Ο Ναπολέων πέρασε ολόκληρη τη ζωή του προσπαθώντας να μοιάσει στον Ιούλιο Καίσαρα
Ο Καίσαρας, με τη σειρά του, είχε ως απόλυτο είδωλο τον Μέγα Αλέξανδρο, ενώ ο ίδιος ο Αλέξανδρος φανταζόταν τον εαυτό του ως τον νέο Αχιλλέα.
Από το arxaiaellinika.gr
Τι κοινό έχουν όλοι αυτοί οι ιστορικοί ηγέτες; Γνώριζαν ότι η επιλογή των προτύπων μας αποτελεί την πιο καθοριστική απόφαση που θα πάρουμε ποτέ. Αυτή ακριβώς η ιδέα κρύβεται πίσω από τη Θεωρία του Σπουδαίου Ανδρός(Great Man Theory), μια συναρπαστική προσέγγιση της ιστορίας που μπορεί να ξεκλειδώσει τις πραγματικές σας δυνατότητες.
Τι είναι η Θεωρία του Σπουδαίου Ανδρός;
Ο Τόμας Καρλάιλ (Thomas Carlyle), ένας Σκωτσέζος φιλόσοφος και ιστορικός του 19ου αιώνα, διατύπωσε μια άκρως επαναστατική άποψη. Υποστήριξε ότι η ιστορία του κόσμου δεν διαμορφώνεται από τις άμορφες μάζες, αλλά από τη βούληση και τις πράξεις των ηρώων. Ουσιαστικά, η παγκόσμια ιστορία αποτελεί το άθροισμα των βιογραφιών αυτών των σπουδαίων ανδρών.
Επομένως, αν ο Καρλάιλ έχει δίκιο, τα πρόσωπα που επιλέγετε να θαυμάζετε και να ακολουθείτε παίζουν τον σημαντικότερο ρόλο στη διαμόρφωση του δικού σας χαρακτήρα.
Πώς αναδεικνύονται οι μεγάλοι ηγέτες;
Ο Καρλάιλ στήριξε τη θεωρία του σε δύο βασικές παραδοχές:
- Οι ηγέτες γεννιούνται, δεν γίνονται: Πίστευε ότι οι ήρωες διαθέτουν έμφυτα χαρακτηριστικά που τους επιτρέπουν να ηγούνται ενστικτωδώς.
- Οι κατάλληλες συνθήκες: Οι σπουδαίοι άνδρες αναδεικνύονται μόνο όταν προκύπτουν συγκεκριμένες, μοναδικές συνθήκες που απαιτούν τη δράση τους.
Βέβαια, αυτοί οι ήρωες δεν είναι τέλειοι. Κάνουν λάθη και έχουν ελαττώματα, όμως ακριβώς επειδή δεν είναι αψεγάδιαστοι, μπορούν να λειτουργήσουν ως ρεαλιστικά πρότυπα προς μίμηση. Αυτή η διαδικασία της μίμησης είναι που ωθεί την ανθρώπινη ιστορία προς τα εμπρός.
Οι Κατηγορίες Ηρώων
Για να κάνει τη θεωρία του εφαρμόσιμη σε κάθε πτυχή της ζωής, ο Καρλάιλ εντόπισε έξι διαφορετικούς τύπους ηρώων:
- Ο Θεϊκός Ήρωας (π.χ. Όντιν)
- Ο Ποιητής (π.χ. Σαίξπηρ)
- Ο Ιερέας (π.χ. Μαρτίνος Λούθηρος)
- Ο Λόγιος / Άνθρωπος των Γραμμάτων (π.χ. Ρουσσώ)
- Ο Βασιλιάς / Ηγέτης (π.χ. Ναπολέων)
Συνεπώς, υπάρχει ένα κατάλληλο πρότυπο για κάθε ενδιαφέρον και κλίση που μπορεί να έχετε.
Η Διαχρονική Αξία της Μελέτης των Προτύπων
Η πρακτική της μελέτης μεγάλων προσωπικοτήτων δεν ξεκίνησε με τον Καρλάιλ. Ήδη από τον 2ο αιώνα, ο Πλούταρχος έγραψε τους “Βίους Παράλληλους”, αναλύοντας τις ζωές σπουδαίων ηγετών (όπως ο Καίσαρας και ο Κικέρωνας) για να εντοπίσει τι τους έκανε τόσο επιτυχημένους.
Αργότερα, ο Νικολό Μακιαβέλι τόνισε ότι η μελέτη της ιστορίας έχει άμεση πρακτική εφαρμογή. Συμβούλευε τους ηγέτες να διαβάζουν ιστορία και να αναλύουν τις νίκες και τις ήττες των σπουδαίων ανδρών. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούσαν να μιμηθούν τις επιτυχίες τους και να αποφύγουν τα λάθη τους. Όπως υποστήριζε, ακολουθώντας τα χνάρια ενός πραγματικά σπουδαίου ανθρώπου, ακόμα κι αν δεν φτάσετε στο ίδιο ακριβώς επίπεδο, σίγουρα θα ανεβείτε πολύ ψηλότερα από εκεί που βρισκόσασταν.
Γιατί δεν διδασκόμαστε αυτή τη θεωρία στο σχολείο;
Παρά τη χρησιμότητά της, η θεωρία του σπουδαίου ανδρός απουσιάζει από τη σύγχρονη εκπαίδευση. Σήμερα, τα σχολεία προτιμούν την “Κοινωνική Ιστορία” (History from below). Φιλόσοφοι όπως ο Χέρμπερτ Σπένσερ (Herbert Spencer) υποστήριξαν ότι οι ήρωες αποτελούν απλώς προϊόντα του κοινωνικού τους περιβάλλοντος.
Αυτή η σύγχρονη οπτική συχνά υποβαθμίζει τα επιτεύγματα των μεγάλων ανδρών, παρουσιάζοντάς τους απλώς ως καταπιεστές ή ως τυχερούς εκπροσώπους ενός γενικότερου κοινωνικού κινήματος. Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση μάς στερεί την έμπνευση, καθώς καταστρέφει τα πρότυπα που χρειαζόμαστε για να εξελιχθούμε προσωπικά.
Πώς να Εφαρμόσετε τη Θεωρία στη Ζωή σας
Πρέπει λοιπόν να αντιγράφουμε τυφλά τις πράξεις των ιστορικών προσώπων; Φυσικά και όχι.
Το μυστικό κρύβεται στην επιλεκτική μίμηση. Μελετάμε τους σπουδαίους άνδρες όχι επειδή ήταν απαραίτητα “καλοί” άνθρωποι, αλλά επειδή διέθεταν χαρακτηριστικά και δεξιότητες που άλλαξαν τον κόσμο.
Για παράδειγμα, μπορείτε να θαυμάσετε τη ρητορική δεινότητα ενός αμφιλεγόμενου ηγέτη και να προσπαθήσετε να την κατακτήσετε, χρησιμοποιώντας την όμως για καλούς σκοπούς. Μπορείτε να μελετήσετε την οργανωτική ευφυία στρατηγών με αμφίβολα κίνητρα και να εφαρμόσετε αυτές τις τακτικές για να βοηθήσετε την κοινότητά σας.
Συμπερασματικά, όπως σοφά ανέφερε ο Καρλάιλ: “Δεν μπορούμε να κοιτάξουμε, έστω και ατελώς, έναν σπουδαίο άνθρωπο χωρίς να κερδίσουμε κάτι από αυτόν”. Επιλέξτε τα πρότυπά σας με σοφία, μελετήστε τις πράξεις τους και χρησιμοποιήστε τα μαθήματά τους για να χαράξετε τον δικό σας, μοναδικό δρόμο προς την επιτυχία.