18/01/2021

Θεόδωρος Μετοχίτης- Από τους σπουδαιότερους συγγραφείς του Βυζαντίου

Ο Θεόδωρος Μετοχίτης (1270 – 13 Μαρτίου 1332) ήταν Βυζαντινός λόγιος και ανώτατος αξιωματούχος και πανεπιστήμων, από τους σπουδαιότερους συγγραφείς του Βυζαντίου, πρόδρομος της ανθρωπιστικής αναγέννησης του 15ου αι.

Γόνος αριστοκρατικής οικογενείας του Βυζαντίου και γιος του αρxιδιακόνου Γεωργίου Μετοχίτη. Έλαβε εξαιρετική μόρφωση από την παιδική του ηλικία και από το 1290 μπήκε στην υπηρεσία του αυτοκράτορα Ανδρονίκου Β’. Αναρριχήθηκε σε όλα τα αξιώματα της βυζαντινής διοίκησης και έφτασε στο αξίωμα του πρωθυπουργού του κράτους στα 1315, εκτοπίζοντας τον μέχρι τότε πρωθυπουργό Νικηφόρο Χούμνο.
Γεννήθηκε στη Κωνσταντινούπολη και έζησε δύσκολα νεανικά χρόνια, επειδή η αριστοκρατική οικογένειά του είχε πέσει στη δυσμένεια του αυτοκράτορα Μιχαήλ Η΄. Στη γενέτειρά του ολοκλήρωσε μια καλή «εγκύκλιο παιδεία» και σε ηλικία είκοσι ετών μπήκε στην υπηρεσία του Ανδρονίκου Β΄ στην Κωνσταντινούπολη για να κρατήσει σε όλη σχεδόν τη ζωή του σπουδαία αξιώματα.
Ύστερα από επιτυχημένες διπλωματικές αποστολές στην Κύπρο και την Κιλικία 1295, τη Σερβία 1298 και τη Θεσσαλονίκη 1304 ο Μετοχίτης έγινε διαδοχικά «λογοθέτης των οικειακών», «παραδυναστεύων», «λογοθέτης του γενικού», «Μεσάζων» ή μέγας λογοθέτης που αποτελούσε το υψηλότερο αξίωμα στη βυζαντινή διοίκηση.
Κατά τα πρώτα χρόνια της πρωθυπουργίας του ασχολήθηκε ανακαινίζοντας ριζικά και διακοσμώντας με θαυμάσια ψηφιδωτά, από τα καλύτερα της Παλαιολογείου τέχνης, την περίφημη Μονή της Χώρας (το σημερινό Καριγιέ Τζαμί) στην πρωτεύουσα. Εμπλέχτηκε στη σύγκρουση μεταξύ Ανδρονίκου Β’ και του εγγονού του Ανδρονίκου Γ’. Μετά την επικράτηση του τελευταίου η μεγάλη περιουσία του δημεύτηκε και μετά από κάποιο διάστημα στην εξορία του επιτράπηκε να αποσυρθεί ως μοναχός στη Μονή της Χώρας, όπου και πέθανε περί το 1332.
Η πολιτική του δράση διακόπηκε βίαια με την επικράτηση του Ανδρόνικου Γ’ το 1328, οπότε εξορίστηκε στο Διδυμότειχο. Πέθανε το 1332 στην αγαπημένη του Μονή της Χώρας που είχε καταστήσει σπουδαστήριο και ησυχαστήριο και όπου είχε αποσυρθεί το 1331 ως μοναχός Θεόληπτος.
Την κόρη του Ειρήνη παντρεύτηκε ο Ιωάννης Παλαιολόγος, υιός του Κωνσταντίνου, αδελφού του Ανδρονίκου Β’.
Κορυφαία έφραση του θαυμασμού προς τον Μετοχίτη είναι:
«Ο Επιτάφιος εις τον μέγαν λογοθέτην Θεόδωρον Μετοχίτην»
του Νικηφόρου Γρηγορά.
Συγγραφικό του έργο
Στα σημαντικότερα συγγράμματά του ανήκουν η συλλογή «Υπομνηματισμοί και σημειώσεις γνωμικαί» (λατ. Miscellanea philosophica et historica) σε 120 κεφάλαια με θέματα κυρίως από την κλασική παιδεία και ιστορία και η πραγματεία «Ηθικός ή περί παιδείας». Γενικά σ΄όλο το συγγραφικό έργο του Μετοχίτη εντυπωσιάζουν η πολυμάθεια, η ακρίβεια των κρίσεων, οι πρωτοποριακές για την εποχή αντιλήψεις και ο θερμός ανθρώπινος τόνος.
Σχόλια στα αριστοτελικά συγγράμματα: Φυσική, Περί γεννέσεως και φθοράς, Περί ουρανού, Μετερωρολογικά, Περί ψυχής, Μικρά φυσικά και τα ζωολογικά έργα.
Προεισαγωγή εις την του Πτολεμαίου Σύνταξιν κκαι Στοιχείωσις επί τη αστρονομική επιστήμη.
Έλεγχος κατά των απαιδεύτως χρωμένων τοις λόγοις.
Έλεγχος δεύτερος προς τους αυτούς.
Πρεσβευτικός
Περί της κοινής μαθηματικής επιστήμης.
Έμμετρη «Φιλολογική διαθήκη» προς τον μαθητή του Νικηφόρο Γρηγορά.
Έργα του Θεόδωρου Μετοχίτη σε νεοελληνική απόδοση
Θεόδωρος Μετοχίτης, Ηθικός ή περί παιδείας, μτφρ. Ιωάννης Πολέμης,(Κείμενα Βυζαντινής Λογοτεχνίας 1), εκδ.Κανάκη, Αθήνα, 2002²
Θεόδωρος Μετοχίτης, Οι δύο βασιλικοί λόγοι, μτφρ.Ιωάννης Πόλέμης,(Κείμενα Βυζαντινής Λογοτεχνίας 4), εκδ.Κανάκη, Αθήνα, 2007
Οικογένεια
Νυμφεύτηκε και είχε τέκνα:
Αλέξιος, διοικητής της Θεσσαλονίκης, μεγάλος δομέστικος.
Νικηφόρος, μέγας λογοθέτης.
Δημήτριος, μέγας στρατοπεδάρχης.
Ειρήνη, παντρεύτηκε τον Ιωάννη Κομνηνό Παλαιολόγο.
wikipedia
φωτογραφία: Από © José Luiz Bernardes Ribeiro, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=16826722

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Τσακίζει κόκαλα η ανάρτηση της Καίτης Γαρμπή για την Σοφία Μπεκατωρου

Με ανάρτηση της στο διαδίκτυο η Καιτη Γαρμπή παίρνει θέση για όσα αποκάλυψε πρόσφατα η Σοφία Μπεκατωρου: Σοφία Μπεκατώρου: Το βίντεο με την εξομολόγησή τηςΗ...

Διεθνής διασυρμός για Μητσοτακη από τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας

Ο παγκόσμιος οργανισμός υγείας απορρίπτει την πρόταση Μητσοτακη για πιστοποιητικό εμβολιασμού για τους ταξιδιώτες.Συγκεκριμένα η επιτροπή έκτακτης ανάγκης του Παγκοσμιου οργανισμού υγείας συνιστά στις...

Μεγαλείο ψυχής από τον σταθμάρχη του Μετρό που ξυλοκοπήθηκε, μιλώντας για τους δράστες

Μεγαλειο ψυχής από τιν σταθμάρχη που ξυλοκοπήθηκε στην Ομόνοια από τους δυο νεκρούς καθώς χθες μιλώντας για τους δράστες ευχήθηκε να είναι καλά.Όσο αφορά...

Άστραψε και βρόντηξε ο Γιώργος Αυτιάς εναντίον του Άδωνι Γεωργιάδη (Βίντεο)

Ποιος είδε τον Γιώργο Αυτιά και δεν το φοβήθηκε! Δεν ήξερε που να κρυφτεί ο Άδωνης Γεωργιάδης από την σκληρή κριτική που του έκανε, ενώ...

Μήνυμα – κόλαφος του αδερφού της Σοφίας Μπεκατώρου!

Με παρέμβαση του στο διαδίκτυο πριν λίγο ο αδερφος της Σοφίας Μπεκατωρου στέλνει ηχηρο μήνυμα προς κάθε ενδιαφερόμενο:Ελπίζω κανείς βουλευτής/Δικηγόρος να μην αναλάβει την...

F-16 VIPER: Στον αέρα η πρώτη Ελληνική «Οχιά»! Δικαίωση για τον Πάνο Καμμένο και υπεροπλία στον αέρα για την Ελλάδα!

Ημέρα δικαίωσης για τον Πάνο Καμμένο αλλά και για τους τούρκους που τον πολέμησαν λυσσαλέα. Ήξεραν τι έκαναν. Ολοκληρώθηκε νωρίς το μεσημέρι η διάρκειας 61...

Αγρίεψε ο Μητσοτάκης και απειλεί βουλευτές και πολιτευτές

Επιτελείς του μεγάρου Μαξίμου προειδοποιούν βουλευτές και πολιτευτές ότι όποιος εκδηλώσει δυσαρέσκεια η ασκήσει δημόσια κριτική για την πολιτική του Κυριάκου Μητσοτάκη, πολύ απλά...

Ο Νίκος Κακλαμανάκης είχε καταγγείλει τον άνθρωπο που η Μπεκατώρου κατονομάζει ως βιαστή της!

Είναι πραγματικά συγκλονιστική αποκάλυψη ότι ο ολυμπιονίκης μας και κορυφαίος έλληνας ιστιοπλόος Νίκος Κακλαμανάκης, είχε καταγγείλει πριν από λίγους μήνες, συγκεκριμένα τον Μάιο του...

Οι βλάκες οι ολλανδοί παραιτήθηκαν!

Το πόσο πιο έξυπνος είμαστε σαν λαός από τους ολλανδούς τους αμερικανούς που παριστάνουν τους προηγμένους, αποδεικνύεται από δύο γεγονότα.Το πρώτο είναι ότι σύσσωμη...

Διεθνής κατακραυγή κατά του Έλληνα πρωθυπουργού για το πιστοποιητικό εμβολιασμού

Σε πιστοποιητικό διεθνούς διχασμού έχει μετατραπεί το πιστοποιητικό εμβολιασμού που προτεινε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Υπάρχουν διεθνείς σφοδρές αντιδράσεις και απορίες για την πρόταση του...

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Τσακίζει κόκαλα η ανάρτηση της Καίτης Γαρμπή για την Σοφία Μπεκατωρου

Με ανάρτηση της στο διαδίκτυο η Καιτη Γαρμπή παίρνει θέση για όσα αποκάλυψε πρόσφατα η Σοφία Μπεκατωρου: Σοφία Μπεκατώρου: Το βίντεο με την εξομολόγησή τηςΗ...

Διεθνής διασυρμός για Μητσοτακη από τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας

Ο παγκόσμιος οργανισμός υγείας απορρίπτει την πρόταση Μητσοτακη για πιστοποιητικό εμβολιασμού για τους ταξιδιώτες.Συγκεκριμένα η επιτροπή έκτακτης ανάγκης του Παγκοσμιου οργανισμού υγείας συνιστά στις...

Μεγαλείο ψυχής από τον σταθμάρχη του Μετρό που ξυλοκοπήθηκε, μιλώντας για τους δράστες

Μεγαλειο ψυχής από τιν σταθμάρχη που ξυλοκοπήθηκε στην Ομόνοια από τους δυο νεκρούς καθώς χθες μιλώντας για τους δράστες ευχήθηκε να είναι καλά.Όσο αφορά...

Άστραψε και βρόντηξε ο Γιώργος Αυτιάς εναντίον του Άδωνι Γεωργιάδη (Βίντεο)

Ποιος είδε τον Γιώργο Αυτιά και δεν το φοβήθηκε! Δεν ήξερε που να κρυφτεί ο Άδωνης Γεωργιάδης από την σκληρή κριτική που του έκανε, ενώ...

Μήνυμα – κόλαφος του αδερφού της Σοφίας Μπεκατώρου!

Με παρέμβαση του στο διαδίκτυο πριν λίγο ο αδερφος της Σοφίας Μπεκατωρου στέλνει ηχηρο μήνυμα προς κάθε ενδιαφερόμενο:Ελπίζω κανείς βουλευτής/Δικηγόρος να μην αναλάβει την...

F-16 VIPER: Στον αέρα η πρώτη Ελληνική «Οχιά»! Δικαίωση για τον Πάνο Καμμένο και υπεροπλία στον αέρα για την Ελλάδα!

Ημέρα δικαίωσης για τον Πάνο Καμμένο αλλά και για τους τούρκους που τον πολέμησαν λυσσαλέα. Ήξεραν τι έκαναν. Ολοκληρώθηκε νωρίς το μεσημέρι η διάρκειας 61...