ΕΡΩΤΗΣΗ Δημητρη Καμμενου ΓΙΑ ΤΡΑΠΕΖΟΓΡΑΜΜΑΤΙΑ σε κυκλοφορια
Προς:τον Υπουργό Οικονομικών
Θέμα: Σχετικά με τις έκτακτες παραλαβές τραπεζογραμματίων ευρώ
Κύριε Υπουργέ,
Από το Q1-2010 ωστόσο (και πιο συγκεκριμένα από το Μάρτιο 2010) παρατηρούμε (με βάση τις ανακοινώσεις ΤτΕ, ΕΛΣΤΑΤ, ECB, Eurostat και του τύπου) ότι αυξάνεται στη χώρα μας η ζήτηση για τραπεζογραμμάτια του Ευρώ, με αποτέλεσμα για να καλυφθεί αυτή η ζήτηση να αυξηθούν οι «υποχρεώσεις (παθητικό) της ΤτΕ που απορρέουν από την κατανομή εντός Ευρωσυστήματος των κυκλοφορούντων τραπεζογραμματίων ευρώ».
Η ζήτηση για τραπεζογραμμάτια έφτασε στην κορύφωση της το Q2-2012 (προεκλογική περίοδο) και στη συνέχεια ακολούθησε μια καθοδική πορεία καθώς το οικονομικό κλίμα εξομαλυνόταν. Ωστόσο η αναζωπύρωση της οικονομικής αβεβαιότητας είχε άμεση επίπτωση στην τάση των νοικοκυριών για διακράτηση ρευστότητας με αποτέλεσμα η αξία των τραπεζογραμματίων σύμφωνα με στοιχεία της ΤτΕ να ανέρχεται τον Απρίλιο του 2015 περίπου στα €43,5 δις δηλαδή σχεδόν όσο η αξία του τριμηνιαίου ΑΕΠ που παράγει η ελληνική οικονομία.
Μνήμες του 2012, όταν οι χρηματαποστολές χαρτονομισμάτων από τη Φρανκφούρτη αυξάνονταν καθημερινά για να καλύψουν το κενό ρευστότητας στο τραπεζικό σύστημα, επανέρχονται στις μέρες μας. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) τροφοδοτεί τις ελληνικές τράπεζες με πρόσθετα χαρτονομίσματα, προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες για φυσικό χρήμα που προκαλεί η μείωση των καταθέσεων λόγω της ανάληψης μετρητών.
Η συνολική μείωση καταθέσεων, που τηρούν στις τράπεζες οι φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά από το Νοέμβριο του 2014 μέχρι και σήμερα φθάνει τα 35 δις ευρώ. Ο κύριος όγκος χάθηκε από τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, αλλά τους δύο (2) τελευταίους μήνες τη σκυτάλη πήραν και οι φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα, όπως η Τοπική Αυτοδιοίκηση και τα ασφαλιστικά ταμεία. Είναι χαρακτηριστικό (όπως αναφέρουν τα ίδια δημοσιεύματα) ότι μόνο το Μάρτιο αποσύρθηκαν συνολικά 3,7 δις ευρώ, ενώ τον Απρίλιο οι εκροές εκτινάχθηκαν στα 5 δις ευρώ.
Η μείωση των καταθέσεων από τα νοικοκυριά μέσω ανάληψης μετρητών αυξάνει το χρήμα που κυκλοφορεί σε φυσική μορφή. Πρόκειται για χρήμα που κυκλοφορεί τις τσέπες των Ελλήνων ή τοποθετείται σε θυρίδες και σε σημεία προς φύλαξη. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος τον Μάρτιο του 2015, το χρήμα που κυκλοφορούσε στην αγορά εκτοξεύθηκε στα 41 δις ευρώ από 30,1 δις ευρώ τον Νοέμβριο του 2014, καταγράφοντας αύξηση κατά 10,9 δις ευρώ. Η γενίκευση της ανησυχίας τον Απρίλιο λόγω μη επίτευξης συμφωνίας με τους εταίρους, οδήγησε σε νέα εκροή καταθέσεων και παράλληλη αύξηση του χρήματος που κυκλοφορεί σε φυσική μορφή, που έφτασε σύμφωνα με εκτιμήσεις από τις τράπεζες τα επιπλέον 2 δις ευρώ.
Οι αυξημένες ανάγκες για ρευστά διαθέσιμα καλύπτονται πλέον μέσω αυξημένων χρηματαποστολών από τη Φρανκφούρτη και την ΕΚΤ, η οποία εφοδιάζει τις ελληνικές τράπεζες με τραπεζογραμμάτια. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΤτΕ οι «καθαρές υποχρεώσεις που απορρέουν από την κατανομή εντός του Ευρωσυστήματος των κυκλοφορούντων τραπεζογραμματίων ευρώ» ανέβηκε από τα 3,9 δις ευρώ το Νοέμβριο στα 14 δις ευρώ τον Μάρτιο και με βάση τις εκτιμήσεις στα 16 δις τον Απρίλιο. Η αύξηση αυτή καλύπτεται είτε από αποθεματικά που υπάρχουν, είτε από πρόσθετες εισροές από το Ευρωσύστημα. Στο ποσό αυτό προστίθενται περίπου 27 δις ευρώ, που είναι το ύψος του κυκλοφορούντος χρήματος που διακινείται κατά μέσο όρο στην ελληνική αγορά και το οποίο είναι σταθερό όλους αυτούς τους μήνες, ανεβάζοντας το συνολικό ύψος των χρημάτων σε φυσική μορφή στα 41 δις ευρώ τον Μάρτιο (επίσημα στοιχεία ΤτΕ) και στα 43 δις ευρώ τον Απρίλιο, σύμφωνα με εκτιμήσεις των ιδίων δημοσιευμάτων.
Το ύψος του φυσικού χρήματος που κυκλοφορεί στην αγορά είναι από τα υψηλότερα στην Ευρωζώνη, καθώς αντιπροσωπεύει περίπου το 25% του ΑΕΠ της χώρας, όταν ο μέσος όρος στις υπόλοιπες χώρες είναι 6% – 8%. Μια αιτία αυτού του φαινομένου είναι το γεγονός ότι οι συναλλαγές στη χώρα μας δεν είναι ηλεκτρονικές σε αντίθεση με την Ευρωζώνη, όπου οι συναλλαγές γίνονται κατά κύριο λόγο ηλεκτρονικά και μόνο ένα μικρό μέρος γίνεται με φυσικό χρήμα. Η τάση αυτή επιδεινώθηκε λόγω της κρίσης, καθώς αύξησε το ποσό που διακρατούν οι Ελληνες στα σπίτια τους ή σε θυρίδες υπό τον φόβο τυχόν περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων.
Το χρήμα που διακινείται στις τσέπες των Ελλήνων δεν είναι παρά η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος, δηλαδή της μείωσης των καταθέσεων στις τράπεζες. Οπως σημειώνουν τραπεζικά στελέχη, οι Ελληνες είναι μεταξύ των Ευρωπαίων που αν και φτωχότεροι, έχουν τα περισσότερα μετρητά στην τσέπη τους σε σχέση με τους υπόλοιπους λαούς της Ευρωζώνης. Καθώς όλοι έσπευσαν να αντλήσουν ένα μέρος από τα μετρητά που διακρατούν στις τράπεζες, η μείωση σε ό,τι αφορά τα νοικοκυριά έφτασε τα 18,1 δισ. ευρώ από τα τέλη Νοεμβρίου έως και τον Μάρτιο, οδηγώντας τις αποταμιεύσεις των ελληνικών νοικοκυριών στα 117,9 δισ. ευρώ.
Κατόπιν των ανωτέρω, ερωτάσθε κ. Υπουργέ:
Ποιές είναι οι έκτακτες παραλαβές τραπεζογραμματίων ευρώ την περίοδο 1/1/2009-30/4/2015 από την ΤτΕ; Παρακαλούμε προσκομίστε σχετικό πίνακα με αναφορά σε αριθμό τραπεζογραμματίων, ονομαστική αξία τους, ημερομηνία παραλαβής, χώρα προέλευσης και ύψος (αξία).
