Θεόδωρος Στάμος – Ένας πραγματικά μεγάλος καλλιτέχνης

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ

Ελληνοαμερικανός εικαστικός καλλιτέχνης, ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του αφηρημένου εξπρεσιονισμού. Έργο του κόσμησε το γραφείο του πρώην πρωθυπουργού Γιώργου Α. Παπανδρέου και το γραφείο του πρώην πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα στο Μέγαρο Μαξίμου.

Ο Θεόδωρος Στάμος (Theodoros Stamos) γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη στις 31 Δεκεμβρίου 1922. Ήταν το τέταρτο από τα έξι παιδιά μιας οικογένειας μεταναστών. Ο πατέρας του καταγόταν από τη Λευκάδα και η μητέρα του από τη Σπάρτη.

Το 1936, παράλληλα με τις γυμνασιακές του σπουδές, παρακολούθησε νυχτερινά μαθήματα σχεδίου στη Σχολή Αμερικανών Καλλιτεχνών (American Artists’ School) της Νέας Υόρκης. Αρχικά σκόπευε να ασχοληθεί με τη γλυπτική, αλλά λόγω έλλειψης χρημάτων και χώρου στράφηκε στη ζωγραφική. Για να εξοικονομήσει τα προς το ζην εργάστηκε ως τυπογράφος, στιλβωτής, πωλητής βιβλίων και κορνιζοποιός.

stamos theodoros pinakas
Η Ημέρα που ο Φοίνικας αναγεννήθηκε, 1956

Το 1943 πραγματοποίησε την πρώτη του έκθεση στην γκαλερί «Γουέικφιλντ» της Νέας Υόρκης υπό την αιγίδα της Μπέτι Πάρσονς. Το 1946 οργάνωσε ατομική έκθεση στην γκαλερί τής Μπέτι Πάρσονς και γνώρισε τους Μαρκ Ρόθκο, Κουρτ Ζέλιγκμαν, Πέγκυ Γκούγκενχάιμ και Μαρκ Τόμπι. Την ίδια χρονιά, έργο του («Sounds in the Rock») αγοράστηκε για πρώτη φορά από Μουσείο και συγκεκριμένα το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης (MοMA).

Το 1948 ταξίδεψε με τον ποιητή Ρόμπερτ Πράις στη Γαλλία, την Ιταλία και την Ελλάδα. Μέσω του τεχνοκριτικού Κριστιάν Ζερβού γνωρίστηκε με τους Μπρανκούζι, Τζακομέτι, Πικάσο κ.ά. Την ίδια χρονιά πήρε μέρος στην 24η Μπιενάλε της Βενετίας. Από τις αρχές της δεκαετίας του ‘50 άρχισε να διδάσκει σε κολέγια και πανεπιστήμια των Ηνωμένων Πολιτειών. Η τέχνη του άρχισε να αναγνωρίζεται και οι ατομικές του εκθέσεις και οι βραβεύσεις του ανά τον κόσμο να πολλαπλασιαζονται.

Υπήρξε ένας από τους νεότερους ζωγράφους της αυθεντικής ομάδας των αφηρημένων εξπρεσιονιστών ζωγράφων, τους αποκαλούμενους «Οξύθυμους» (Irascibles‎), που περιελάμβανε τους Τζάκσον Πόλοκ, Βίλεμ ντε Κούνινγκ και Μαρκ Ρόθκο.

Από το 1971 η σταδιοδρομία του επηρεάστηκε αρνητικά από την ανάμιξή του στην «Υπόθεση Ρόθκο». Τον Φεβρουάριο του 1970 ο φίλος του ζωγράφος Μαρκ Ρόθκο αυτοκτονεί και ο Στάμος διορίζεται συνδιαχειριστής της περιουσίας του. Τον επόμενο χρόνο, με πρωτοβουλία της Κέιτ Ρόθκο, αρχίζουν πολυετείς δικαστικοί αγώνες εναντίον του Στάμου και των λοιπών διαχειριστών της περιουσίας του πατέρα της. Κατηγορούνται για την απόφασή τους να πουλήσουν 100 έργα του μεγάλου καλλιτέχνη στην γκαλερί «Μάρλμπορο» σε μειωμένες τιμές. Ο Στάμος θα καταβάλλει ένα σεβαστό χρηματικό ποσό για να απεμπλακεί από την υπόθεση, αλλά η καριέρα του θα πάρει την κατιούσα.

Από το 1970 άρχισε να επισκέπτεται τακτικά την Ελλάδα και το 1972 έκτισε εργαστήριο στη Λευκάδα. Το 1975 δώρισε 34 έργα του στην Εθνική Πινακοθήκη της Ελλάδας, που παρουσιάστηκαν στο κοινό τον επόμενο χρόνο.

stamos theodoros pinakas1
Νεκρή Φύση σε Παραλία, 1945

Σύμφωνα με τον τεχνοκριτικό Μάνο Στεφανίδη, ο Στάμος αναζητεί στα έργα του («Lefkada Series», «Sun Boxes», «Ατέρμονα Πεδία») ένα συνδυασμό πνευματικότητας και καθαρού αισθήματος, κάτι δηλαδή που δεν έχει καμία σχέση με την αναπαράσταση. Οι πρώτοι του πίνακες (1945-1946) κυριαρχούνται από βιόμορφα θέματα, ενώ τα ύστερα έργα του καταγράφουν εικαστικά αυτή καθ’ εαυτή την εμπειρία της ύπαρξης. Γενικά, η δημιουργία του έχει βαθιά επηρεαστεί από τον μυστικισμό της Ανατολής και τη διδασκαλία του Ζεν.

Ο Θεόδωρος Στάμος πέθανε στις 2 Φεβρουαρίου 1997, στο Νοσοκομείο των Ιωαννίνων, ύστερα από μακρά ασθένεια κι ενταφιάστηκε στο χωριό Τσουκαλάδες της Λευκάδας.

sansimera

ΠρωτοσελιδαΕιδήσεις

1945: Ο βομβαρδισμός της Δρέσδης

"Μέσα από τα χαλάσματα εξείχαν χέρια, πόδια, σπασμένα κρανία. Οι δεξαμενές νερού ήταν γεμάτες με πτώματα": Σαν σήμερα, τη νύχτα της 13 προς 14 Φεβρουάριου...

Οι Άγιοι Κύρος και Ιωάννης οι Ανάργυροι

Οι Άγιοι Μάρτυρες Κύρος και Ιωάννης άθλησαν κατά την εποχή του αυτοκράτορα Διοκλητιανού (284 – 305 μ.Χ.) Ο Άγιος Κύρος καταγόταν από την Αλεξάνδρεια, ενώ...

Τρεις Ιεράρχες: Πως καθιερώθηκε η εορτή τους

Την εορτή των Τριών Ιεραρχών καθιέρωσε ο Αλέξιος Κομνηνός το 1100 μΧ, αφενός για να τιμηθούν οι τρεις μεγάλοι Άγιοι της Εκκλησίας μας κι...

Οι Τρεις Ιεράρχες: Σύμβολα της εκκλησιαστικής κοινωνίας

Την 30ή Ιανουαρίου εορτάζει η Εκκλησία την μνήμη των τριών μεγάλων Ιεραρχών, Βασιλείου του Μεγάλου, Γρηγορίου του Θεολόγου και Ιωάννου του ΧρυσοστόμουΔεν πρόκειται περί...

Οδός Ερμού, ο διαχρονικός γυναικόδρομος των Αθηνών

Αποτέλεσε το σύμβολο του αστικού εκσυγχρονισμού της Αθήνας μας, τον πυρήνα της εκπόρευσης της ευρωπαϊκής μόδας, αλλά και περίοπτο σημείο συνάντησης των γυναικών της...

Κωνσταντίνος Δαβάκης: Ο ήρωας του Ελληνοϊταλικού πολέμου

Αξιωματικός του Ελληνικού Στρατού, από τις θρυλικές μορφές του Ελληνοϊταλικού Πολέμου (1940-1941). Ο Κωνσταντίνος Δαβάκης γεννήθηκε το 1897 στα Κεχριάνικα Λακωνίας και ήταν γιος του...

Άγιος Γρηγόριος: Αλφαβητάριον παραινέσεων

Σπουδαία εκκλησιαστική προσωπικότητα και ένας από τους Τρεις Ιεράρχες Η μνήμη του γιορτάζεται σε Ανατολή και Δύση στις 25 Ιανουαρίου. Την ημέρα αυτή γιορτάζουν...

Οκτώ αιώνες απο την υπογραφή της «magna karta» – οικουμενικής διακήρυξηςτων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, από τον Ιωάννη  τον Ακτήμονα

Πέρασαν οκτώ αιώνες από την πρώτη επίσημο διακήρυξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όταν ο άγγλος βασιλιάς Ιωάννης ο Ακτήμονας, υφιστάμενος την μεγάλη πίεση των ευγενών, του...

Το ιστορικό νοσοκομείο της Αθήνας, «Η Σωτηρία»

  Συνδεδεμένο με μερικές και μάλιστα οδυνηρές ιστορικές μνήμες της σύγχρονης Ελλάδας είναι το νοσοκομείο «Η Σωτηρία» Γράφει ο Πάνος Ν. ΑβραμόπουλοςΤο νοσοκομείο ευρίσκεται επι της...

Το ενωτικό δημοψηφισμα του 1950 στην Κύπρο

Συμπληρώνονται σήμερα 76 χρόνια από την ιστορική 15η Ιανουαρίου 1950, μια ημερομηνία-σταθμό για τον κυπριακό ελληνισμό Ήταν η ημέρα που ο λαός της Κύπρου, με...

Σήμερα η εκκλησία μας τιμά την μνήμη της Αγίας Νίνας Ισαποστόλου

Σύμφωνα με τον συναξαριστή, η Αγία Νίνα (ή Νίνω) γεννήθηκε στην Καππαδοκία, όπου κατοικούσαν πολλοί Γεωργιανοί και φέρεται ως συγγενής του Αγίου Μεγαλομάρτυρα Γεωργίου...

Σήμερα η εκκλησία μας τιμά την μνήμη των των Αγίων Ερμύλου και Στρατόνικου των μαρτύρων και του Οσίου Μάξιμος του Καυσοκαλυβίτη

Σήμερα Τρίτη 13/1 η εκκλησία μας τιμά την μνήμη των των Αγίων Ερμύλου και Στρατόνικου των μαρτύρων και του Οσίου Μάξιμος του Καυσοκαλυβίτη Τα ονόματα...

«Κυριακάτικα»: Η επιστολή 207 Πυργίων στον Καποδίστρια εν έτει 1830 – Γιατί την είχαν στείλει – Τα ονόματα

Οι κοτσαμπάσηδες της περιοχης καθώς καί οι πολιτευτές συνασπισμένοι υπό τόν Λυκουργο Κρεστενίτη, δημιουργουσαν προσκόμματα στό έργο του Κυβερνήτη  του Αθανάσιου Φωτόπουλου, πρ. Καθηγητή Ιστορίας...

Η δολοφονία των αναπήρων στη ναζιστικη Γερμανια

Την 1η Ιανουαρίου 1934, οι εγκληματίες ναζιστές ενεργοποιούν τον νόμο για "πρόληψη απογόνων ασθενών με κληρονομικές ασθένειες" ενάντια σε ΑμεΑ που είχαν ψήφισει λίγους...

Η ναυμαχία της Λήμνου: Όταν το θωρηκτό Αβέρωφ έκλεισε τον τουρκικό στόλο μέσα στα στενά

Σαν σήμερα, πριν από 113 χρόνια, ο ελληνικός στόλος υπό την ηγεσία του Παύλου Κουντουριώτη σφράγισε την κυριαρχία του στις ελληνικές θάλασσες Η ναυμαχία της...

Σήμερα η εκκλησία τιμά την μνήμη των Οσίου Σεραφείμ του Σαρώφ

Σήμερα 2/1 η εκκλησία τιμά την μνήμη των Οσίου Σεραφείμ του Σαρώφ, Αγίου Σιλβέστρου Επισκόπου Ρώμης – Οσίου Σιλβέστρου εκ Ρωσίας. Έτσι λοιπόν τα ονόματα...

Τα άγνωστα Χριστούγεννα του 1944 στη Μυτιλήνη

Ο Δεκέμβρης του 1944 στη Μυτιλήνη έληξε με τη νίκη των δυνάμεων της αριστεράς που με διαπραγματεύσεις αλλά και έντονη την παρουσία των στρατιωτικών...

Σαν σήμερα 18 Δεκεμβρίου 1803 ο “Χορός του Ζαλόγγου”

Διηγηθείτε στα παιδιά σας τι διαδραματίστηκε τότε στο Σούλι Εξηγείστε τους γιατί οι Σουλιώτισσες προτίμησαν γι' αυτές και τα παιδιά τους τον θάνατο παρά την...

Οι Άγιοι Ευστράτιος, Αυξέντιος, Ευγένιος, Μαρδάριος και Ορέστης τιμώνται σήμερα, Σάββατο 13 Δεκεμβρίου

Εορτολόγιο: Σε ποιους να ευχηθείτεΆρης Ευστράτιος, Ευστράτης, Στρατής, Στράτος, Ευστρατάς, Στρατάς, Ευστρατία, Στρατούλα, Στράτα, Ευστρατούλα Αυξέντιος, Αυξέντης, Αυξεντία, Αυξεντούλα Ευγένιος, Ευγένης Μαρδάριος, Μαρδάρης,...

Η σφαγή στα Καλαβρυτα σαν σήμερα το 1943: Ένα από τα πιο φρικτά εγκλήματα πολέμου των Γερμανών που διαπράχθηκαν στην κατεχόμενη Ελλάδα

Η Σφαγή των Καλαβρύτων έλαβε χώρα στις 13 Δεκεμβρίου 1943, από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής της 117ης Μεραρχίας Καταδρομών (Jäger-Division) Η επιχείρηση «Καλάβρυτα» (Unternehmen Kalavryta)...

ΔΗΜΟΦΙΛΗ