ΕΕΝ: 15ετές Εθνικό Πρόγραμμα Ναυπηγήσεων και 70% εγχώρια αξία – Η Ελλάδα Νότιος Πυλώνας της ΕΕ
Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ένωσης Ελληνικών Ναυπηγείων (ΕΕΝ)
υιοθέτησε ομόφωνα την πρόταση του προέδρου της, Πάνου Ξενοκώστα, για την Ευρωπαϊκή Αμυντική Ναυπηγική Βιομηχανία,
ενόψει της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ κατά το β΄ εξάμηνο του 2027.
Το κείμενο φέρει τον τίτλο «Η Ελλάδα ως Νότιος Πυλώνας της Ευρωπαϊκής Άμυνας – Πρόταση της Ευρωπαϊκής Αμυντικής Ναυπηγικής Βιομηχανίας ενόψει Ελληνικής Προεδρίας ΕΕ β΄ εξάμηνο 2027».
Οι προτάσεις κατατέθηκαν σε συνάντηση με ειδική αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία πραγματοποιήθηκε στη Λέσχη Αξιωματικών Ενόπλων Δυνάμεων (ΛΑΕΔ) υπό τον συντονισμό της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ). Η πρόταση διαρθρώνεται σε επτά άξονες.
Εθνική στρατηγική με ορίζοντα 15 ετών
Ο πρώτος άξονας αφορά τη θεσμοθέτηση 15ετούς Εθνικού Προγράμματος Ναυπηγήσεων ως βέλτιστης πρακτικής της ΕΕ. Η ΕΕΝ υποστηρίζει ότι καμία χώρα δεν διατήρησε ναυπηγεία με ετήσιες αποφάσεις, καθώς η Τουρκία, η Κορέα, η Ιταλία και η Γαλλία λειτουργούν με ορίζοντα 15 έως 20 ετών. Ζητά επίσης τον ορισμό Εθνικού Συντονιστή, ενός υπουργού, κατά το πρότυπο του U.S. Maritime Administrator, επισημαίνοντας ότι σήμερα αρμοδιότητες για τη ναυπηγική έχουν οκτώ υπουργεία.
Το 70% εγχώριας προστιθέμενης αξίας και οι 12.000 θέσεις εργασίας
Ο δεύτερος άξονας θέτει το 70% ως εγγύηση ανάπτυξης του οικοσυστήματος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Η ΕΕΝ ζητά ρητή πρόβλεψη στον νέο Κανονισμό που θα αντικαταστήσει την Οδηγία 2009/81/ΕΚ, με το εξής περιεχόμενο: «Για λόγους εθνικής ασφάλειας, τα κράτη-μέλη δύνανται να ορίζουν ελάχιστη εγχώρια προστιθέμενη αξία. Για τις ναυπηγήσεις, η Ελλάδα ορίζει 70%».
Σύμφωνα με την Ένωση, το σχήμα θα στηρίξει 12.000 θέσεις εργασίας σε όλη την επικράτεια, ενώ έχουν ήδη χαρτογραφηθεί από την ΕΕΝ περισσότερες από 200 μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η πιστοποίηση θα γίνεται από Ειδική Επιτροπή του ΥΠΕΘΑ, με σύστημα που μετρά και το εμπορικό έργο, ώστε να μη δημιουργηθούν ξανά κρατικοδίαιτα ναυπηγεία.
Αυστηρά KPIs και ρόλος prime contractor
Για να λειτουργήσει το σχέδιο, σύμφωνα με την ΕΕΝ, πρέπει να προσαρμοστεί και η Ευρώπη. Ζητά να θεσπιστούν στα χρηματοδοτικά εργαλεία EDF και SAFE αυστηρά KPIs βιομηχανικής επιστροφής, παραγωγής και δημιουργίας υποδομής, με τα προγράμματα να σχεδιάζονται έτσι ώστε και τα ελληνικά ναυπηγεία να μπορούν να αναλάβουν ρόλο prime contractor, και όχι μόνο υπεργολάβου.
Αυτό σημαίνει χρηματοδότηση όχι μόνο της αγοράς του πλοίου, που μπορεί να καταλήξει να παραχθεί σε τρίτες χώρες, αλλά και των υποδομών, όπως το dry-dock, το Syncrolift και ο εξοπλισμός. Η Ένωση ζητά επίσης πλήρη ενεργοποίηση του δανεισμού από την ΕΤΕπ για τη ναυπήγηση και κριτήρια που επιβραβεύουν την πραγματική παραγωγή στην Ευρώπη.
Κεντρικός στόχος της ΕΕΝ είναι τα ελληνικά ναυπηγεία να συμμετέχουν ισάξια με τα γαλλικά, ιταλικά και ισπανικά στις ευρωπαϊκές ναυπηγήσεις, αναλαμβάνοντας μερίδιο από το αρχικό σχέδιο έως τα sea trials, ως prime ολοκληρωμένων μονάδων (σχεδίαση, κατασκευή, υποστήριξη) και όχι ως υπεργολάβοι λαμαρίνας. Στηρίζει, επιπλέον, συντελεστή ενίσχυσης για εγχώριους προμηθευτές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ποσοστό απόκλισης από τον ανταγωνισμό αντιστρόφως ανάλογο προς το ΑΕΠ και διαλειτουργικότητα ως αυτόνομο λόγο διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση.
Πυραυλικά, συστήματα μάχης και πλωτά κοσμοδρόμια
Ο τέταρτος άξονας επιχειρεί να πάει πέρα από το κύτος του πλοίου. Η ΕΕΝ επισημαίνει ότι το 70% δεν προκύπτει από τις λαμαρίνες αλλά από τον κύκλο ζωής. Προτείνει συμπαραγωγή και MRO πυραύλων, αντιπλοϊκών και αντιαεροπορικών συστημάτων, CMS, ραντάρ 3D, συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου (EW), καθώς και μηχανών πρόωσης στην Ελλάδα.
Παράλληλα προτείνει τα πλωτά κοσμοδρόμια (Sea-Launch Platforms), τα οποία χαρακτηρίζει μοναδική ικανότητα των ελληνικών ναυπηγείων στην Ευρώπη. Έχουν διπλή χρήση για το IRIS², για την ταχεία εκτόξευση στρατιωτικών δορυφόρων και για πλωτές μονάδες LNG (FPUs). Η Ένωση ζητά την αναγνώρισή τους ως κρίσιμης υποδομής dual-use στο πλαίσιο των SAFE και EDIP.
Η Ελλάδα ως Νότιος Πυλώνας και το ειδικό ταμείο
Στον πέμπτο άξονα η ΕΕΝ ζητά επίσημη αναγνώριση της Ελλάδας ως Νότιου Πυλώνα της ναυπηγικής αυτονομίας της Ευρώπης. Ο εθνικός στόχος είναι η χώρα να καθιερωθεί ως ισότιμη δύναμη με τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία, διεκδικώντας σταθερό μερίδιο στις ευρωπαϊκές αμυντικές ναυπηγήσεις μέσω ολοκληρωμένων μονάδων, από το αρχικό σχέδιο έως τα sea trials.
Προτείνεται ακόμη η δημιουργία αυτόνομου, εξειδικευμένου ευρωπαϊκού Ειδικού Ταμείου Ανάκαμψης για το Ναυπηγείο του Μέλλοντος την περίοδο 2027-2035, με στόχο το άμεσο κλείσιμο του επενδυτικού χάσματος των προηγούμενων δεκαετιών. Το ταμείο θα χρηματοδοτεί υποδομές, ψηφιοποίηση, πράσινη μετάβαση και δεξιότητες.
Η ΕΕΝ κρίνει ότι το σημερινό SAFE αποτυγχάνει, καθώς το 60-70% κατευθύνεται στο Διάστημα, ενώ τα 15-17 δισ. ευρώ που παραμένουν αδιάθετα πηγαίνουν εκτός ναυπηγικής. Ζητά δέσμευση του 25% του SAFEγια ναυπήγηση, MRO και λιμένες dual-use, καθώς και ειδικό καθεστώς για τις χώρες που φυλάσσουν τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, αντίστοιχο με εκείνο της Ουκρανίας (ReArm/SAFE).
Διατλαντικό ναυπηγικό σύμφωνο και ο στόχος του 33%
Ο έκτος άξονας στρέφεται προς τις ΗΠΑ. Η ΕΕΝ προτείνει υπογραφή διακρατικής συμφωνίας ναυπηγικής συνεργασίας (Transatlantic Shipbuilding Pact) για κοινές γραμμές παραγωγής σε μεγάλα αμυντικά, εμπορικά και ενεργειακά projects. Ως πρότυπο αναφέρει τη συμφωνία ONEX – Hanwha Ocean, η οποία τίθεται στη διάθεση όλου του οικοσυστήματος της Ένωσης και αποτελεί το Project TRIDENT.
Μέσα από τη γεωστρατηγική σύμπραξη Ελλάδας, Ευρώπης και ΗΠΑ, η Ένωση θέτει ως κεντρικό στόχο την ανάκτηση του 33% του παγκόσμιου μεριδίου ναυπήγησης, σπάζοντας το σημερινό ασιατικό μονοπώλιο και θωρακίζοντας τις δυτικές εφοδιαστικές αλυσίδες. Όπως υποστηρίζει, ένα πλοίο χτισμένο στην Ελλάδα είναι ευρωπαϊκό προϊόν και μπορεί να εξαχθεί με ευρωπαϊκούς πόρους.
Χρηματοδότηση και δίκαιος ανταγωνισμός
Ο έβδομος άξονας καλύπτει τη χρηματοδότηση και τους κανόνες ανταγωνισμού. Όσον αφορά τη ρήτρα διαφυγής, η ΕΕΝ ζητά αύξηση από 0,5% και 1,5% για δαπάνες dual-use (500 εκατ. ευρώ έως το 2030) σε 1,5% και 2,5%, με αφορμή τον στόχο του ΝΑΤΟ για δαπάνες ίσες με 5% του ΑΕΠ. Ζητά επίσης οι ναυπηγικές υποδομές να προσμετρώνται ρητά ως dual-use.
Για την ΕΤΕπ, προτείνει πλήρη ενεργοποίηση της ιστορικής απόφασης για χρηματοδότηση της άμυνας, χωρίς επιβάρυνση του φορολογουμένου και με δεσμευτικό business plan που θα περιλαμβάνει εξαγωγές.
Στο κεφάλαιο του ανταγωνισμού, η Ένωση ζητά μέτρα αντιστάθμισης της πρακτικής της Γαλλίας και της Γερμανίας, που εφαρμόζουν 100% εγχώρια παραγωγή, ακόμη και στα υποσυστήματα, ακυρώνοντας έτσι τις κοινές προμήθειες (Common Procurements). Προτείνει επιβολή ποσοστού προμήθειας άλλων ολοκληρωμένων πλατφορμών ή συστημάτων από άλλες χώρες, Αντισταθμιστικά Ωφελήματα νέου τύπου για προμήθειες εκτός ΕΕ και ισότιμους κανόνες για την Ουκρανία.
Η ανακοίνωση της Ένωσης καταλήγει: «Η ΕΕΝ δεν ζητά χάρη. Έχει έτοιμο, κοστολογημένο πλάνο. Η Ελλάδα είναι ο Νότιος Ναυπηγικός Πυλώνας της Ευρώπης, ισότιμος με Γαλλία-Ιταλία-Ισπανία, από το σχέδιο μέχρι τα sea trials».
