Γράφει ο Βασίλης Δημ. Χασιώτης
Τα χρόνια ανάμεσα στα πενήντα και τα εβδομήντα είναι χειρότερα. Συνεχώς σου ζητούν να κάνεις πράγματα και δεν είσαι αρκετά ετοιμόρροπος για να τα απορρίψεις.
T. S. Eliot, 1885-1965, Βρετανός ποιητής, Νόμπερλ 1948
Μπορούμε να γεννηθούμε γέροι, όπως μπορούμε να πεθάνουμε νέοι.
Ζαν Κοκτώ, 1889-1963, Γάλλος καλλιτέχνης
(και τα δύο εις : https://www.gnomikologikon.gr)
Πρέπει να ήταν η περασμένη Τετάρτη όταν σε κάποιο μεσημεριανό δελτίο ειδήσεων έβλεπα ένα ρεπορτάζ για το τρέχον ζήτημα του κορωναϊού και τα μέτρα που σύμφωνα με το ρεπορτάζ εισηγούνταν -και πιθανότατα θα υιοθετούσε η κυβέρνηση- για την Αττική και σε ορισμένες άλλες περιοχές της Ελλάδας στις οποίες εμφανίζονται φαινόμενα έξαρσης των κρουσμάτων.
Ανάμεσα στα μέτρα που αναφέρονταν ήταν και αυτό του περιορισμού της μετακίνησης των «ευπαθών» ομάδων, (πράγμα που τελικά δεν έγινε), ανάμεσα στις οποίες περιλαμβάνονται και όσοι ανήκουν στην ηλικιακή ομάδα άνω των 65 ετών (πάνω από 2 εκατομμύρια πανελλαδικά και λίγο κάτω από τις 700 χιλιάδες στην Περιφέρεια Αττικής σύμφωνα με την απογραφή του 2011). Στο ίδιο δελτίο, την ίδια στιγμή που δίνονταν το ρεπορτάζ πάνω στο θέμα αυτό, σε βίντεο παρουσιάζονταν ένα ζευγάρι ηλικιωμένων, (ένας άντρας με μπαστούνι αγκαζέ με την σύζυγό του -ευτυχώς αυτή χωρίς μπαστούνι), να περπατάνε στο δρόμο. Αυτό το ίδιο ακριβώς βίντεο, το τελευταίο διάστημα το έχω και σε άλλες δύο τουλάχιστον περιπτώσεις τηλεοπτικών ρεπορτάζ,(αυτό που δεν ενθυμούμαι είναι αν το ξαναείδα στο ίδιο δελτίο ή σε δελτία άλλων τηλεοπτικών σταθμών) όταν αναφέρονταν στο ίδιο θέμα του πιθανού περιορισμού της μετακίνησης των ατόμων άνω των 65 ετών. (Ας σημειωθεί ακόμα ότι το βίντεο αυτό, θυμίζει πάρα πολύ αντίστοιχο διαφημιστικό σλόγκαν του πρώτου κύματος της πανδημίας, στο οποίο εμφανίζονταν με τη μορφή καρτούν, ένα ζευγάρι ηλικιωμένων επίσης με μπαστούνι ο άντρας και δίπλα του η ηλικιωμένη γυναίκα του).
Η τέτοια δημόσια «εικονογράφηση» (αναφέρομαι στα άνω βίντεο και στο διαφημιστικό καρτούν) της γενικότερης κατάστασης των ατόμων ηλικίας άνω των 65 ετών, που τους παρουσιάζει περίπου ως ετοιμόρροπους, ως δυσκίνητους (το μπαστούνι κυριαρχεί), ασφαλώς, αν δεν είναι γελοία ως σύλληψη και άκρως προσβλητική, ως «κυριαρχούσα εικόνα» για την κατηγορία αυτή των συνανθρώπων μας, τότε, είναι εξαιρετικά ύποπτη για το «μήνυμα» που θέλει να περάσει.
Εκτός και αν αποτελεί τελείως προσωπική εμπειρία μου, το ότι στις καθημερινές βόλτες μου στη πόλη μου και όχι μόνο, το να δω συμπολίτη μου (μεγάλης ηλικίας) με μπαστούνι και με «κλινική εικόνα» που παραπέμπει σε μόλις εξελθόντα από νοσοκομείο ή που πρόκειται να εισέλθει σε αυτό, δεν είναι και το πιο συχνό φαινόμενο που συναντώ, αυτό ας το καταθέσω και ας κατηγορηθώ ότι προβάλλω «εξαιρέσεις». Διότι ως φαίνεται, σύμφωνα με το μήνυμα των δύο παραπάνω «εικονογραφήσεων» της ηλικιακής αυτής ομάδας συμπολιτών μας, όταν κανείς μιλά για έναν 65άρη και άνω, συνειρμικά η εικόνα που θα πρέπει να του δημιουργείται είναι αυτή ενός ηλικιωμένου ζευγαριού που «πάει δεν πάει» και με το απαραίτητο «αξεσουάρ» του μπαστουνιού.
Τώρα, το γιατί δεν προβάλουν στα σποτ που αναφέρονται στους «άνω των 65 ετών» ΟΛΟΥΣ εκείνους που είναι 65, 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72 ετών και ακόμα παραπάνω, που κάνουν το ποδήλατό τους, που κάνουν τους μεγάλους ημερήσιους περιπάτους τους, που αθλούνται, (απίστευτο ε;), που σηκώνονται το πρωί για να πάνε στην εργασία τους είτε ως μισθωτοί είτε ως επιχειρηματίες ή επαγγελματίες, (ανάμεσα σε αυτούς υποθέτω και ιατροί), που επιδίδονται σε πνευματικές ενασχολήσεις, ασχολούμενοι με τα γράμματα και τις τέχνες, ανθρώπους του χωριού που Σ’ ΑΥΤΕΣ τις ηλικίες σηκώνονται στις πέντε το πρωί για να περάσουν πρώτα από τον στάβλο για να περιποιηθούν «τα ζωντανά» τους και στη συνέχεια να πάνε στο χωράφι τους για να σκάψουν και να ποτίσουν, αυτό, είναι -ας μείνω σ’ αυτά μόνο τα παραδείγματα- άξιο απορίας.
ΓΙΑΤΙ άραγε αυτή η ΑΛΛΗ εικόνα ανθρώπων «άνω των 65 ετών», που πάντως είναι υγιείς και πλήρεις ενεργητικότητας αποκρύβεται; Για ποιον λόγο επιδιώκεται να δημιουργηθεί η αντίληψη πως οι πάντες που εντάσσονται στην ηλικιακή αυτή κατηγορία εξ ορισμού «νοσούν» οπωσδήποτε από κάτι και κυρίως κάτι το σοβαρό; Αποκρύβεται ίσως διότι αν πρόβαλαν και την άλλη εικόνα, τότε η εικόνα του «ευπαθούς» 65άρη ή 70άρη και γενικώς του ανήκοντος στην κατηγορία ηλικιών άνω των 65 ετών, με το μόνιμο μπαστούνι στο χέρι του καταρρέει. Ενδεικτικά και μόνο, περίπου το 50% (άνω του ενός εκατομμυρίου) του συνόλου της ηλικιακής ομάδας των «άνω των 65 ετών», είναι 65-69 ετών, δηλαδή, ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ (αν λάβουμε υπόψη ότι η ηλικία συνταξιοδότησης είναι τα 67 έτη)! Και εξ άλλου, τι σημαίνει ότι κάποιος κρατά μπαστούνι και είναι άνω των 65 ετών; Ότι γι’ αυτόν η ζωή τέλειωσε ή ότι σώνει και καλά το μπαστούνι αποτελεί αποχρώσα ένδειξη ότι πάσχει από σοβαρό υποκείμενο νόσημα και όχι απλώς ότι υπάρχει ένα απλό μυοσκελετικό πρόβλημα; Ή σημαίνει ότι πλέον βρίσκεται σε κατάσταση αποδρομής από την κοινωνική και όχι μόνο δραστηριότητά του; Στο σημείο αυτό, πολύ θα ήθελα να ρωτήσω τους ειδικούς επί του θέματος επιστήμονες, αν η μεταχείριση ενός υγιούς ανθρώπου «άνω των 65 ετών» ως «ευπαθούς» που του επιβάλλονται περιοριστικοί όροι μετακίνησής του, ενδέχεται, ο τέτοιος περιορισμός να προκαλέσει άλλου είδους «ευπάθεια», (π.χ. ψυχολογική), τούτη τη φορά πραγματική και όχι εικονική, ιδίως αν διακατέχεται και από το αίσθημα πως εντελώς άδικα υπόκειται σε μια «ποινή» απλώς και μόνο διότι ανήκει κάπου και όχι διότι αυτό οφείλεται στον ίδιο.
Αυτή η ομαδοποίηση των πολιτών άνω των 65 ετών, προσωπικά, μου δημιούργησε πολλά και σοβαρά ερωτηματικά από την πρώτη στιγμή που την άκουσα (και την άκουσα στην αρχή ήδη της πανδημίας από την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κάτι από μόνο του με προβλημάτισε ακόμα περισσότερο). Ερωτήματα, τα οποία θεωρώ εύλογα και κυρίως αναπάντητα από την ίδια την επιστημονική θεώρησή τους, που τόσο προβάλλεται για την ίδια τη φύση του ιού και των συνεπειών του, αλλά και του τρόπου αντιμετώπισής του, όσο πιο εκλαϊκευμένα γίνεται, (ορθώς), σε κάθε παρουσία των εκπροσώπων της επιτροπής των ειδικών που συστάθηκε στο υπουργείο υγείας, στις τακτικές ενημερώσεις για την πορεία της επιδημίας (νομίζω πως σε εθνικό επίπεδο ο όρος «πανδημία» μάλλον είναι υπερβολικός). Αυτός ακριβώς ήταν και ο λόγος που με οδήγησε στην αποστολή ενός email προς μέλη του Κοινοβουλίου που είναι άνω των 65 ετών (με κοινοποίηση στον πρωθυπουργό, τον υπουργό υγείας και τους αρχηγούς των πολιτικών κομμάτων). Αυτό το email το απέστειλα στις 24/9, όταν δηλαδή, στα ρεπορτάζ εμφανίζονταν ως (περίπου) βέβαιη η επιβολή του μέτρου του περιορισμού της κυκλοφορίας των άνω των 65 ετών συμπολιτών μας.
Το σχετικό κείμενο του email αυτού είναι το παρακάτω (και, αντί άλλου επιλόγου, κλείνω με αυτό) :
«Σκοπός της επικοινωνίας μου αυτής μαζί σας, είναι, ως πολίτης, (της «ειδικής κατηγορίας» των «άνω των 65 ετών»), να μοιραστώ μαζί σας κάποιες σκέψεις μου, αλλά, και να προκαλέσω την θεσμική παρέμβασή σας, σ’ ένα ζήτημα που κατά την άποψή μου, θεωρώ ως μείζονος πολιτικής σημασίας (πέραν των άλλων του σημασιών). Ασφαλώς μονάχα με μια αίσθηση χιούμορ και όχι από έλλειψη σεβασμού προς την θεσμική σας ιδιότητα, θα μπορούσα να σας αποκαλέσω «συναδέλφους» με βάση το κριτήριο της «ηλικιακής μας συγγένειας» (μιας και η «ηλικία» αποτελεί τον πυρήνα του θέματος με το οποίο εδώ θα σας ενοχλήσω.
Όπως γνωρίζετε, πυκνώνουν οι φημολογίες πως στα πλαίσια του ελέγχου της διασποράς του covid-19, στις «ευπαθείς» ομάδες του πληθυσμού των οποίων οι μετακινήσεις θα περιοριστούν, θα περιλαμβάνονται και οι άνω των 65 ετών συμπολίτες μας, ΧΩΡΙΣ καμία διάκριση αν πρόκειται για άτομα υγιή και χωρίς υποκείμενα νοσήματα ή για άτομα που πράγματι λόγω υγείας κατατάσσονται στην κατηγορία των «ευπαθών» ομάδων.
Αυτός όμως ο περιορισμός της ελευθερίας κινήσεων υγιών πολιτών, με κριτήρια που δεν έχουν σχέση με την υγεία τους, ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΛΗ ΥΠΟΘΕΣΗ πως κάθε άνθρωπος άνω των 65 ετών είναι ΕΞ ΟΡΙΣΜΟΥ «ευπαθής», ασφαλώς είναι κάτι που δεν αντέχει σε καμία σοβαρή κριτική και τολμώ να πω και επιστημονική κριτική. Χάρη παραδείγματος και μόνο σημειώνω, πως όταν η ίδια η Πολιτεία επιβάλλει ως όριο συνταξιοδότησης τα 67 έτη, (σε άλλες χώρες ισχύουν και υψηλότερα ηλικιακά όρια), αυτό συμβαίνει όχι διότι θέλει να επιβαρύνει έτι περαιτέρω την «ευπάθεια» αυτών των ανθρώπων, τους οποίους προφανώς αναγνωρίζει ως «παραγωγικούς» και άρα ουδόλως «ευπαθείς», μα διότι είναι η ίδια η επιστήμη που μπορεί να μας διαβεβαιώσει πως οι γενικότερες εξελίξεις, κοινωνικο-οικονομικές και βεβαίως και επιστημονικές και τεχνολογικές έχουν μετατοπίσει (πολύ) προς τα άνω τα όρια που κάποτε διέκριναν τους «ηλικιωμένους από τους μη ηλικιωμένους».
Το εύλογο λοιπόν ερώτημα που μπορεί να θέσει ένας πολίτης άνω των 65 ετών, που χαίρει άκρας υγείας χωρίς «υποκείμενα νοσήματα», ή απλώς χαίρει υγείας, εφόσον όντως επιβληθεί το μέτρο του περιορισμού μετακινήσεων, (ουσιαστικά απαγόρευσης, αφού η μετακίνηση δεν θα επιτρέπεται παρά για μικρό εύλογο χρονικό διάστημα κάθε μέρα, π.χ., 1 ή 2 ωρών), είναι τούτο : «Με ποια λογική έναν ΑΝΘΡΩΠΟ, έναν ΠΟΛΙΤΗ, που από πλευράς υγείας τίποτα δεν μπορεί να τον εντάξει στις «ευπαθείς» ομάδες, όντας υγιής (πόσο μάλλον όταν χαίρει και άκρας υγείας) του επιβάλλεται περιορισμός της ελευθερίας στις μετακινήσεις του; Εν ονόματι τίνος ατομικού ή γενικότερου συμφέροντος, που ισχύει γι’ αυτόν αλλά όχι για όσους είναι κάτω των 65 ετών και ιδίως εκείνων των οποίων η υγεία τυχαίνει να είναι κλονισμένη ή όχι τόσο καλή όσο η δική του»;
Η μόνη προφανής εν προκειμένω απάντηση είναι για την «προστασία» τους, δηλαδή να μην προσβληθούν από τον ιό από τις λοιπές «μη ευπαθείς» ομάδες του πληθυσμού οι οποίες και θα κυκλοφορούν πάντως χωρίς περιοριστικούς όρους, πέραν εκείνων που και τώρα ισχύον ΚΑΙ για τους άνω των 65 ετών.
Όμως αυτή η μοναδική δυνατή απάντηση, αντί να αιτιολογεί μια τέτοια απόφαση, την καθιστά περισσότερο προσβλητική και προβληματική πέραν του ότι στερείται λογικής. Προσβλητική διότι εκτός από «ευπαθείς», καθιστά τους «άνω των 65 ετών» πολίτες και περιορισμένη αντίληψης ώστε να αντιλαμβάνονται και να εφαρμόζουν τα μέτρα προστασίας που θα ισχύουν για τις ομάδες ηλικιών για τις οποίες δεν θα ισχύουν οι περιορισμοί μετακίνησης (με sms). Δηλαδή, οι «άνω των 65 ετών», πλέον αποκτούν και την ιδιότητα του ανθρώπου περιορισμένης πνευματικής υγείας.
Προβληματική, διότι ουσιαστικά καθιερώνεται εν προκειμένω, ένα είδος «ατομικών συνεπειών», απότοκες άλλων «συλλογικών συνεπειών». Με άλλα λόγια, επειδή στους άνω των 65 ετών υπάρχει βεβαιότητα ότι κάποιοι (από το περίπου 1,5 εκατομμύριο ανθρώπων που συνιστούν την άνω ηλικιακή ομάδα) οπωσδήποτε θα προσβληθούν, ΥΠΟΤΙΘΕΤΑΙ πως ΟΛΟΙ όσοι εντάσσονται σ’ αυτή την ομάδα, έχουν την ίδια ή περίπου την ίδια πιθανότητα να προσβληθούν από τον ιό, και μάλιστα με τις ίδιες συνέπειες στην υγεία τους, και τούτο ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ από την ατομική υγεία του καθενός. Αυτό από μόνο του αποτελεί ύψιστο παραλογισμό, πολύ δε περισσότερο όταν οι ίδιες υποθέσεις δεν γίνονται για κάθε άλλη ηλικιακή ομάδα του πληθυσμού.
Στερείται δε παντάπασιν λογικής, διότι η τέτοια απομόνωσή τους, ΣΤΗ ΠΡΑΞΗ δεν θα υπάρχει, αφού όλα τα μη ηλικιωμένα μέλη των οικογενειών των «άνω των 65 ετών» πολιτών που θα κυκλοφορούν ελεύθερα, είναι βέβαιο ότι δεν θα πάψουν να έρχονται σε επαφή με τους γονείς, τους παππούδες και τις γιαγιάδες τους, αφού υπάρχουν οικογένειες στις οποίες συνυπάρχουν, συζούν όλες οι άνω κατηγορίες, πέραν του ότι, ακόμα και εκεί που δεν συζούν, εν τούτοις, είναι οι παππούδες και γιαγιάδες που θα κρατούν και θα προσέχουν τα εγγόνια τους όταν οι γονείς θα είναι αναγκασμένοι και οι δύο να απουσιάζουν, ή ο ένας εκ των γονέων για τις οικογένειες που δεν υπάρχουν και οι δύο γονείς. Αυτός ο «οικογενειακός συγχρωτισμός», θα είναι ο ίδιος που ίσχυσε σε πολλές περιπτώσεις και το καλοκαίρι ΧΩΡΙΣ εν τούτοις τότε να έχουμε έξαρση της επιδημίας.
Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας,
Με εκτίμηση
Βασίλειος Δημ. Χασιώτης
(66 ετών)»