Λιγνίτης και βιομηχανία πήγαν, πάνε και πρέπει να συνεχίσουν να πάνε χέρι-χέρι: πόσο δύσκολο είναι να το καταλάβει κανείς;
Για ποιο λόγο σκάβουμε το λιγνίτη και δεν τον αφήνουμε ήσυχο να κοιμάται στα έγκατα της γης; Μα, φυσικά, επειδή μπορούμε να …τον κάψουμε σε εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και να πάρουμε φθηνό ηλεκτρισμό. Το ίδιο κάνουν παντού στον κόσμο. Αυτό λοιπόν που τελικά μας ενδιαφέρει όλους ως καταναλωτές δεν είναι τόσο η τιμή του λιγνίτη στο λιγνιτωρυχείο, που σχολιάζεται στην παρουσίαση, είναι η τιμή της κιλοβατώρας. Για να έχεις χαμηλό κόστος κιλοβατώρας προφανώς είναι προαπαιτούμενο να έχεις χαμηλό κόστος ορυχείου, αλλά μετράει και η ποιότητα του παραγόμενου προϊόντος.Γι’ αυτό, σε όλο τον κόσμο, το διεθνές εμπόριο του κάρβουνου γίνεται με τον λεγόμενο “ιδανικό” τόνο 6000 θερμίδων: αν το κάρβουνο έχει λιγότερες από 6000 θερμίδες παίρνει μικρότερη τιμή κι αν έχει περισσότερες από 6000 θερμίδες παίρνει καλύτερη τιμή (π.χ. στο νέο δείκτη PLATTS CIF Turkey 6000 Kcal/Kg NAR, για τον οποίο γράψαμε πρόσφατα, συμμετέχουν λιθάνθρακες ποιότητας 5850-6300Kcal/Kg σε φυσική κατάσταση-NAR, τέφρα 6-15%, υγρασία 10-15%, πτητικά 20-35% και θείο 0,5-1%).
Πώς τον σκάβουμε το λιγνίτη; Τον σκάβουμε είτε σε επιφανειακά είτε σε υπόγεια λιγνιτωρυχεία. Στην Ελλάδα είχαμε πριν από πολλά χρόνια δεκάδες υπόγεια λιγνιτωρυχεία, διάσπαρτα σε όλες τις περιοχές της χώρας, από την Αλεξανδρούπολη, τις Σέρρες και τη Φλώρινα, μέχρι την Καλογρέζα, το Περιστέρι, το Αλιβέρι, την Κύμη, την Κορώνη. Απ’ τη δεκαετία του 1950 αναπτύχθηκαν και στην Ελλάδα τα μεγάλα επιφανειακά λιγνιτωρυχεία, τα οποία εξασφάλισαν πολύ χαμηλότερο κοστολόγιο και πολύ καλύτερες συνθήκες ασφαλείας στους εργαζόμενους. Υπόγεια λιγνιτωρυχεία δεν υπάρχουν σήμερα στην Ελλάδα, αλλά μπορεί να υπάρξουν πάλι στο μέλλον, για την εκμετάλλευση πιο βαθιών κοιτασμάτων.
Σε όλο τον κόσμο, στα επιφανειακά λιγνιτωρυχεία υπάρχουν δυο βασικοί τρόποι εκμετάλλευσης: ο “γερμανικός”, (με τεράστια ηλεκτροκίνητα μηχανήματα συνεχούς λειτουργίας, τους καδοφόρους εκσκαφείς, που μπορείτε να δείτε σε πολλά βίντεο στο youtube, και τις μεταφορικές ταινίες), κατάλληλος για κοιτάσματα με εναλλασσόμενα στρώματα λιγνίτη και χωμάτων, κι ο αμερικάνικος, (με ασυνεχή λειτουργία, με μηχανήματα εκσκαφής ποικίλου μεγέθους και μεταφορικά φορτηγά), κατάλληλος για κοιτάσματα με συμπαγή στρώματα κάρβουνου, χωρίς εναλλαγές με χώματα. Τα ελληνικά κοιτάσματα έχουν χαρακτηριστικά που ταίριαζαν πολύ καλύτερα στο “γερμανικό” κι όχι στον “αμερικάνικο” τρόπο, οπότε χρησιμοποιήθηκαν απ’ την αρχή τα τεράστια γερμανικά μηχανήματα. Όπως γίνεται και στην Πολωνία, την Τσεχία, τη Σερβία, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία, την Τουρκία, τη Ρωσία, την Ινδία, την Ταϊλάνδη, παντού όπου υπάρχουν παρόμοια κοιτάσματα με εναλλασσόμενα στρώματα. Ο τύπος του κοιτάσματος είναι αυτός που επιβάλλει τον ένα ή τον άλλο τρόπο εκμετάλλευσης.
Με ποιο τρόπο σκάβουν οι εργολάβοι; Με τα μηχανήματα που βλέπετε στο βίντεο, που λέγονται “τσάπες”. Είναι μηχανήματα που χρησιμοποιούνται στον “αμερικάνικο” κι όχι στο “γερμανικό” τρόπο εκμετάλλευσης. Η “τσάπα” έχει κάποιες συγκεκριμένες δυνατότητες, σκάβει από πάνω προς τα κάτω και δεν έχει κανένα πρόβλημα να σκάψει τα χώματα αποδοτικά.
Αν όμως βάλετε την “τσάπα” στα ελληνικά κοιτάσματα, που έχουν σχεδόν οριζόντια στρώματα λιγνίτη εναλλασσόμενα με χώμα, μπορεί εύκολα να καταλήξει να ανακατεύει το λιγνίτη με το χώμα. Αντίθετα, ο καδοφόρος εκσκαφέας, το μηχάνημα που χρησιμοποιήθηκε απ’ τη δεκαετία του 1950 με λαμπρά αποτελέσματα, σκάβει από κάτω προς τα πάνω, μπορεί να σκάβει τα στρώματα ξεχωριστά και γι’ αυτό χρησιμοποιείται παντού στον κόσμο.
Χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια για να ξεχωρίσει ο χειριστής τσάπας το λιγνίτη απ’ το χώμα, προσπάθεια που χρειάζεται χρόνο και εντατική προσοχή. Κι επειδή ο χρόνος είναι χρήμα και η προσοχή κουράζει, αν ο χειριστής δεν πληρώνεται με βάση τις θερμίδες του λιγνίτη που θα βγάλει, αλλά πληρώνεται με το κυβικό ή με τον τόννο, η προσπάθεια τελικά γίνεται; Αν η τσάπα βγάλει κυβικά, δύσκολα θα βγάλει και θερμίδες, αυτά τα δυο δεν πάνε μαζί. Το χώμα βέβαια δεν καίγεται και φυσιολογικά ο ΑΗΣ θα χρειάζεται μεγαλύτερη ποσότητα λιγνίτη για να παράγει μια κιλοβατώρα. Κι όσο μεγαλύτερη ποσότητα καίει, τόσες περισσότερες εκπομπές CO2 θα κάνει και τόσα περισσότερα δικαιώματα εκπομπών πρέπει να πληρώσει. Ανεβαίνει το κόστος της κιλοβατώρας απ’ τη μεγαλύτερη ποσότητα λιγνίτη, ανεβαίνει κι απ’ τα δικαιώματα CO2.
Και λέει επίσης ο κ. Κοντολέων : “Επομένως είναι σαφές ότι η επανεκκίνηση της ελληνικής βιομηχανίας προϋποθέτει ανταγωνιστικό κόστος ενέργειας και αυτό στον ηλεκτρισμό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την διατήρηση της λιγνιτικής παραγωγής τουλάχιστον στο επίπεδο της παραγωγής των 27.500GWH του 2010-2012“.
Λιγνίτης και βιομηχανία στην Ελλάδα αναπτύχθηκαν μαζί τα τελευταία 60 χρόνια και μαζί πρέπει να συνεχίσουν να πορεύονται, αυτή την απλή αλήθεια λέει το άρθρο. Πόσο δύσκολο είναι να το καταλάβει κανείς; Στις σχολές του μάνατζμεντ το “μαζί” λέγεται “αμοιβαίο όφελος” ή “win-win”, αλλά αυτό το καταλαβαίνουν και το εφαρμόζουν στην πράξη μόνο όσοι ξέρουν από διοίκηση, μόνο όσοι έχουν μάθει να σκέφτονται μ’ αυτό τον τρόπο.
Τουλάχιστον 27.500GWh λιγνιτική παραγωγή ζητάει η βιομηχανία, εντελώς συγκεκριμένο στόχο. Το 2013 είχαμε μόνο 23.231GWh, όπως βλέπουμε στο διπλανό σχήμα από το Ετήσιο Δελτίο του ΑΔΜΗΕ. Η μειωμένη συμμετοχή του λιγνίτη στο ενεργειακό μίγμα ήταν βέβαια η αιτία που τα τιμολόγια πήγαν στη στρατόσφαιρα. Χάρη στις πολιτικές των τελευταίων 15 ετών, με τη δήθεν απελευθέρωση της αγοράς, την προώθηση του φυσικού αερίου και την πράσινη παράνοια των ΑΠΕ, η λιγνιτική βιομηχανία έχει μπει σε καθεστώς παρακμής και το 2014 όχι 27500GWh δεν θα μπορέσει να βγάλει, αλλά, αν συνεχιστεί η μείωση με τον ίδιο ρυθμό, είναι ζήτημα αν θα παραμείνει και πάνω απ’ τις 21000GWh. Μιλάμε για πολύ μεγάλο success story. Κι αν το συνδυάσετε με τα λιγοστά χιόνια που έπεσαν φέτος στα βουνά, που μάλλον δεν αρκούν για να γεμίσουν τους ταμιευτήρες των υδροηλεκτρικών, τι μένει για να έχουμε ρεύμα; Το πανάκριβο και εισαγόμενο φυσικό αέριο! Άντε μετά να κάνεις ανταγωνιστική οικονομία και να έχεις ελπίδες να βγεις απ’ την κρίση.Απ’ αυτό το ιστολόγιο το φωνάζουμε συνέχεια:
Τα λινκς τεκμηρίωσης βρίσκονται στο http://greeklignite.blogspot.gr/2014/03/blog-post_4.html και στο Facebook, Greeklignite!
