Πτήσεις: Το συντονισμένο κύμα ψευδών συναγερμών σε όλη την Ευρώπη και η κινητοποίηση των αρχών

Το νέο κύμα ανώνυμων απειλών για τοποθέτηση εκρηκτικών μηχανισμών δέχθηκαν αεροπορικές εταιρείες και αεροδρόμια σε ολόκληρη την Ευρώπη,

για τρίτη φορά μέσα στην ίδια εβδομάδα, προκάλεσε εκτεταμένη αναστάτωση και κινητοποίηση των μηχανισμών ασφαλείας. Οι προειδοποιήσεις αυτές επηρέασαν τουλάχιστον 27 πτήσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας και περισσότερες από 33 συνολικά μέσα στην εβδομάδα, οδηγώντας σε αναγκαστικές προσγειώσεις, εκτροπές δρομολογίων, καθυστερήσεις και σε ορισμένες περιπτώσεις στην άμεση απογείωση μαχητικών αεροσκαφών για τη συνοδεία πολιτικών αεροσκαφών.

Παρά το γεγονός ότι καμία από τις απειλές δεν αποδείχθηκε αληθινή και δεν εντοπίστηκαν εκρηκτικοί μηχανισμοί, ο εμφανής συντονισμός και ο συγχρονισμός των περιστατικών προκαλούν σοβαρό προβληματισμό στους διεθνείς ειδικούς αεροπορικής ασφάλειας.

Το εύρος των επηρεαζόμενων αερομεταφορέων και αεροδρομίων

Η σειρά των ειδοποιήσεων επηρέασε πτήσεις σε μια ευρύτατη γεωγραφική ζώνη, συμπεριλαμβανομένων των εναέριων χώρων της Ιταλίας, της Ιρλανδίας, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ισπανίας, της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Πολωνίας, της Φινλανδίας, της Αυστρίας, της Δανίας, της Βελγικής Επικράτειας, της Πορτογαλίας, της Γαλλίας, της Ελλάδας, της Σερβίας και της Τσεχίας. Μεταξύ των εταιρειών των οποίων τα δρομολόγια διαταράχθηκαν περιλαμβάνονται οι Ryanair, Aer Lingus, Wizz Air, Finnair, easyJet, Aegean Airlines, Iberia, Sky Express, Air Serbia και LOT Polish Airlines.

Παράλληλα, στο στόχαστρο βρέθηκαν αερολιμένες όπως το Χίθροου και το Μπέρμιγχαμ στη Βρετανία, το αεροδρόμιο της Πράγας, του Κορκ, της Ρώμης και της Σόφιας, όπου εστάλησαν ανώνυμα ηλεκτρονικά μηνύματα ή πραγματοποιήθηκαν τηλεφωνήματα, ενώ σε μία περίπτωση εντοπίστηκε η λέξη «βόμβα» γραμμένη στους τοίχους της τουαλέτας αεροσκάφους της Ryanair που εκτελούσε το δρομολόγιο Πεσκάρα – Σαρλερουά.

Οι δηλώσεις Τζιτζικώστα και η ενεργοποίηση των κοινοτικών μηχανισμών

Ο Ευρωπαίος επίτροπος Μεταφορών, Απόστολος Τζιτζικώστας, τοποθετήθηκε επίσημα για την κατάσταση, τονίζοντας ότι το τμήμα του βρίσκεται σε διαρκή επαφή με τα επηρεαζόμενα κράτη μέλη και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Ασφάλειας της Αεροπορίας (EASA). «Είναι πολύ νωρίς για να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με το εάν τα αναφερόμενα περιστατικά συνδέονται. Οι εθνικές έρευνες συνεχίζονται», δήλωσε ο κ. Τζιτζικώστας, επισημαίνοντας παράλληλα πως «ο μηχανισμός ανταλλαγής πληροφοριών σε επίπεδο ΕΕ έχει ενεργοποιηθεί σχετικά με την ασφάλεια της αεροπορίας».

Ο Έλληνας επίτροπος χαρακτήρισε απαράδεκτη οποιαδήποτε απειλή κατά της ασφάλειας των πολιτών, διαβεβαιώνοντας ότι όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς συντονίζονται για την αποτροπή οποιουδήποτε κινδύνου στις μεταφορές.

Στο μικροσκόπιο το ενδεχόμενο υβριδικών επιθέσεων

Οι ειδικοί στον τομέα της αεροπορικής ασφάλειας επισημαίνουν ότι, παρότι οι φάρσες αποτελούν υπαρκτό φαινόμενο, η μαζικότητα και η χρονική σύμπτωση των τωρινών περιστατικών παραπέμπουν σε οργανωμένο σχέδιο. Ο Έρικ Σχάουτεν, επικεφαλής της εταιρείας αεροπορικής ασφάλειας Dyami, εξήγησε στο Reuters τη διαδικασία αξιολόγησης βάσει λίστας κριτηρίων πριν την ενημέρωση των αρχών για την απογείωση μαχητικών ή την εκτροπή αεροσκαφών, σημειώνοντας την ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση.

«Από γεωπολιτική άποψη, πιστεύω ότι πρέπει πάντα να λαμβάνουμε υπόψη το σενάριο του υβριδικού πολέμου, όπου μια χώρα με αυτόν τον τρόπο μας επιτίθεται σε πολλαπλά μέτωπα, από τους σιδηροδρόμους έως τα σούπερ μάρκετ και, πιο πρόσφατα, τις τράπεζες αίματος. Ο ενεργειακός τομέας, ο τομέας του διαδικτύου και ο τομέας των αερομεταφορών συγκαταλέγονται μεταξύ αυτών», ανέφερε ο Σχάουτεν.

Η υπόθεση Male State και οι αντιδράσεις σε διπλωματικό επίπεδο

Ορισμένες από τις απειλές που εστάλησαν μέσω email στα αεροδρόμια της Ρώμης και της Σόφιας έφεραν την υπογραφή «μαχητές του Ανδρικού Κράτους» (Male State), μιας ρωσικής ακροδεξιάς και υπερεθνικιστικής ομάδας που ιδρύθηκε από τον Βλαντισλάβ Ποζντνιακόφ. Τα σχετικά μηνύματα ανέφεραν: «Εμείς, οι μαχητές του Ανδρικού Κράτους, θα γράψουμε ιστορία με τις σημερινές μας πράξεις. Το φεμινιστικό σας καθεστώς θα το θυμάται αυτό για πάντα. Η έκρηξη θα συμβεί σε 60 λεπτά. Σήμερα, οι ουρανοί σας θα γίνουν κόκκινοι».

Πάντως, οι ευρωπαϊκές αρχές και η αστυνομία διευκρινίζουν ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν δημόσια αποδεικτικά στοιχεία που να συνδέουν επίσημα τις φάρσες με κάποιο συγκεκριμένο κράτος, όπως τη Ρωσία ή το Ιράν. Από την πλευρά του Κρεμλίνου, ο εκπρόσωπος Ντμίτρι Πεσκόφ χαρακτήρισε «παράλογες» τις κατηγορίες εμπλοκής, δηλώνοντας ότι «έχουμε τόσο αβάσιμες κατηγορίες εναντίον της χώρας μας, που την εμπλέκουν σε όλα».

Η δικαστική έρευνα στη Γαλλία για τον Ιρλανδό πιλότο

Ξεχωριστό επιχειρησιακό και νομικό ενδιαφέρον παρουσιάζει το περιστατικό με αεροσκάφος A320 της Aer Lingus, το οποίο εκτελούσε τη διαδρομή Δουβλίνο – Ρώμη με 157 επιβαίνοντες. Μετά τη λήψη της απειλής, οι γαλλικές αρχές έδωσαν εντολή στον κυβερνήτη να προσγειωθεί στη στρατιωτική αεροπορική βάση 105 στο Εβρέ της Νορμανδίας. Η αρχική άρνηση του Ιρλανδού πιλότου να συμμορφωθεί, προτιμώντας την κατεύθυνση προς πολιτικό αεροδρόμιο, προκάλεσε την άμεση απογείωση δύο γαλλικών μαχητικών αεροσκαφών για τη συνοδεία και την αναγκαστική προσγείωση του σκάφους στη στρατιωτική βάση.

Η γαλλική δικαιοσύνη ξεκίνησε επίσημη έρευνα για ειδική παραβίαση του κώδικα μεταφορών, με τον εισαγγελέα της Εβρέ, Ρεμί Κουτέν, να δηλώνει στο Γαλλικό Πρακτορείο: «Βρίσκομαι επί τόπου προκειμένου να αποσαφηνίσω τη συμπεριφορά του Ιρλανδού πιλότου του αεροσκάφους της Aer Lingus που αρνήθηκε να υπακούσει στην εντολή που δόθηκε να προσγειωθεί σε στρατιωτικό αεροδρόμιο, προτιμώντας ένα πολιτικό αεροδρόμιο». Ο πιλότος εξετάζεται από τις αρχές χωρίς να έχει τεθεί προς το παρόν υπό κράτηση.

Οι οικονομικές επιπτώσεις και η επιχειρησιακή διαχείριση

Αν και οι επηρεαζόμενες πτήσεις αποτελούν μικρό ποσοστό σε σύγκριση με το σύνολο των 27.400 καθημερινών πτήσεων που καταγράφει ο Eurocontrol στην Ευρώπη, οι αλυσιδωτές συνέπειες είναι σημαντικές. Εκπρόσωπος της βρετανικής κυβέρνησης χαρακτήρισε τα συμβάντα «κακόβουλες ψευδείς απειλές», υπογραμμίζοντας ότι το Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτει «ένα από τα ισχυρότερα συστήματα αεροπορικής ασφάλειας στον κόσμο».

Ωστόσο, η παγκόσμια ένωση αερομεταφορέων IATA καταδίκασε την αναστάτωση, με τον ανώτερο αντιπρόεδρο Νικ Καρίν να δηλώνει ότι «η ασφάλεια είναι η νούμερο ένα προτεραιότητα για τον κλάδο και λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη όλες τις απειλές». Κάθε ψευδής συναγερμός συνεπάγεται υψηλό οικονομικό κόστος για τις εταιρείες λόγω πρόσθετων καυσίμων, αποβίβασης επιβατών, ελέγχου αποσκευών από ειδικά εκπαιδευμένους σκύλους, αλλαγών στα δρομολόγια των πληρωμάτων και ακυρώσεων ανταποκρίσεων, ενώ ο διευθύνων σύμβουλος της Air France-KLM, Μπεν Σμιθ, επισήμανε ότι δεν έχει ξαναδεί απειλές να εκδηλώνονται με τόσο συντονισμένο τρόπο στο παρελθόν.