Το πραξικόπημα Κονδύλη και η παλινόρθωση της μοναρχίας

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ

Με τη σύμπραξη των αρχηγών των Ενόπλων Δυνάμεων, ο υπουργός Στρατιωτικών Γεώργιος Κονδύλης ανατρέπει την κυβέρνηση Τσαλδάρη, στις 10 Οκτωβρίου 1935 και καταργεί το καθεστώς της αβασίλευτης δημοκρατίας στην Ελλάδα. Είναι ένα ακόμα επεισόδιο στη διαμάχη βενιζελικών και αντιβενιζελικών, με πρωταγωνιστή αυτή τη φορά ένα βενιζελικό, που είχε αλλάξει στρατόπεδο.

Στις αρχές του 1935 την Ελλάδα κυβερνούσαν η αντιβενιζελική παράταξη με επικεφαλής το Λαϊκό Κόμμα και με πρωθυπουργό τον μετριοπαθή κορίνθιο πολιτικό Παναγή Τσαλδάρη. Την 1η Μαρτίου, βενιζελικοί αξιωματικοί με την κάλυψη του Ελευθερίου Βενιζέλου, επιχείρησαν να ανατρέψουν την κυβέρνηση για να προστατέψουν το καθεστώς της Δημοκρατίας, όπως διατείνονταν. Το κίνημα κατεστάλη εύκολα από τον υπουργό Στρατιωτικών, Γεώργιο Κονδύλη, που επανήλθε στην ενεργό υπηρεσία με το βαθμό του αντιστρατήγου και με αυξημένες αρμοδιότητες. Στη συνέχεια εξαπολύθηκε πογκρόμ διώξεων και αποτάξεων βενιζελικών αξιωματικών, ενώ τρεις εκτελέστηκαν. Ο δρόμος για την παλινόρθωση της βασιλείας ήταν πλέον ανοιχτός.

Ο Τσαλδάρης προκήρυξε εκλογές για τις 9ης Ιουνίου, στις οποίες θριάμβευσε, καθώς απείχαν οι βενιζελικοί. Ο Κονδύλης ανέβαλε αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Στρατιωτικών. Σχεδόν αμέσως τέθηκε ζήτημα αλλαγής του πολιτεύματος και συγκεκριμένα η επαναφορά της βασιλείας. Η «αντιβενιζελική» παράταξη χωρίστηκε σε τρία στρατόπεδα: Μία μερίδα ευνοούσε πραξικοπηματική επαναφορά του βασιλιά, μία άλλη ήθελε να ρίξει το βάρος της απόφασης στο λαό με τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος και μία τρίτη ευνοούσε τη διατήρηση της αβασίλευτης δημοκρατίας. Ο Τσαλδάρης προτιμούσε τη λύση του δημοψηφίσματος, αλλά δεν βιαζόταν να πάρει απόφαση. Απεναντίας, ο Κονδύλης, που είχε εξελιχθεί σ’ ένα όψιμο οπαδό της βασιλείας, πίεζε για άμεση λύση, επειδή φοβόταν την επιρροή του Ιωάννη Μεταξά στο στράτευμα.

Στις 10 Ιουλίου, η Βουλή ενέκρινε ψήφισμα, με το οποίο αποφασιζόταν η διενέργεια δημοψηφίσματος για το πολιτειακό έως τις 15 Νοεμβρίου. Με την έγκριση του ψηφίσματος, η Βουλή διέκοψε τις εργασίες της έως τις 10 Οκτωβρίου. Τον Αύγουστο, ο Τσαλδάρης ήλθε σε επαφή με τον εξόριστο από το 1924 βασιλιά Γεώργιο Β’, ο οποίος διαμήνυσε στον κυβερνητικό απεσταλμένο, υπουργό Οικονομικών Γεώργιο Πεσμαζόγλου, ότι αποκλείει κάθε πραξικοπηματική αλλαγή του καθεστώτος, δηλώνοντας κατηγορηματικά ότι θα επέστρεφε στην Ελλάδα μόνο εάν τον καλούσε ο λαός. Ο Πεσμαζόγλου είδε και τον Βενιζέλο στο Παρίσι και σχημάτισε την εντύπωση ότι ο μεγάλος κρητικός πολιτικός δεν ήταν αντίθετος με την παλινόρθωση της βασιλείας, αρκεί ο Γεώργιος να επέστρεφε ως βασιλιάς των Ελλήνων και όχι ως αρχηγός κόμματος.

Στις 10 Οκτωβρίου, ημέρα που θα ξεκινούσε τις εργασίες της η νέα Βουλή, μία δυσάρεστη έκπληξη περίμενε τον πρωθυπουργό Παναγή Τσαλδάρη. Οι αρχηγοί των τριών όπλων – στρατηγός Αλέξανδρος Παπάγος, ναύαρχος Δημήτριος Οικονόμου και στρατηγός της Αεροπορίας Γεώργιος Ρέππας – έχοντας την κάλυψη του Κονδύλη, τον εξαναγκάζουν σε παραίτηση, μπλοκάροντας το αυτοκίνητό του που εκινείτο στη Λεωφόρο Κηφισίας, στο ύψος του Γηροκομείου.

Οι τρεις αρχηγοί συγκροτούν «Επαναστατική Επιτροπή» κι εκδίδουν προκήρυξη προς τον ελληνικό λαό, στην οποία αναφέρουν, μεταξύ άλλων, ότι «οι εκπροσωπούντες τας Στρατιωτικάς, Ναυτικάς και Αεροπορικάς Δυνάμεις της Χώρας αισθανόμενοι πλέον καθαρώς τους κινδύνους της αναρχίας κρούοντας την θύραν του Έθνους ημών εθεώρησαν ιερόν καθήκον να επέμβουν δια την λύσιν της ολεθρίας καταστάσεως».

Ο ιθύνων νους του πραξικοπήματος Γεώργιος Κονδύλης χρίζεται αντιβασιλέας και αναλαμβάνει την πρωθυπουργία. Την ίδια ημέρα, οι πραξικοπηματίες αναγκάζουν τη Βουλή να καταργήσει το καθεστώς της αβασιλεύτου δημοκρατίας και να αποφασίσει τη διενέργεια δημοψηφίσματος στις 3 Νοεμβρίου για την παλινόρθωση της βασιλείας. Στη συνεδρίαση συμμετείχαν μόνο 82 βουλευτές, αφού οι υπόλοιποι 165 με επικεφαλής τον Τσαλδάρη είχαν αποχωρήσει.

Στις 3 Νοεμβρίου, ο ελληνικός λαός αποφάσισε με το 97,8% των ψήφων την παλινόρθωση της βασιλείας, σ’ ένα δημοψήφισμα, όπου η νοθεία ξεπέρασε κάθε προηγούμενο, όπως δείχνει και το αποτέλεσμα. Στις 25 Νοεμβρίου, ο Γεώργιος Β’ επανήλθε στην Ελλάδα και πέντε ημέρες αργότερα συγκρούστηκε με τον Κονδύλη για την αμνήστευση των κινηματιών του Μαρτίου. Ο Κονδύλης διαφώνησε και παραιτήθηκε από την πρωθυπουργία.

Η ανώμαλη πολιτικά περίοδος τερματίσθηκε στις 26 Ιανουαρίου 1936 με τη διενέργεια εκλογών, κατά τις οποίες το ΚΚΕ έγινε ο ρυθμιστής της κατάστασης.

https://www.sansimera.gr/articles/1168

ΠρωτοσελιδαΕιδήσεις

Η Τουρκική Στρατιωτική Επιχείρηση του 1974 στην Κύπρο: Παραστρατιωτικές Δομές, Ανθρώπινες Απώλειες και τα Κατεχόμενα Ελληνοκυπριακά Εδάφη

Η Τουρκική Στρατιωτική Επιχείρηση του 1974 στην Κύπρο: Παραστρατιωτικές Δομές, Ανθρώπινες Απώλειες και τα Κατεχόμενα Ελληνοκυπριακά Εδάφη Γιάννης Βασίλης ΓιαϊλαλήΗ τουρκική στρατιωτική επιχείρηση του 1974...

Το ναζιστικό έγκλημα στις Βίγλες στις 24 Φεβρουαρίου 1944: Οι ναζί εκτελούν 212 πατριώτες, αντιστασιακούς και κομμουνιστές

"Το ναζιστικό έγκλημα στις Βίγλες": Σαν σήμερα, 24 Φεβρουαρίου 1944, οι ναζί εκτελούν (δολοφονούν) 212 πατριώτες, αντιστασιακούς και κομμουνιστές, στη θέση "Βίγλες" στην Μεγαλόπολη.Την...

Η απελευθέρωση των Ιωαννίνων 21 Φεβρουαρίου 1913

Ο αγώνας για την απελευθέρωση των Ιωαννίνων υπήρξε η σημαντικότερη στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ Ελλάδας και   Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στο μέτωπο της Ηπείρου, κατά τη διάρκεια του Α' Βαλκανικού Πολέμου (5...

1945: Ο βομβαρδισμός της Δρέσδης

"Μέσα από τα χαλάσματα εξείχαν χέρια, πόδια, σπασμένα κρανία. Οι δεξαμενές νερού ήταν γεμάτες με πτώματα": Σαν σήμερα, τη νύχτα της 13 προς 14 Φεβρουάριου...

Οι Άγιοι Κύρος και Ιωάννης οι Ανάργυροι

Οι Άγιοι Μάρτυρες Κύρος και Ιωάννης άθλησαν κατά την εποχή του αυτοκράτορα Διοκλητιανού (284 – 305 μ.Χ.) Ο Άγιος Κύρος καταγόταν από την Αλεξάνδρεια, ενώ...

Τρεις Ιεράρχες: Πως καθιερώθηκε η εορτή τους

Την εορτή των Τριών Ιεραρχών καθιέρωσε ο Αλέξιος Κομνηνός το 1100 μΧ, αφενός για να τιμηθούν οι τρεις μεγάλοι Άγιοι της Εκκλησίας μας κι...

Οι Τρεις Ιεράρχες: Σύμβολα της εκκλησιαστικής κοινωνίας

Την 30ή Ιανουαρίου εορτάζει η Εκκλησία την μνήμη των τριών μεγάλων Ιεραρχών, Βασιλείου του Μεγάλου, Γρηγορίου του Θεολόγου και Ιωάννου του ΧρυσοστόμουΔεν πρόκειται περί...

Οδός Ερμού, ο διαχρονικός γυναικόδρομος των Αθηνών

Αποτέλεσε το σύμβολο του αστικού εκσυγχρονισμού της Αθήνας μας, τον πυρήνα της εκπόρευσης της ευρωπαϊκής μόδας, αλλά και περίοπτο σημείο συνάντησης των γυναικών της...

Κωνσταντίνος Δαβάκης: Ο ήρωας του Ελληνοϊταλικού πολέμου

Αξιωματικός του Ελληνικού Στρατού, από τις θρυλικές μορφές του Ελληνοϊταλικού Πολέμου (1940-1941). Ο Κωνσταντίνος Δαβάκης γεννήθηκε το 1897 στα Κεχριάνικα Λακωνίας και ήταν γιος του...

Άγιος Γρηγόριος: Αλφαβητάριον παραινέσεων

Σπουδαία εκκλησιαστική προσωπικότητα και ένας από τους Τρεις Ιεράρχες Η μνήμη του γιορτάζεται σε Ανατολή και Δύση στις 25 Ιανουαρίου. Την ημέρα αυτή γιορτάζουν...

Οκτώ αιώνες απο την υπογραφή της «magna karta» – οικουμενικής διακήρυξηςτων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, από τον Ιωάννη  τον Ακτήμονα

Πέρασαν οκτώ αιώνες από την πρώτη επίσημο διακήρυξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όταν ο άγγλος βασιλιάς Ιωάννης ο Ακτήμονας, υφιστάμενος την μεγάλη πίεση των ευγενών, του...

Το ιστορικό νοσοκομείο της Αθήνας, «Η Σωτηρία»

  Συνδεδεμένο με μερικές και μάλιστα οδυνηρές ιστορικές μνήμες της σύγχρονης Ελλάδας είναι το νοσοκομείο «Η Σωτηρία» Γράφει ο Πάνος Ν. ΑβραμόπουλοςΤο νοσοκομείο ευρίσκεται επι της...

Το ενωτικό δημοψηφισμα του 1950 στην Κύπρο

Συμπληρώνονται σήμερα 76 χρόνια από την ιστορική 15η Ιανουαρίου 1950, μια ημερομηνία-σταθμό για τον κυπριακό ελληνισμό Ήταν η ημέρα που ο λαός της Κύπρου, με...

Σήμερα η εκκλησία μας τιμά την μνήμη της Αγίας Νίνας Ισαποστόλου

Σύμφωνα με τον συναξαριστή, η Αγία Νίνα (ή Νίνω) γεννήθηκε στην Καππαδοκία, όπου κατοικούσαν πολλοί Γεωργιανοί και φέρεται ως συγγενής του Αγίου Μεγαλομάρτυρα Γεωργίου...

Σήμερα η εκκλησία μας τιμά την μνήμη των των Αγίων Ερμύλου και Στρατόνικου των μαρτύρων και του Οσίου Μάξιμος του Καυσοκαλυβίτη

Σήμερα Τρίτη 13/1 η εκκλησία μας τιμά την μνήμη των των Αγίων Ερμύλου και Στρατόνικου των μαρτύρων και του Οσίου Μάξιμος του Καυσοκαλυβίτη Τα ονόματα...

«Κυριακάτικα»: Η επιστολή 207 Πυργίων στον Καποδίστρια εν έτει 1830 – Γιατί την είχαν στείλει – Τα ονόματα

Οι κοτσαμπάσηδες της περιοχης καθώς καί οι πολιτευτές συνασπισμένοι υπό τόν Λυκουργο Κρεστενίτη, δημιουργουσαν προσκόμματα στό έργο του Κυβερνήτη  του Αθανάσιου Φωτόπουλου, πρ. Καθηγητή Ιστορίας...

Η δολοφονία των αναπήρων στη ναζιστικη Γερμανια

Την 1η Ιανουαρίου 1934, οι εγκληματίες ναζιστές ενεργοποιούν τον νόμο για "πρόληψη απογόνων ασθενών με κληρονομικές ασθένειες" ενάντια σε ΑμεΑ που είχαν ψήφισει λίγους...

Η ναυμαχία της Λήμνου: Όταν το θωρηκτό Αβέρωφ έκλεισε τον τουρκικό στόλο μέσα στα στενά

Σαν σήμερα, πριν από 113 χρόνια, ο ελληνικός στόλος υπό την ηγεσία του Παύλου Κουντουριώτη σφράγισε την κυριαρχία του στις ελληνικές θάλασσες Η ναυμαχία της...

Σήμερα η εκκλησία τιμά την μνήμη των Οσίου Σεραφείμ του Σαρώφ

Σήμερα 2/1 η εκκλησία τιμά την μνήμη των Οσίου Σεραφείμ του Σαρώφ, Αγίου Σιλβέστρου Επισκόπου Ρώμης – Οσίου Σιλβέστρου εκ Ρωσίας. Έτσι λοιπόν τα ονόματα...

Τα άγνωστα Χριστούγεννα του 1944 στη Μυτιλήνη

Ο Δεκέμβρης του 1944 στη Μυτιλήνη έληξε με τη νίκη των δυνάμεων της αριστεράς που με διαπραγματεύσεις αλλά και έντονη την παρουσία των στρατιωτικών...

ΔΗΜΟΦΙΛΗ