22/10/2020

Ἡ Ἀρετὴ καὶ ἡ Πραγματικὴ Σημασία τοῦ «ΜΟΛΩΝ ΛΑΒΕ»

Τοῦ Ἀντωνίου Α. Αντωνάκου Καθηγητοῦ – Κλασσικοῦ Φιλολόγου Ἱστορικοῦ – Συγγραφέως

Ἀρετὴ εἶναι «ἡ ἠθικὴ ἀνωτερότητα, ἡ ὑπεροχή». Σήμερα ὅμως, ἡ σημασία τόσο τῆς λέξεως «ἀρετή», ὅσο καὶ τοῦ ὀνόματος «ἀγαθός», τὸ ὁποῖο σχετίζεται μὲ τὴν ἰδιότητά της, ἔχουν διαστρεβλωθῆ, παίρνοντας μία τελείως διαφορετικὴ τροχιὰ ἀπὸ τὴν πραγματικότητα.
Γιὰ νὰ καταλάβουμε καλύτερα τὴν σημασία ποὺ ἔδιναν οἱ ἀρχαῖοι μας πρόγονοι στὴν λέξη «ἀρετή», ἂς παρακολουθήσουμε τί λένε γι’ αὐτὴν τὰ λεξικά τους.
Τὸ «Etymologicum Magnum» τονίζει μεταξὺ τῶν ἄλλων: «Λέγεται δὲ καὶ ἡ κατὰ πόλεμον δύναμις, παρὰ τὸν Ἄρην, τὸν πόλεμον. Λέγεται δὲ ἀρετὴ καὶ ἡ ἐν παντὶ πράγματι ὑπεροχῇ· παρὰ τὸ αἱρῶ, τὸ προαιροῦμαι. Σημαίνει τὴν κατὰ πόλεμον ἀνδρείαν… Σημαίνει καὶ τὴν ψυχικὴν ἀρετήν». Ἄν προσέξουμε δὲ μὲ μεγαλύτερη προσοχὴ τὰ λεξικά, θὰ διαπιστώσουμε ὅτι ἐκτὸς τῶν ἄλλων ἐτυμολογιῶν, ἡ λέξη «ἀρετή», δηλώνει καὶ τὴν ἰδιότητα τοῦ Ἄρεως· τὴν μαχητικότητα, τὴν ἀνδρεία. Καὶ πράγματι πρέπει ὁ ἄνθρωπος νὰ μάχεται γιὰ νὰ κατακτήσῃ ὁτιδήποτε. Νὰ μάχεται γιὰ νὰ ἔχῃ καλὲς ἐπιδόσεις. Νὰ μάχεται γιὰ νὰ βελτιώσῃ τὸν χαρακτῆρα του. Νὰ μάχεται γιὰ νὰ εἶναι πιὸ δυνατός. Νὰ μάχεται γιὰ νὰ γίνῃ πιὸ ὠφέλιμος στοὺς συνανθρώπους του. Αὐτὲς τὶς τέσσερις ἰδιότητες τὶς συγκεντρώνουν τὰ τέσσερα παραθετικὰ τοῦ ἐπιθέτου «ἀγαθός» (αμείνων, ἄριστος – βελτίων, βέλτιστος – κρείττων, κράτιστος – λώων, λώστος ), τὸ ὁποῖο ἀπὸ τὸν τύπο ἤδη «ἀρείων (αμείνων)», «ἄριστος», σχετίζεται μὲ τὴν ἀρετή.
Διαπιστώνουμε λοιπὸν ἀπὸ τὴν μελέτη τῶν ἐπεξηγήσεων ποὺ δίνουν τὰ λεξικὰ ὅτι γιὰ τοὺς ἀρχαίους πατέρες μας, ἡ λέξη εἶχε διάφορες σημασίες: Σήμαινε τὴν γενναιότητα, τὴν ψυχικὴ ἀρετή, τὴν μαχητικότητα ἀλλὰ καὶ τὴν ὑπεροχή. Ἦταν αὐτὴ ποὺ ἐπιθυμοῦσαν καὶ ἐπεδίωκαν οἱ πάντες.
Τὸ «τᾶν ἡ ἐπὶ τάς», γιὰ παράδειγμα, ἦταν ἡ αὐτονόητη ἀπαίτηση τῆς πολεμικῆς ἀρετῆς τοῦ γιοῦ της, ἀπὸ τὴν Λάκαινα Μάνα, ἡ ὁποία ἀπαιτοῦσε θάρρος στὴν ἀντιμετώπιση τοῦ κινδύνου, τόλμη στὴν διεκδίκηση τῆς νίκης καὶ ἀποτέλεσμα στὸν ἀγῶνα.
Θὰ κατανοήσουμε ὅμως καλύτερα τὴν ἰδιαίτερη αὐτὴν σημασία ἀπὸ τὴν ἐξήγηση ἑνὸς ἰδιαιτέρως χαρακτηριστικοῦ παραδείγματος!
Ὁ Λεωνίδας, ὅταν ὁ Ξέρξης του ζήτησε νὰ παραδώση τὰ ὅπλα, τοῦ ἀπήντησε τὸ περίφημο «μολὼν λαβέ»! Τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν γνωρίζουν πολλοὶ τὴν ἰδιαίτερη σημασία τῶν λέξεων αὐτῶν τῆς Ἑλληνικῆς, ὁδήγησε τοὺς «μεταφραστὲς» νὰ τὸ ἀποδώσουν ὡς «ἔλα νὰ τὰ πάρῃς»! Οἱ ξένες μάλιστα πολεμικὲς ταινίες τῆς μάχης τῶν Θερμοπυλῶν τὸ ἀποδίδουν ὡς «come and get them»!
Ὅμως ὁ Λεωνίδας ΔΕΝ ΕΙΠΕ ΑΥΤΟ. Διότι ἦταν Λάκων καὶ διότι ἐννοοῦσε τὸ Λακωνικὸ αὐτονόητο.
Ἄν ἐννοοῦσε αὐτό, ποὺ λένε ἐλαφρᾷ τῇ καρδίᾳ οἱ μὴ σχετικοὶ μὲ τὴν γλῶσσα, τότε θὰ ἔλεγε «ἐλθὼν λαβέ» καὶ ὄχι «μολὼν λαβέ». Καὶ θὰ ἐξηγήσω ἀμέσως τί ἐννοῶ. Τὸ ρῆμα «μολώσκω», ποὺ τρέπεται σὲ «βλώσκω», ἔχει ἀόριστο «ἔμολον»καὶ τὴν μετοχὴ ἀορίστου «μολών». Γνωρίζουμε βεβαίως ὅτι στὴν Ἀρχαία Ἑλληνικὴ γλῶσσα οὐσιαστικὰ δὲν ὑπάρχουν συνώνυμα. Γιὰ νὰ δηλωθῇ τὸ ρῆμα «ἔρχομαι» ἢ «πηγαίνω» ὑπάρχουν δεκάδες τύποι, ἐκ τῶν ὁποίων ὁ καθένας εἶχε μία εἰδοποιὸ νοηματικὴ διαφορὰ ἀπὸ τὸν ἄλλο καὶ δήλωνε κάτι λίγο διαφορετικό.
Ἔτσι τὸ ρῆμα «βλώσκω» σημαίνει ἔρχομαι κάπου, πηγαίνω κάπου, ἀφοῦ ὅμως πρῶτα βρίσκω τὰ ψυχικὰ ἀποθέματα, τὸ θάρρος ψυχῆς. Ὅταν λοιπὸν ὁ Λεωνίδας ἀπάντησε στὴν ἀπαίτηση τοῦ Ξέρξη «μολὼν λαβέ», δὲν ἐννοοῦσε «ἔλα νὰ τὰ πάρῃς», ἀλλὰ «βρὲς πρῶτα τὸ θάρρος καὶ ἔλα νὰ τὰ πάρῃς», «ΑΝ ΤΟΛΜΑΣ, ΕΛΑ ΝΑ ΤΑ ΠΑΡΗΣ»!
Ἡ μετοχὴ βεβαίως εἶναι ὑποθετικὴ καὶ ἡ φράση ἀποδίδει ὑποθετικὸ λόγο. Ὅμως τὸ μήνυμα ἦταν σαφές. «Ἄν σοῦ κοτάῃ, ἔλα». Καὶ φυσικὰ αὐτὴ ἡ ἐπίδειξη θάρρους ἦταν συνέχεια τῆς ἀτειχίστου πόλεως, ἡ ὁποία δήλωνε ὅτι τὰ τείχη εἶναι γιὰ τοὺς ἄλλους. Γιά μας, τοὺς Λάκωνες, «τείχη εἶναι τὰ σώματα τῶν στρατιωτῶν μας»! Ἡ πολεμικὴ ἀρετὴ σὲ ὅλο της τὸ μεγαλεῖο!
enromiosini

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

ΣΧΟΛΙΑ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Το είπε και το έκανε! Ο Μακρόν διέταξε τις απελάσεις ισλαμιστών

Ξεκίνησαν από σήμερα το πρωί οι απελάσεις ισλαμιστών. Στο στόχαστρο ισλαμιστικοί σύλλογοι, πολλοί εκ των οποίων συνδέονται και με την Τουρκία. Ο Γάλλος πρόεδρος υλοποιεί...

Ένας πραγματικός Έλληνας έδωσε στέγη στην 90χρόνη που πέταξαν στο δρόμο!

Αντιμέτωποι με το βαρύ τίμημα του κοινωνικού αποκλεισμού και της οικονομικής εξαθλίωσης που φέρνει η εξάπλωση της πανδημίας στη χώρα μας βρίσκονται χιλιάδες Ελληνες...

Άγριες Μέλισσες: Τον έφαγε τον Βόσκαρη η Ελένη;

Με ένα χτύπημα που θα ζήλευε και ο Τσακ Νορις η Ελένη ΤΣΑΚΙΣΕ τον διευθυντή τον φυλακών Μάνο Βοσκαρη. Το επεισόδιο τελείωσε με τον Βοσκαρη...

Ρωσικό σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου κατέρριψε σε 48 ώρες 9 τουρκικά Bayraktar κοντά σε βάση της Ρωσίας

Μετά την προειδοποίηση του Ιράν στις δύο εμπόλεμες χώρες στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ, ότι θα αντεπιτεθεί εάν παραβιαζόταν ο εναέριος χώρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας.... Η Ρωσία έκανε...

Καταγγελία – Παρέμβαση από τον Κώστα Βαξεβάνη – Αποκαλύπτει νέο σκάνδαλο

Παρεμβαση του Κώστα Βαξεβάνη πριν λίγο στο διαδίκτυο όπου κατήγγειλε τα εξής: ΣΚΆΝΔΑΛΟ Τρία δικαστήρια και ένας αντεισαγγελεας του Αρείου Πάγου, έχουν αποφανθεί πως η...

Ο Έβρος ετοιμάζεται για πόλεμο

Οι Ένοπλες Δυνάμεις προχωρούν στην κατασκευή και την τοποθέτηση τεχνητών εμποδίων και θέσεων μάχης, στην επισκευή παρατηρητηρίων, αλλά και στην τοποθέτηση φωτισμού κατά μήκος...

Το Ναγκόρνο Καραμπάχ μπορεί να οδηγήσει σε Ρωσοτουρκικό πόλεμο. Τι θα κάνει η Ελλάδα;

Σοβαρότατη λεκτική κλιμάκωση μεταξύ Ρωσίας – Τουρκίας, με εκατέρωθεν δηλώσεις αξιωματούχων που προαναγγέλλουν στρατιωτική παρέμβαση στην σύγκρουση του Ναγκόρνο Καραμπάχ! Ο Τούρκος αντιπρόεδρος Φουάτ Οκτάι...

«Ράβει κοστούμι» o Ευάγγελος Βενιζέλος για να σώσει την Χώρα (τους)

netakias Για τους νέους αναγνώστες θυμίζουμε ότι από το 2018 γράφαμε ότι η Άννα Διαμαντοπούλου είναι με το ένα πόδι στην Νέα Δημοκρατία (3 Νοεμβρίου...

Απίστευτο! Πακιστανοί διαδηλώνουν στο Πακιστάν για να επιστρέψουν στην Ελλάδα!

Τι άλλο θα δούμε. Εγκλωβισμένοι Πακιστανοί στο Πακιστάν, διαδηλώνουν για να επιστρέψουν στην Ελλάδα. Όπως υποστηριζουν είχαν φύγει για διακοπές στην πατρίδα τους με...

Αλβανία: Εμείς τους βάλαμε στην ΕΕ και αυτοί μας στέλνουν στη Χάγη!

Είναι πισώπλατο μαχαίρωμα της Αλβανίας στην Ελλάδα που φαίνεται ότι έχει καταντήσει ο καρπαζοεισπράκτορας του πλανήτη. Μέχρι και οι Βαλκάνιοι μας δουλεύουν ψιλό γαζί. Έτσι...

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Το είπε και το έκανε! Ο Μακρόν διέταξε τις απελάσεις ισλαμιστών

Ξεκίνησαν από σήμερα το πρωί οι απελάσεις ισλαμιστών. Στο στόχαστρο ισλαμιστικοί σύλλογοι, πολλοί εκ των οποίων συνδέονται και με την Τουρκία. Ο Γάλλος πρόεδρος υλοποιεί...

Ένας πραγματικός Έλληνας έδωσε στέγη στην 90χρόνη που πέταξαν στο δρόμο!

Αντιμέτωποι με το βαρύ τίμημα του κοινωνικού αποκλεισμού και της οικονομικής εξαθλίωσης που φέρνει η εξάπλωση της πανδημίας στη χώρα μας βρίσκονται χιλιάδες Ελληνες...

Άγριες Μέλισσες: Τον έφαγε τον Βόσκαρη η Ελένη;

Με ένα χτύπημα που θα ζήλευε και ο Τσακ Νορις η Ελένη ΤΣΑΚΙΣΕ τον διευθυντή τον φυλακών Μάνο Βοσκαρη. Το επεισόδιο τελείωσε με τον Βοσκαρη...

Ρωσικό σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου κατέρριψε σε 48 ώρες 9 τουρκικά Bayraktar κοντά σε βάση της Ρωσίας

Μετά την προειδοποίηση του Ιράν στις δύο εμπόλεμες χώρες στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ, ότι θα αντεπιτεθεί εάν παραβιαζόταν ο εναέριος χώρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας.... Η Ρωσία έκανε...

Καταγγελία – Παρέμβαση από τον Κώστα Βαξεβάνη – Αποκαλύπτει νέο σκάνδαλο

Παρεμβαση του Κώστα Βαξεβάνη πριν λίγο στο διαδίκτυο όπου κατήγγειλε τα εξής: ΣΚΆΝΔΑΛΟ Τρία δικαστήρια και ένας αντεισαγγελεας του Αρείου Πάγου, έχουν αποφανθεί πως η...

Ο Έβρος ετοιμάζεται για πόλεμο

Οι Ένοπλες Δυνάμεις προχωρούν στην κατασκευή και την τοποθέτηση τεχνητών εμποδίων και θέσεων μάχης, στην επισκευή παρατηρητηρίων, αλλά και στην τοποθέτηση φωτισμού κατά μήκος...