Ο Αντώνης Σαμαράκης (Αθήνα, 16 Αυγούστου 1919 – Πύλος Μεσσηνίας, 8 Αυγούστου 2003) ήταν Έλληνας πεζογράφος της μεταπολεμικής γενιάς, το έργο του οποίου είναι διεθνούς αναγνώρισης.
Ο Αντώνης Σαμαράκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1919. Μετά το απολυτήριο από το Β’ Γυμνάσιο σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Κατά τη διάρκεια της ναζιστικής κατοχής συμμετείχε στην εθνική αντίσταση. Το 1944 συνελήφθη από τους Ναζί και καταδικάστηκε σε θάνατο, αλλά κατάφερε να αποδράσει. Το 1963 νυμφεύτηκε την Ελένη Κουρεμπανά.
Εργάσθηκε ως εμπειρογνώμων της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας των Ηνωμένων Εθνών σε πολλές χώρες για κοινωνικά θέματα και το 1989 ανακηρύχθηκε Πρεσβευτής Καλής Θέλησης της UNICEF για τα παιδιά του κόσμου.
Η πρώτη του ουσιαστική εμφάνιση στον λογοτεχνικό χώρο γίνεται το 1954 με την έκδοση της συλλογής διηγημάτων Ζητείται ελπίς. Πρόκειται για έναν από τους περισσότερο μεταφρασμένους Έλληνες πεζογράφους, καθώς τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από 30 γλώσσες.
Το έργο του Σαμαράκη έχει έντονο το στοιχείο της κοινωνικής καταγγελίας και αντικατοπτρίζει τις προσωπικές του ανησυχίες για το παρόν και το μέλλον της σύγχρονης κοινωνίας. Χρησιμοποίησε απλή γλώσσα και μη επιτηδευμένο ύφος και προσέγγισε τα θέματά του από μια έντονα ανθρωποκεντρική γωνία.
Χαρακτηριζόταν από την αγάπη του για τους νέους. Δική του ιδέα ήταν η δημιουργία της Βουλής των Εφήβων, που οδήγησε στη διοργάνωση άτυπων συνεδριάσεων της Βουλής, όπου δίνεται ο λόγος σε νέους από όλη τη χώρα.
Ο Αντώνης Σαμαράκης έφυγε από τη ζωή στις 8 Αυγούστου του 2003. Σύμφωνα με επιθυμία του, το σώμα του δωρήθηκε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών για έρευνες των φοιτητώv της Ιατρικής.
Διακρίσεις:
– Για τη συλλογή διηγημάτων Αρνούμαι, τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος 1962, και για το μυθιστόρημά του Το λάθος, με δύο λογοτεχνικά βραβεία: στην Ελλάδα, το Βραβείο των Δώδεκα – 1966, στη Γαλλία, το Μεγάλο Βραβείο Αστυνομικής Λογοτεχνίας – 1970.
– Κρατικό Βραβείο Τεχνών και Λογοτεχνίας 1995. (Γαλλία).
– Επίτιμος διδάκτωρ, ομόφωνα, του Τμήματος Φιλολογίας των Πανεπιστημίων Αθηνών, Πατρών και Ιωαννίνων.
– Στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, τα έργα του διδάσκονται στη δημοτική και μέση εκπαίδευση και στα πανεπιστήμια.
– Επίτιμος δημότης σε 37 πόλεις στην Ελλάδα και στην Κύπρο.
– Χρυσό Μετάλλιο Αξίας της πόλεως των Αθηνών. Μεγαλόσταυρος του Τάγματος Εθνάρχου Μακαρίου Γ΄, Κύπρος.
– Το 1989, η UNICEF Νέας Υόρκης τον ονόμασε πρώτο Έλληνα πρεσβευτή καλής θέλησης για τα παιδιά του κόσμου.
– Πνευματικός πρεσβευτής των Γιατρών χωρίς Σύνορα.
– Δικριση Ειρήνης και μετάλλιο από την Έκκληση της Ακρόπολης για την Ειρήνη, τη Ζωή και τον Πολιτισμό.
Εργογραφία:
Μυθιστορήματα
Σήμα κινδύνου, Ελευθερουδάκης 1959, Καστανιώτης 2000. Σελ. 120. ISBN: 960-03-2766-1
Το λάθος, Αθήνα, Ελευθερουδάκης 1965, Καστανιώτης 2000. Σελ. 231. ISBN: 960-03-1669-4
Εν ονόματι, 1998, Καστανιώτης 1999. Σελ. 124. ISBN: 960-03-2349-6
Διηγήματα
Ζητείται ελπίς, Ελευθερουδάκης 1954, Καστανιώτης 2001. Σελ. 71 ISBN: 960-03-1051-3
Αρνούμαι, Ελευθερουδάκης 1961, Καστανιώτης 1999. Σελ. 193. ISBN: 960-03-2528-6.
Το διαβατήριο, Ελευθερουδάκης 1973, Καστανιώτης 200. Σελ. 138. ISBN: 960-03-2767-Χ
Η κόντρα, Ελευθερουδάκης 1992, Καστανιώτης 1999. Σελ. 134. ISBN: 960-03-2529-4
Αυτοβιογραφία 1919-1996, Καστανιώτης 2000. Σελ. 133. ISBN: 960-03-2765-3
Μαρτυρίες για τον Αντώνη Σαμαράκη, Καστανιώτης 2000. Σελ. 256. ISBN: 960-03-2712-2
Μεταφράσεις
Στα Γερμανικά:
Der Fehler, [Μτφρ.]: Hajo Muller, Berlin, Lothar Blanvalet Verlag 1969. 295 pp.
Der Fehler, [Μτφρ.]: Hajo Muller, Berlin, Ullstein Verlag 1974. 160 pp. ΙSBN: 3-548-030599
Der Fehler, [ [Μτφρ.]: Thomas Nicolaou, Berlin, Neues Leben Verlag 1976. 184 pp. ISBN: 3-355-00727-7, 1983, 208 pp.
Der Fehler, [Μτφρ.]: Thomas Nicolaou, Berlin, Volk und Welt Verlag 1976. 112 pp.
Der Reisepass, [Μτφρ.]: Thomas Nicolaou, Berlin, Volk und Welt Verlag 1980, 1982. 372 pp.
Winter Festival, [Μτφρ.]: Thomas Nicolaou, Bastei Lubbe 1989, 848 pp.
Hoffnung gesucht, [Μτφρ.]: A, Jochimsen, Zurich/Stuttgart, Flamerg Verlag 1962.142 pp.
Der Reisepass, [Μτφρ.]: Thomas Nicolaou, Berlin und Weimar, Aufbau Verlag 1986. 264 pp. ISBN: 3-351-00255-6
Neugriechische Erzahlungen, [Μτφρ.]: Efrossini Kalkasina-Korn und Elisabeth Weiler, Deutscher Taschenbuch Verlag 1988 ISBN: 3-423-09248-3
Der Pass, [Μτφρ.]: Argyris Sfountouris, Zurich, Propylaa 1973, 72 pp. ISBN: 3-260-03568-0
Die Notbremse, [Μτφρ.]: Thomas Nicolaou, Berlin, Volk und Welt 1981, 120 pp.
Aus 40 Jahren, [Μτφρ.]: Thomas Nicolaou, Berlin, Volk und Welt 1987 ISBN: 3-353-00191-3
Στα αγγλικά:
The Flaw, [Μτφρ.]: Peter Mansfield and Richard Burns, London, Hutchinson of London 1969, 208 pp. ISBN: 09-096790-9
The Flaw, [Μτφρ.]: Peter Mansfield and Richard Burns, London, Hutchinson of London 1969, 208 pp. ISBN: 09-096790-9
The Flaw, [Μτφρ.]: Peter Mansfield, New York, Weybright and Talley
The Passport, [Μτφρ.]: Gavin Betts, Melbourne, Longman Cheshire 1980,1981, 112 pp. ISBN: 0-582-68691-1
Στα γαλλικά:
La Faille, [Μτφρ.]: Sophie Le Bret, Paris, Editions Stock 1970, 216 pp. ISBN: 70 V-304-930-1580
La Faille, [Μτφρ.]: Sophie Le Bret, Paris-Lausanne-Bruxelles, La Guide du Livre 1971, 206 pp.
La Faille, [Μτφρ.]: Sophie Le Bret, Paris, Le Livre de Poche
Στα ισπανικά:
El fallo, [Μτφρ.]]: Francisco Miranda, Barcelona, Editorial Seix Barral 1971, 1972, 209 pp.
El fallo, [Μτφρ.]: Margarita Ramirez-Montesinos and Rufino Cuesta Moreno, Madrid, Ediciones Clasicas 1996, 287 pp. ISBN: 84-7882-214-3
El fallo, Fundacion Tsakos, Montevideo 1997,200 pp.
Se busca esperanza, [Μτφρ.]: Elias Danelis, Madrid, Ediciones Clasicas 1998, 78 pp. ISBN: 84-7882-008-6
Βιβλία του έχουν επίσης μεταφραστεί στα ιταλικά, πορτογαλικά, αλβανικά, σερβοκροάτικα, τούρκικα, φλαμανδικά, δανικά, νορβηγικά, φιλανδικά, σουηδικά, ρουμάνικα, ουγγρικά, πολωνικά, τσεχοσλοβάκικα, ιαπωνικά, αραβικά, εβραϊκά, κινέζικα και ρώσικα.