουχάμαντ Αμπντουλσαλάμ, εκπρόσωπός τους.
«Η διεθνής ναυτιλία και το εμπόριο στην Ερυθρά Θάλασσα και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ παραμένουν ασφαλή και σε άριστη τάξη», πρόσθεσε.
«Οι Χούθι είναι πολύ προσεκτικοί στα μηνύματά τους επειδή δεν θέλουν να προσελκύσουν μια συντονισμένη διεθνή στρατιωτική εκστρατεία εναντίον τους».
«Προς το παρόν, κατευθύνουν το μεγαλύτερο μέρος της εχθρότητας εναντίον της Σαουδικής Αραβίας», δήλωσε ο Κένταλ στο BBC.
Κατά τη διάρκεια του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου εναντίον του Ιράν, η Σαουδική Αραβία έγινε στόχος δεκάδων ιρανικών πυραύλων και drones.
Ακόμα και μετά την εύθραυστη εκεχειρία, Σαουδάραβες αξιωματούχοι λένε ότι οι επιθέσεις συνεχίζονται και έχουν πραγματοποιηθεί από ομάδες που υποστηρίζονται από το Ιράν.
Επιχείρησαν από ιρακινό έδαφος, όπως ακριβώς και οι Χούθι, ισχυρίζονται οι Σαουδάραβες.
Και στις 11 Σεπτεμβρίου, το Υπουργείο Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας ανέστειλε προσωρινά τις δραστηριότητές του, αφού μη επανδρωμένα αεροσκάφη, που πιστεύεται ότι εκτοξεύτηκαν από το νότιο Ιράκ, έπληξαν τον αγωγό αργού πετρελαίου Ανατολής-Δύσης .
Η Σαουδική Αραβία αντιμετωπίζει τώρα ένα εξαιρετικά περίπλοκο δίλημμα
Μια στρατιωτική απάντηση εναντίον των Χούθι δεν εγγυάται την επιτυχία, δεδομένης της εμπειρίας από τη σύγκρουση του 2015-2022.
Θα απαιτούσε περιφερειακή και διεθνή υποστήριξη, η οποία επί του παρόντος απουσιάζει και θα μπορούσε να ενέχει σημαντικούς κινδύνους, ειδικά με τις εξελιγμένες δυνατότητες πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών που πιστεύεται ότι διαθέτουν οι Χούθι.
«Η τοπογραφία της Υεμένης, τα ανθρωπολογικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά της, ο βαριά οπλισμένος χαρακτήρας της, οι αδύναμοι κρατικοί θεσμοί και η απουσία οποιουδήποτε ισχυρού, κυρίαρχου εσωτερικού συμμάχου, καθιστούν οποιαδήποτε στρατιωτική αποστολή στην Υεμένη δύσκολη, αν όχι αδύνατη, είτε εκτελείται από τη Σαουδική Αραβία είτε από οποιονδήποτε άλλον», δήλωσε ο αλ-Μουσλίμι στο BBC.
Αλλά αν δεν αναλάβουν δράση, η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να παραμείνει ευάλωτη σε μελλοντικούς εκβιασμούς ή επιθέσεις από πολιτοφυλακές και περιφερειακούς παράγοντες.
«Οι Σαουδάραβες αισθάνονται περισσότερο υπερφορτωμένοι παρά απομονωμένοι»
«Είμαστε μέρος μιας περιοχής που αντιμετωπίζει πολλαπλές κρίσεις ταυτόχρονα. Πυρκαγιές μαίνονται σε πολλά μέτωπα ταυτόχρονα και η προσπάθεια κατάσβεσής τους είναι εξαιρετικά δύσκολη», δήλωσε ο Αλγκασιάν στο BBC.
Καθώς η σαουδαραβική διπλωματία αναζητά διεθνή υποστήριξη για να αντιμετωπίσει αυτό που θεωρεί ως αυξανόμενη απειλή των Χούθι για έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του κόσμου, οι μαχητές της Άνσαρ Αλλάχ συνεχίζουν να εγκαθίστανται στην είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας.
Το Ριάντ ανησυχεί ολοένα και περισσότερο ότι η καθυστέρηση οποιασδήποτε δράσης σήμερα θα μπορούσε να καταστήσει αδύνατη οποιαδήποτε δράση αύριο.
(Διεθνής αρθρογραφία – Αναλύσεις)
—
