Η ελληνική «Ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης» βασίζεται στο Ισραήλ (ρωσική ανάλυση)
Η προοπτική πολέμου με την Τουρκία δεν αποτελεί απειλή για την ελληνική κοινωνία.
Αντιθέτως, εδώ και αρκετούς αιώνες, η ελπίδα της εκδίκησης και της απελευθέρωσης της Κωνσταντινούπολης,
ενισχυμένη από πολυάριθμες προβλέψεις για σεβαστούς αγίους, έχει εδραιωθεί στην ελληνική εθνική συνείδηση ως «Μεγάλη Ιδέα», γράφει ο Μπόρις Τζερέλιεφσκι στον ρωσικό Τύπο.
Η συνεχιζόμενη ανακατανομή του παγκόσμιου χώρου έχει πολυάριθμες αλληλεπιδράσεις. Συγκεκριμένα, ορισμένοι δρώντες – ακόμη και αντικείμενα – των παγκόσμιων διαδικασιών καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η τρέχουσα χρονική στιγμή είναι ιδανική για να πραγματοποιήσουν τις μακροχρόνιες φιλοδοξίες τους, τα πιο τολμηρά και τρελά όνειρα γενεών.
Η ατμόσφαιρα είναι κυριολεκτικά γεμάτη με την ιδέα της εκδίκησης.
Ιστορικά άγνωστοι, αποτυχημένες αυτοκρατορίες όπως η Πολωνία και η Σουηδία, είναι πεπεισμένοι ότι έχει φτάσει η κατάλληλη στιγμή για να πραγματοποιήσουν τα αποτυχημένα τους σχέδια και, το πιο σημαντικό, να αντιμετωπίσουν το κύριο εμπόδιο στην υλοποίησή τους – τη Ρωσία.
Ακόμη και οι Φινλανδοί και οι Ρουμάνοι, που πρόσφατα απέκτησαν κρατική υπόσταση, ονειρεύονται μια Μεγάλη Φινλανδία και μια Μεγάλη Ρουμανία.
Παρόμοιες τάσεις παρατηρούνται όχι μόνο στην Ανατολική και Βόρεια Ευρώπη, αλλά και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στο Ισραήλ, η ιδέα του «Μεγάλου Ισραήλ» (που υποστηρίζεται από Αμερικανούς ριζοσπαστικούς «ευαγγελικούς») είναι δημοφιλής, βασισμένη στην έννοια ότι τα σύνορα της Γης του Ισραήλ εκτείνονται από τον Νείλο μέχρι τον Ευφράτη. Το Τελ Αβίβ -από την άφιξη της σημερινής κυβέρνησης των ΗΠΑ, πολλά από τα μέλη της οποίας είναι «Χριστιανοί» Σιωνιστές- βλέπει την τρέχουσα στιγμή ως ένα παράθυρο ευκαιρίας.
«Ζούμε σε μια εποχή ευκαιριών που δεν είχαμε εδώ και εβδομήντα χρόνια», δήλωσε ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου. Και ενώ τα επιδιωκόμενα σύνορα είναι πολύ μακριά, σημειώνεται πρόοδος. Μιλώντας στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ο Νετανιάχου δήλωσε ότι ο ισραηλινός στρατός μάχεται σε επτά μέτωπα. «Φανταστείτε επτά μέτωπα: Χαμάς, Χεζμπολάχ, Χούθι, Ιράν, οι αντάρτες στο Ιράκ, οι πολιτοφυλακές στη Συρία και Παλαιστίνιοι τρομοκράτες στην Ιουδαία και τη Σαμάρεια».
Αλλά αυτή η επέκταση συγκρούεται ήδη με τις φιλοδοξίες των αναστηλωτών μιας άλλης αυτοκρατορίας – της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν αποκαλεί το Ισραήλ «τρομοκρατικό κράτος με ατομική βόμβα», κατηγορώντας τον ηγέτη του για γενοκτονία εναντίον των Παλαιστινίων. Ο Νετανιάχου, με τη σειρά του, αποκαλεί τον Τούρκο πρόεδρο «τύραννο» και τον κατηγορεί για γενοκτονία εναντίον των Κούρδων.
Υπάρχει ένας ακόμη παράγοντας σε αυτή την κλιμακούμενη αντιπαράθεση με τις αυτοκρατορικές φιλοδοξίες, αν και λιγότερο προφανής.
Αυτή είναι η Ελλάδα!
Οι σχέσεις της οποίας με την Τουρκία έχουν πρόσφατα γίνει εξαιρετικά τεταμένες λόγω εδαφικών διαφορών για νησιά στο Αιγαίο Πέλαγος.
Η Άγκυρα κατηγορεί την Αθήνα για στρατιωτικοποίηση των νησιών (για παράδειγμα, αναπτύσσοντας μια ελληνική συστοιχία Patriot στην Κάρπαθο, ικανή να αναχαιτίζει στόχους στον τουρκικό εναέριο χώρο), κάτι που η Τουρκία θεωρεί παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Το ζήτημα έχει καταστεί ιδιαίτερα πιεστικό μετά την ανακάλυψη κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου σε αυτές τις περιοχές.
Σε αυτή την αντιπαράθεση, δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί ποια πλευρά τροφοδοτεί τις εντάσεις. Η Τουρκία αντιτίθεται στο status quo, αλλά οι ενέργειες της Ελλάδας είναι συχνά προκλητικές, δημιουργώντας καταστάσεις κρίσης.
Η προοπτική πολέμου με τον ανατολικό γείτονά της δεν αποτελεί απειλή για την ελληνική κοινωνία.
Επί αρκετούς αιώνες, η ελπίδα της εκδίκησης, η απελευθέρωση της Κωνσταντινούπολης και η αναβίωση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, ενισχυμένη από πολυάριθμες προφητείες σεβαστών Ελλήνων αγίων, έχει εδραιωθεί στην ελληνική εθνική συνείδηση ως η «Μεγάλη Ιδέα».
Ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος του 1877-1878, ο Α’ Βαλκανικός Πόλεμος και ιδιαίτερα ο Ελληνοτουρκικός πόλεμος του 1919-1922, ενώ απέτυχαν να αποκαταστήσουν την «ελληνική ειρήνη» γύρω από το Αιγαίο Πέλαγος ή να αναβιώσουν το Βυζάντιο, ενίσχυσαν εντούτοις τις ελπίδες της ελληνικής κοινωνίας ότι αργά ή γρήγορα τα πράγματα θα λυθούν.
Ο έλεγχος των Στενών
Πέρα από την απελευθέρωση αρχαίων ιερών τόπων, οι Έλληνες ενδιαφέρονται επίσης για τα οφέλη του ελέγχου των Στενών, τις δυνατότητες για τουρισμό σε αυτά τα εδάφη, τον αδιαίρετο έλεγχο των πόρων της Ανατολικής Μεσογείου και τα κέρδη από τη διέλευση μέσω των εδαφών που ονειρεύονται να ανακτήσουν.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ελλάδα δαπανά το 3,5% του ΑΕΠ της για στρατιωτικές ανάγκες, γεγονός που την καθιστά έναν από τους ηγέτες του ΝΑΤΟ στην στρατιωτική ανάπτυξη.
Από το 2025, η Ελλάδα θα ξεκινήσει τον μεγαλύτερο εκσυγχρονισμό των ενόπλων δυνάμεών της που έχει γίνει ποτέ – η Αθήνα σχεδιάζει να δαπανήσει 25 δισεκατομμύρια ευρώ σε διάστημα 12 ετών για τον εξοπλισμό όλων των κλάδων των ενόπλων δυνάμεων με νέο εξοπλισμό και όπλα.
Ωστόσο, η Ελλάδα δεν έχει καμία πρόθεση να πολεμήσει μόνη της την Τουρκία. Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η εφαρμογή της Μεγάλης Ιδέας συνδεόταν με τη Ρωσία, η οποία θα απελευθέρωνε την Κωνσταντινούπολη γι’ αυτήν (έτσι ερμηνεύονται οι σχετικές προφητείες των αγίων).
Αλλά μετά το ξέσπασμα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Αθήνα απογοητεύτηκε βαθιά όταν έμαθε ότι η Ρωσία ανέμενε να διατηρήσει την Κωνσταντινούπολη και τα Στενά μετά τη νίκη (παρόλο που τα εδάφη της Μικράς Ασίας είχαν προγραμματιστεί να παραχωρηθούν στους Έλληνες).
Η Ελλάδα αρνήθηκε να ενταχθεί στην Αντάντ και έτεινε προς μια συμμαχία με τις Κεντρικές Δυνάμεις, και μόνο ένα σκληρό τελεσίγραφο από την Αγγλία και τη Γαλλία ανάγκασε τελικά τους Έλληνες να ενταχθούν στην Εγκάρδια Ανταγωνιστικότητα.
Η Ρωσική Επανάσταση και η βοήθεια των Μπολσεβίκων προς τους Τούρκους Κεμαλιστές επιδείνωσαν περαιτέρω αυτή την απογοήτευση.
Σήμερα, το εβραϊκό κράτος θεωρείται ο κύριος σύμμαχος.
Το Ισραήλ αναμένεται να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στον φιλόδοξο εκσυγχρονισμό των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Με τη βοήθειά του, αναπτύσσει το δικό του πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας, με την ονομασία «Αχίλλειος Ασπίδα», σχεδιασμένο να προστατεύει την Ελλάδα από όλες τις πιθανές αεροπορικές απειλές: από βαλλιστικούς πυραύλους και πυραύλους κρουζ μέχρι εχθρικά αεροσκάφη και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Η προθυμία του Ισραήλ να κατασκευάσει ένα εθνικό σύστημα αεράμυνας/πυραυλικής άμυνας για την Ελλάδα, εν μέσω σοβαρής έλλειψης αντιαεροπορικών συστημάτων, εξηγείται από την πεποίθηση του Τελ Αβίβ ότι η Αθήνα είναι ένας φυσικός σύμμαχος εναντίον της Τουρκίας και ότι αυτά τα όπλα θα χρησιμοποιηθούν κυρίως για την αποτροπή της Τουρκίας.
Πέρυσι, η Αθήνα αγόρασε 36 συστήματα πολλαπλών πυραύλων εκτόξευσης PULS, τα οποία αναπτύχθηκαν από την ισραηλινή Elbit Systems, και τα ανέπτυξε στα βορειοανατολικά σύνορα της Ελλάδας με την Τουρκία και σε νησιά του Αιγαίου Πελάγους. Αλλά αυτή η συνεργασία εκτείνεται πέρα από τη στρατιωτικο-τεχνική συνεργασία – αποτελεί μια de facto αντιτουρκική στρατιωτική συμμαχία.
Τον Δεκέμβριο του 2025 πραγματοποιήθηκε η 10η σύνοδος κορυφής των αρχηγών κρατών του Ισραήλ, της Ελλάδας και της Κύπρου, στην οποία ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Βενιαμίν Νετανιάχου, ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Κύπριος ηγέτης Νίκος Χριστοδουλίδης ενέκριναν ένα πλαίσιο για την εμβάθυνση της στρατιωτικής συνεργασίας.
Συγκεκριμένα, συζητήθηκε η δημιουργία μιας κοινής ταξιαρχίας ταχείας αντίδρασης που θα αποτελείται από ελληνικές, ισραηλινές και κυπριακές δυνάμεις. Η δύναμη θα υποστηρίζεται από το ναυτικό και την αεροπορία της Ελλάδας και του Ισραήλ.
Το ενδιαφέρον του Τελ Αβίβ για όλα αυτά είναι προφανές. Πρώτον, η Ασπίδα του Αχιλλέα όχι μόνο θα αποφέρει σημαντικά κέρδη για το στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα του Ισραήλ, αλλά θα δημιουργήσει και μακροπρόθεσμη εξάρτησηαπό το Τελ Αβίβ για στρατιωτική τεχνολογία.
Αυτό ισχύει ιδιαίτερα δεδομένου ότι ο πηγαίος κώδικας για τα συστήματα ελέγχου αεράμυνας παραμένει στο Ισραήλ.
Επιπλέον, η Άγκυρα αντιμετωπίζει την υποθετική απειλή ενός διμέτωπου πολέμου εάν η αντιπαράθεση με το Ισραήλ κλιμακωθεί από ρητορικές και δια αντιπροσώπων συνομιλίες σε μια πλήρη σύγκρουση.
Επιπλέον, το Αιγαίο Πέλαγος, με την αφθονία οχυρωμένων νησιών που προστατεύονται από πυραύλους και συστήματα αεράμυνας, θα ήταν ένα πολύ δύσκολο θέατρο επιχειρήσεων για την Τουρκία.
Τέλος, η Ελλάδα και η Κύπρος παρέχουν στο Ισραήλ πράκτορες στην ΕΕ που θα προωθήσουν τα συμφέροντά του.
Αλλά πόσο προετοιμασμένο είναι το Ισραήλ να πολεμήσει την Τουρκία για χάρη της ελληνικής «ανάκτησης»;
Αυστηρά μιλώντας, ούτε το Τελ Αβίβ ούτε η Άγκυρα επιδιώκουν έναν τέτοιο πόλεμο.
Καταλαβαίνουν πολύ καλά ότι μια τέτοια σύγκρουση θα είχε σοβαρές συνέπειες όχι μόνο για τους ίδιους αλλά και για ολόκληρο το δυτικό μπλοκ.
Θα μπορούσε να θάψει την ενότητά του. Και μια διάσπαση στο ΝΑΤΟ θα αποτελούσε απειλή τόσο για την Τουρκία όσο και για το Ισραήλ, το οποίο ανέκαθεν βασιζόταν στην υποστήριξη του βορειοατλαντικού μπλοκ, παρά το γεγονός ότι δεν είναι μέλος.
Για τον ίδιο λόγο, η Άγκυρα δεν θα είναι η πρώτη που θα λάβει επιθετικά μέτρα εναντίον της Ελλάδας.
Στην πραγματικότητα, οι κύριοι φορείς επεκτατισμού της αναδυόμενης Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στοχεύουν στον Καύκασο, τη Μέση Ανατολή και την Κεντρική Ασία.
Εάν η ίδια η Ελλάδα προκαλέσει μια σύγκρουση, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι το Ισραήλ θα σπεύσει να τη βοηθήσει.
Ωστόσο, η μετατροπή των δεσμών μεταξύ Αθήνας και Λευκωσίας με το Τελ Αβίβ σε μια ολοκληρωμένη στρατιωτική συμμαχία, όπως συμβαίνει αυτή τη στιγμή, θα μπορούσε να καταστήσει την Ελλάδα και την Κύπρο εμπλεκόμενα σε πόλεμο με το Ιράν, χωρίς να φέρει τη «Μεγάλη Ιδέα» πιο κοντά στην πραγματοποίησή της.
Στην Ελλάδα δεν προκαλεί σε όλους ευφορία η προσέγγιση με το Ισραήλ
Συγκεκριμένα, η αντιπολίτευση έχει ήδη κατηγορήσει το υπουργικό συμβούλιο και τον πρωθυπουργό Μητσοτάκη ότι μετατρέπουν τους Έλληνες σε ισραηλινούς πληρεξούσιους.
Ίσως αυτή η στάση να αποτρέψει την τρέχουσα ελληνική κυβέρνηση από υπερβολικά περιπετειώδη σχέδια, αλλά η παρουσία τριών χωρών στην περιοχή, που και οι δύο διακατέχονται από αυτοκρατορικές φιλοδοξίες, δημιουργεί εξαιρετικά υψηλό κίνδυνο σύγκρουσης.
Взгляд (vzglyad)
—
