Σύμφωνα με τον βλαχοκωστόπουλο επιτρέπεται μόνο να εκπορνεύεται, ενώ με την Αλ Σαχλέχ να κακοποιείται αδιαμαρτύρητα. Να είναι κακομούτσουνη και αποτυχημένη σαν τη Θάλεια ή ανέραστη υστερικιά ωσάν συγγραφέας βιβλίων ιστορίας.
Στο Λαογραφικό Μουσείο της ΕΗΜ, στο Μουσείο του Κώστα Φρόντζου, οι παλιοί Γιαννιώτες, εκθέτουν έργα χειρός… εργόχειρα… κεντίδια δηλαδή – που τα λέγαμαν. Μ’ αγάπη τα φύλαγαν απόγονοι… «Τούτο είναι από την προκυραμάνα» είπαν νέες κοπέλες… Τούτο της κυραμάνας, είπαν άλλες. Τούτο από την προίκα της μάνας μας, άλλοι… Τα φύλαξαν… δεν τα σκαπέτσαν -σαν αχρείαστα- σαν μπανταλά, σαν τσιόλια!..
Ένοιωθαν πως τους ένωναν με κείνους τους ανθρώπους… που… ή τους θυμώταν… σαν σε όνειρο ή τους έβλεπαν σε οικογενειακές φωτογραφίες… ή που ακόμα ζιούν…
Εργόχειρα για σαλόνια κάποιου άλλου καιρού, περασμένου, που φυλάγονται σε συρτάρια… κι άλλα που τα καμαρώνουν απόγονοι… στα τωρινά λίβινγκ ρουμ’ τους! Στα αλλοτινά μαντζάτα, φιγουράριζαν τα κεντίδια τα καθημερινιάτκα, σαν… μπάντες, σαν μαξιλαράκια, σαν καδράκια, σαν… καλημέρες… εκεί που κρέμαγαν τις πετσέτες προσώπου…Κεντίδια, για του σκέπασμα του μαστραπά, κουρτινάκια με ύφασμα χασέ και νταντέλες λογιαστές στον πάτο… Μαξιλάρες χορταρένιες με ξουτκά αργαλίσια πλουμιστά σχέδια ντυμένες.
Όλα, φκιαγμένα μ’ αγάπη από τις γυναίκες της κάθε φαμήλιας… που γιόμιζαν ζεστασιά τις ψυχές. Και σαν έρχονταν χρονιάρες μέρες και γιορτάσια αντρών της φαμίλιας… Τότε ήταν το ξεσήκωμα!.. Τότε, οι γυναίκες των σπιτιών πάστρευαν το σπίτι απ’ άκρη σ’ άκρη, δεν άφηναν τίποτα ορθό… και τους έβγαινε η γλώσσα στην κυριολεξία… Τα γνώρισα, τα είδα… Ας ήταν καταχείμωνο, ας ήταν κρεμασμένα τα κρούσταλα -σαν λαμπάδες- απ’ όπου μπορούσαν να κρεμαστούν… από τα κεραμύδια, από το σκέπασμα της οξώπορτας, από το ροδάνι του πηγαδιού, από τα δέντρα και την περγολιά…
Καμιά μάνα και κυραμάνα δεν κιότευε, δεν καταλάβαινε κρύο!.. Χωρίς κεντρική ή αυτόνομη θέρμανση, μέρες και μέρες θα ξετίναζαν και θα ξεκάπνιζαν και θα ξαράχνιαζαν… για να στρώσουν για το γιορτάσι. Θα γιόρταζαν Σπύροι και Λευτέρηδες και Θεμιστοκλήδες (οι γυναίκες δεν γιόρταζαν… το ξέρετε). Τα Χ’στούγιννα είχαν την τιμητική τους οι Χρηστάδες και κατόπ’ Μανώλδισ και Στέφαν’… Ακολουθούσαν οι Βασ’λάκδις κι Φάν’δις κι οι Γιαννάκ’δις… κι οι γυναικούλες ήταν στα τελευταία τους γιατί…μπορεί, μέσ’ σε μια φαμίλια νά’ηταν και δυό και τρία και παραπάνω ονόματα… ονομαστικές εορτές δηλαδή! Βάλτε με νου σε τι κλίμα ζιούσαν χαλασιούλα τς!..
Νάναι στρωμένο το σπίτι… για γιορτάσι… που θα πει: Να μην λερωθούν οι καρπέτες, να μην ζιοπλιάσουν τα μαξιλάρια, να μην ζαρώσουν τις κουρτίνες, να μην γκίξουν τα τραπεζομάντηλα ούτε στοχαγιάτ ούτε στο κορφόσκαλο… και στο σαλόν’ να μη πατήσει ποδάρι κανένας… απαγορεύονταν, ήταν για τς ιπισκέψεις… για το γιορτάσ’, στρωμένο με τ’ ατλάζια και τις οργαντίνες στα μαξιλαράκια… και τις βελούδινες κουρτίνες και τραπεζομάντηλα, κι άλλα μαξιλάρια… ζωγραφική και τοπία ζωγραφική, και κάδρα μουστακαλήδων ζώντων και τεθνεόντων αφεντάδων του σπιτιού… αντρικά δηλαδή… Καμία σχέση δηλαδή, με την σημερινή διακόσμηση!.. Και είναι ντροπή να πει η σύγχρονη γυνή… ότι κεντάει ή πλέκει ή ράβει!.. Και του χρόνου παιδιά.
Κούλα Τζαλμακλή-Χατζηγιάννη
Πηγή: ΠΡΩΪΝΟΣ ΛΟΓΟΣ
Ελλάς Πρωτοσελιδα – Ειδήσεις
Είναι ντροπή να πει η σύγχρονη γυνή… ότι κεντάει, πλέκει ή ράβει!
