195 χρόνια από τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια, ένα κείμενό του εξακολουθεί να απευθύνεται άμεσα σε όσους υπηρετούμε τη Δημόσια Διοίκηση

Στις 8 Ιουνίου 1828, με τη Μυστική Εγκύκλιο 2953,

ο Καποδίστριας ζήτησε να πληροφορηθεί αν δημόσιοι υπάλληλοι και αξιωματικοί ανήκαν σε μυστικές εταιρείες.

Επικαλέστηκε το «ασυμβίβαστον των δύο όρκων»: την ταυτόχρονη υπηρεσία προς το Κράτος και τους Νόμους και τη δέσμευση σε μια άλλη, μυστική αρχή.

Για όσους ανήκαν σε τέτοιες εταιρείες, ζητούσε την παραίτησή τους. Η στάση αυτή δεν έμεινε εκεί. Λίγο πριν από τη δολοφονία του, στις 22 Αυγούστου 1831, ο Καποδίστριας επανήλθε με την Εγκύκλιο 4286. Ζήτησε από τους προϊσταμένους των υπηρεσιών να θέσουν στους υπαλλήλους συγκεκριμένο όρκο και όρισε ότι όσοι δεν θα δέχονταν να τον υπογράψουν θα αποβάλλονταν από την υπηρεσία.

Απο το thraki.com.gr

Έτσι, μέσα σε τρία χρόνια, από το «ασυμβίβαστον των δύο όρκων»

φτάνουμε σε μια συγκεκριμένη διοικητική υποχρέωση: ο δημόσιος υπάλληλος καλείται να δηλώσει έμπρακτα πού βρίσκεται η υπηρεσιακή του δέσμευση.

Σήμερα δεν έχουμε το κράτος του 1828. Έχουμε Σύνταγμα, δημοκρατικούς θεσμούς και κατοχυρωμένα δικαιώματα. Το ερώτημα, όμως, παραμένει και βρίσκει τη σύγχρονη απάντησή του στο άρθρο 103 του Συντάγματος: οι δημόσιοι υπάλληλοι είναι εκτελεστές της θέλησης του Κράτους, υπηρετούν τον Λαό και οφείλουν πίστη στο Σύνταγμα και αφοσίωση στην Πατρίδα.

Από το «ασυμβίβαστον των δύο όρκων» του Καποδίστρια έως τη σημερινή «πίστη στο Σύνταγμα», η θεσμική ουσία παραμένει- Η δημόσια θέση δεν είναι προσωπική περιουσία και η δημόσια εξουσία δεν μπορεί να γίνεται εργαλείο προσωπικών εξαρτήσεων. Ως δημόσιοι υπάλληλοι έχουμε απόψεις, δικαιώματα, πεποιθήσεις και προσωπικές σχέσεις. Όταν όμως, ασκούμε δημόσια αρμοδιότητα, υπάρχει μια θεσμική κόκκινη γραμμή: ο νόμος υπερισχύει του προσώπου και το δημόσιο συμφέρον της προσωπικής εξυπηρέτησης. Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο επίκαιρο ερώτημα:

Όταν ασκούμε δημόσια εξουσία, υπηρετούμε πράγματι τον θεσμό ή κάποιον άλλο;

Η απάντηση δεν κρίνεται στις διακηρύξεις. Κρίνεται στη στιγμή που πρέπει να επιλέξουμε. Στον Καποδίστρια ήταν το «ασυμβίβαστον των δύο όρκων». Σήμερα είναι η πίστη στο Σύνταγμα, η νομιμότητα, η αμεροληψία και η υπηρεσία προς τον Λαό. Η δημόσια υπηρεσία δεν είναι προνόμιο, προσωπικό δίκτυο ούτε μηχανισμός εξυπηρετήσεων. Είναι δέσμευση απέναντι στον πολίτη, στο Σύνταγμα και στη δημοκρατική τάξη. Και αυτή η δέσμευση απαιτεί πράξεις. Να αντιστεκόμαστε στις πιέσεις, να απορρίπτουμε τις εξαρτήσεις και να υπερασπιζόμαστε τον νομοθέτη, γιατί κανένας δεν γνωρίζει καλύτερα το δημόσιο συμφέρον από εκείνον που, μέσα από τη δημοκρατική διαδικασία, το αποτυπώνει στον νόμο. Η τήρηση του νόμου δεν είναι εμπόδιο στη δημόσια διοίκηση, αλλά η ασφαλέστερη εγγύηση ότι η εξουσία ασκείται με νομιμότητα, συνέπεια και ίση μεταχείριση.

Γιατί η δημόσια υπηρεσία δεν μετριέται από το ποιον γνωρίζουμε, αλλά από το αν, την κρίσιμη στιγμή, επιλέγουμε χωρίς υπεκφυγές τον νόμο αντί της εξάρτησης, τη διαφάνεια αντί της συναλλαγής και το δημόσιο συμφέρον αντί της προσωπικής διευκόλυνσης.

Ούτση Ι. Χρυσή (ΠΕ ΔΥΠ)

Αν. Προϊσταμένη Τμήματος Εξυπηρέτησης Πολιτών Δήμου Ξάνθης
Μέλος Μητρώου Εκπαιδευτών ΕΚΔΔΑ
MSc in International Relations, Strategy and Security

Πηγές:
kapodistrias.info – Δημόσια Διοίκηση
Σύνταγμα της Ελλάδας – άρθρο 103