Βασίλης Δημ. Χασιώτης
Έκπληξη φαίνεται να προκάλεσε, σε κάποιους τουλάχιστον, η αναφορά του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην ομιλία του στην Ολομέλεια της Συνόδου Κορυφής του Ο.Η.Ε. για την ανάγκη μιας παγκόσμιας διακυβέρνησης προκειμένου να αντιμετωπιστούν σοβαρές παγκόσμιες προκλήσεις, ενώ κάποιοι θυμήθηκαν ανάλογη τοποθέτηση του πρώην πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου πριν περίπου 14 χρόνια).
Προσωπικά, δεν αντιλαμβάνομαι την έκπληξη αυτή. Ένας νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας πρωθυπουργός, προβαίνει σε μια εξίσου νεοφιλελεύθερης αντίληψης πρόταση πολιτικής.
Πάντως με αφορμή τη δήλωση του πρωθυπουργού, είναι ίσως ενδιαφέρον, και πιθανώς χρήσιμο, να φρεσκάρουμε λίγο τον προβληματισμό μας πάνω στο ζήτημα της «Παγκόσμιας Διακυβέρνησης», όχι στο επίπεδο της θεωρητικής προσέγγισης, όσο στο επίπεδο της τρέχουσας «καθημερινής» πολιτικής της σκοπιμότητας και σημασίας.
Τι είναι αυτή η «παγκόσμια διακυβέρνηση» την αναγκαιότητα της οποίας επικαλούνται διάφοροι πολιτικοί, όσοι την επικαλούνται;
Εξ όσων γνωρίζω, στο επίπεδο τουλάχιστον της εφαρμοσμένης κυβερνητικής πολιτικής, δεν υπάρχει σαφές περιεχόμενο αυτού του «θεσμού» ακόμη και εκ μέρους εκείνων που τον προτείνουν : δηλαδή μιας παγκόσμιας κυβέρνησης. Ποια η σύνθεσή της, ποια η νομιμοποίησή της, σε ποιον και πώς θα λογοδοτεί, ποιους θα εκπροσωπεί και πώς οι εκπροσωπούμενοι λαοί, δηλαδή όλη η Ανθρωπότητα, θα μετέχει στη συγκρότησή της και τον έλεγχό της, ποιος θα είναι ο Παγκόσμιος Καταστατικός Χάρτης, δηλαδή το Παγκόσμιο Σύνταγμα που θα ορίζει και καθορίζει τα όργανα διακυβέρνησης και τις διαδικασίες, μιας και η Ανθρωπότητα πλέον θα είναι όλη ενωμένη, διαφορετικά, μια τέτοια «Παγκόσμια Κυβέρνηση» δεν θα είναι «Παγκόσμια». Επομένως, μια «Παγκόσμια Πολιτεία», χωρίς εθνικά σύνορα, χωρίς εθνικούς στρατούς, χωρίς εθνικές αστυνομίες, χωρίς εθνικά κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά συστήματα, αφού όλα αυτά θα υποκατασταθούν από ανάλογους «Παγκόσμιους Θεσμούς» εντός των πλαισίων της «Παγκόσμιας Πολιτείας», ποιο θα είναι το Παγκόσμιο (όχι απλά Διεθνές) Δίκαιο που θα υποκαταστήσει τα εθνικά δικαιικά συστήματα, ποιο το περιεχόμενό του και ποιοι θα είναι οι «Παγκόσμιοι Νομοθέτες» που θα το ορίσουν και καθορίσουν, πως η Ανθρωπότητα ως πολιτική οντότητα πλέον που θα αντικαταστήσει τους «πολίτες» των εθνικών Κρατών θα συμμετέχει στο παγκόσμιο πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό γίγνεσθαι, σε ποιο βαθμό θα καλείται η Ανθρωπότητα στο σύνολό της άμεσα να συμμετέχει σ’ αυτό το γίγνεσθαι και σε ποιο βαθμό και με ποιες διαδικασίες, πώς αυτή η «Παγκόσμια Διακυβέρνηση», θα καθορίσει ένα «Παγκόσμιο Κοινωνικό Κράτος», που θα ισχύει το ίδιο για τον Ελβετό και για τον Σομαλό, πώς θα καθορίσει πολιτικές οικονομικές και κοινωνικές που θα καθορίζει αδιαφοροποίητα, κοινά συστήματα υγείας, κοινωνικής ασφάλειας, κοινές οικονομικές πολιτικές που θα ισχύουν το ίδιο για τη Γερμανία ή τις ΗΠΑ και την Νιγηρία ή το Μπαγκλαντές;
Όλα τα παραπάνω είναι μονάχα λίγα από ερωτήματα που κάποιος μπορεί να θέσει σε όσους μιλάνε για μια «Παγκόσμια Διακυβέρνηση», και μάλιστα ως στόχο εφικτό!
Θα έλεγα αναφερόμενος στα παραπάνω προβλήματα που παράγουν ανάλογους προβληματισμούς :
«Καλώς Ήλθατε στη Χώρα της Ουτοπίας»!
Μάλιστα δε, στα παραπάνω ερωτήματα, δεν αναφερθήκαμε καν σε πολύ πιο «πρακτικά» όσο και σημαντικά ζητήματα στα οποία κάποιος θα μπορούσε να αναφερθεί. Π.χ. Μιας και η ύπαρξη μιας «Παγκόσμιας Διακυβέρνησης» συνεπάγεται τον υποβιβασμό των νυν εθνικών κυβερνήσεων σε ένα είδος πολιτειακών κυβερνήσεων, όπως συμβαίνει σε ένα ομοσπονδιακό Κράτος, π.χ., στις ΗΠΑ, τη Γερμανία, Ρωσία κ.λπ. ασφαλώς αυτό το «Παγκόσμιο Κράτος» με την «Παγκόσμια Κυβέρνησή» του, ως καθολικός διάδοχος των εθνικών Κρατών, θα πρέπει να παραλάβει και τα θησαυροφυλάκιά τους, τα οπλικά τους συστήματα, των πυρηνικών περιλαμβανομένων και να αποφασίσει για την τύχη τους, θα πρέπει να αντιμετωπίσει οξυμένα ζητήματα πολιτισμικών διαφορών της «ενωμένης» πια Ανθρωπότητας, όπως και άλλα παρόμοιας φύσης ζητήματα, όπως πως θα καθοριστούν και οριστούν οι σχετικές ισοτιμίες του παγκόσμιου νομίσματος σε σχέση με τις τρέχουσες αξίες των εθνικών νομισμάτων τα οποία θα κληθεί να αντικαταστήσει. Ασφαλώς θα έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, αν ποτέ αυτή η ουτοπία δρομολογηθεί ποτέ ώστε να γίνει πραγματικότητα, να δούμε τη σκηνή οι πρόεδροι π.χ. των ΗΠΑ, της Ρωσίας, της Κίνας, της Γαλλίας και ο Βρετανός βασιλιάς, να παραδίδουν τους κωδικούς και τα κλειδιά των πυρηνικών τους όπλων στον «Παγκόσμιο Πρόεδρο» (ή «Παγκόσμιο Πρωθυπουργό»), και ακόμα, εξίσου ενδιαφέρον, το «Παγκόσμιο Κοινοβούλιο» να ψηφίζει έναν παγκόσμιας ισχύος (ενιαίο) νόμο για τον κατώτατο μισθό (το ίδιο στην Ελβετία και στην Ινδονησία π.χ.), να ψηφίζει ένα ενιαίο και κοινό για όλη την Ανθρωπότητα Παγκόσμιο Σύστημα Υγείας, ένα παγκόσμιας ισχύος ασφαλιστικό και συνταξιοδοτικό σύστημα, να ψηφίζει νόμους λειτουργίας της οικονομίας και των αγορών που θα είναι κοινοί για τους πάντες, από της ΗΠΑ έως την Κούβα, και πάει λέγοντας.
Και όλα αυτά, όταν, για να φέρω ένα παράδειγμα, δεν κατορθώσαμε ακόμα, εδώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, να εγκαθιδρύσουμε μια όντως ενιαία ευρωπαϊκή διακυβέρνηση, διότι η ευρωπαϊκή ενότητα, το «κοινό» ευρωπαϊκό συμφέρον, μόνο στη φαντασία όσων το επικαλούνται υπάρχει. Το έχω τονίσει αρκετές φορές σε διάφορα άρθρα μου : υπάρχουν μόνο εθνικά συμφέροντα των Κρατών – Μελών και ό,τι αποκαλείται «κοινό» συμφέρον σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν είναι άλλο παρά η σύγκλιση εθνικών συμφερόντων, όταν αυτή υπάρχει, εκεί που υπάρχει και στο βαθμό που υπάρχει. Δεν λειτουργούν τα εθνικά συμφέροντα με γνώμονα να εξυπηρετήσουν κανένα (ούτως ή άλλως απροσδιόριστο και χωρίς υπόσταση) «ευρωπαϊκό» συμφέρον, μα αντίθετα, μέσω κοινών ευρωπαϊκών πολιτικών, είναι το εθνικό συμφέρον του κάθε Κράτους – Μέλους που επιχειρεί να ωφεληθεί περισσότερο από τις πολιτικές αυτές, δρώντας ανταγωνιστικά με τα υπόλοιπα.
Όμως, παρόλα αυτά, τούτη η «Παγκόσμια Ουτοπία», όπως και η ευρωπαϊκή ουτοπία ότι τα Κράτη – Μέλη μετέχουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση ισότιμα, δεν είναι κάτι που δεν έχει συνέπειες, όταν εκλαμβάνεται από συγκεκριμένες πολιτικές ηγεσίες που έχουν την ευθύνη της διακυβέρνησης των χωρών τους, ως κάτι το υπαρκτό ή εν πάση περιπτώσει το εφικτό, τουλάχιστον εντός του ορατού ορίζοντα.
Π.χ., το να φαντασιώνεται ο οποιοσδήποτε Έλληνας πολιτικός ηγέτης, ας περιορίσουμε την αναφορά μας στα καθ’ ημάς, ότι υπάρχει ένα ενιαίο «ευρωπαϊκό» συμφέρον και ό,τι απαιτείται είναι το εθνικό μας συμφέρον «απλώς» να επιχειρεί να «συγκλίνει» προς αυτό το «ευρωπαϊκό» συμφέρον, όπως αυτό ορίζεται στις Βρυξέλλες,, το να φαντασιώνεται ότι τα σύνορα της χώρας όταν απειλούνται από χώρα εκτός Ένωσης (την Τουρκία εν προκειμένω) εν τούτοις είναι διασφαλισμένα απλώς διότι μετέχει η χώρα μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δηλαδή να φαντασιώνεται ότι τα σύνορα της Ελλάδας είναι και «Ευρωπαϊκά» (αλλά μόνο με ελληνικό αίμα θα υπερασπιστούν αν ποτέ απαιτηθεί τούτο), το να φαντασιώνεται πως ό,τι είναι καλό για την «Ευρώπη», είναι καλό και για την Ελλάδα, το να φαντασιώνεται πως βρίσκεται «στη σωστή πλευρά της Ιστορίας», απλώς επειδή αυτή την «πλευρά» διάλεξε το ιερατείο των Βρυξελών, όλες αυτές οι φαντασιώσεις και όσες ακόμα δεν αναφέραμε, (π.χ., η «ιστορική» μας πολιτική ενδοτικότητα έναντι των τουρκικών αξιώσεων σε Αιγαίο και Κύπρο που οδηγεί στη φαντασίωση ότι ο «κατευνασμός του θηρίου», θα το αποτρέψει από την ολοένα και πιο επιθετική συμπεριφορά) ασφαλώς δεν συνιστούν πολιτική πραγματικότητα χωρίς συνέπειες για το εθνικό μας συμφέρον.
Για να το πούμε πολύ απλά : δεν υπάρχει καμία εξέλιξη, ούτε περιφερειακή, ούτε διεθνής και ασφαλώς καμία παγκόσμια, που να μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει υποκαταστήσει, έστω και σε περιφερειακό επίπεδο το εθνικό Κράτος και το εθνικό συμφέρον που συνέχεται με την εθνική του κρατική ύπαρξη. Βεβαίως, υπάρχει μια ισχυρή άποψη, ότι η «Παγκοσμιοποίηση» αποτελεί ήδη μια καλά θεμελιωμένη πραγματικότητα, και επομένως, να δικαιολογεί την αισιοδοξία όλων εκείνων που υπηρετούν του ιδεολόγημα της «Παγκόσμιας Διακυβέρνησης» και ό,τι προκύπτει ως περαιτέρω εκδήλωση του φαινομένου αυτού, π.χ., η ύπαρξη ενός «Παγκόσμιου Συμφέροντος», κ.λπ. Όμως, υπάρχουν και εκείνοι, που αντίθετα, όπως εγώ, εκτιμούνε ότι η «Παγκοσμιοποίηση» βρίσκεται σε κατάσταση αποδρομής ή τουλάχιστον είναι υποχρεωμένη να θέσει τα όπλα «παρά πόδας», σ’ ένα βαθμό διότι ο Παγκόσμιος Νότος αρχίζει να συσπειρώνεται, να οργανώνεται και να αμφισβητεί την πρωτοκαθεδρία της, σ’ ένα δε άλλο βαθμό, διότι αρχίζει να κλονίζεται εσωτερικά σε πολιτικό επίπεδο και να αμφισβητείται η χρησιμότητά της ακόμα και για τους ίδιους τους λαούς εντός του σκληρού πυρήνα των Κρατών που αποτελούν τους παγκόσμιους σημαιοφόρους της.
Όμως, εδώ, πρέπει να είμαστε όσο γίνεται ακριβείς. «Παγκόσμια Προβλήματα» όντως υπάρχουν. Όμως, αυτά, όταν προκύπτουν εξ αφορμής διάφορων πολιτικών με παγκόσμιες συνέπειες, όπως π.χ., οι πολιτικές του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, της Παγκόσμιας Τράπεζας, του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, κ.λπ., τότε, αυτά τα «Παγκόσμια Προβλήματα», όταν τα επικαλείται η ίδια Παγκόσμια Τάξη Πραγμάτων που τα παράγει (δηλαδή οι 2-3 Μεγάλες Δυνάμεις που την σχεδιάζουν και εκπροσωπούν, με προεξάρχουσα Δύναμη τις Η.Π.Α.), είναι φανερό ότι ουσιαστικά επιχειρεί να διαχύσει την ευθύνη της δημιουργίας τους (και) σε όλο τον υπόλοιπο κόσμο, ενώ ταυτόχρονα, επιδιώκουν οι Δυνάμεις αυτές ακόμα μεγαλύτερη ισχύ στα χέρια τους, με τη συναίνεση της υπόλοιπης Ανθρωπότητας, ώστε να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που η ίδια παράγει!
Ασφαλώς, εξελίξεις όπως οι παραπάνω (όλως ενδεικτικές) στα πλαίσια της προσπάθειας προώθησης σε πρώτο στάδιο και επιβολής σε ένα επόμενο της ιδέας μιας νεοφιλελεύθερης «Παγκόσμιας Διακυβέρνησης», παράγουν και αντιδράσεις, όπως εκείνων των Μεγάλων Δυνάμεων που βρίσκονται εκτός του σκληρού πυρήνα της διαμόρφωσης της Παγκόσμιας Τάξης Πραγμάτων. Έτσι απέναντι σ’ αυτή τη (Δυτικού σχεδιασμού) Τάξη Πραγμάτων, διαμορφώνεται σταδιακά ήδη το αντίπαλό της δέος, το οποίο συγκροτείται στον πυρήνα του από μια ομάδα μη-Δυτικών Μεγάλων Δυνάμεων (οι BRICS) οι οποίες φιλοδοξούν να δομήσουν μια (παράλληλη) Παγκόσμια Τάξη Πραγμάτων, όμως, το όλο εγχείρημα βρίσκεται εν τω γίγνεσθαί του, και ουδείς μπορεί να κάνει ασφαλείς εκτιμήσεις για την κατάληξή του.
Αλλά, αν όλα τα παραπάνω έχουν κάποια σημασία, μεγαλύτερη ή μικρότερη ανάλογα με τις προσλαμβάνουσες του καθένα και της καθεμιάς, εν τούτοις, υπάρχει ένα ΜΕΓΑ (όντως ΜΕΓΑ) και ταυτόχρονα ελάχιστα συζητούμενο ΠΡΟΒΛΗΜΑ (όντως ΠΡΟΒΛΗΜΑ) : το ερώτημα το οποίο ζητά (πλην όμως ματαίως) την απάντησή του, είναι τούτο : σε όλη αυτή την συζήτηση για μια «Παγκόσμια Διακυβέρνηση», που βρίσκεται ο λαϊκός παράγων, πού βρίσκονται οι λαοί που συγκροτούν ό,τι αποκαλείται «Ανθρωπότητα»;
«Παγκόσμια Διακυβέρνηση», «Διακυβέρνηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης», κ.λπ., εγχειρήματα αυτού του τύπου έχουν σοβαρές, σοβαρότατες συνέπειες στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων και στο μέλλον τους.
Πότε και πώς η Ανθρωπότητα κλήθηκε να συμμετάσχει στο σχεδιασμό του μέλλοντός της; Βεβαίως, το ίδιο ισχύει αναλογικά και για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και για τα ίδια τα Κράτη.
Ο «λαϊκός παράγων», είναι, ή τείνει να καταστεί αόρατος. Αποτελεί μια μαγική εικόνα. Ο κάθε λαός, οι λαοί γενικότερα, θεωρούνται πάντα πανταχού παρόντες, αποτελούν τη σταθερή (θεωρητική) αναφορά όλων των πολιτικών, παγκόσμιων, διεθνών, εθνικών, όλες αυτές οι πολιτικές υποτίθεται ότι σχεδιάζονται με γνώμονα το συμφέρον των πολλών, τις ζωές των πολλών, υποτίθεται ότι πασχίζουν δεκαετίες, εικοσαετίες τώρα (για να μείνουμε στη περίοδο των 2-3 τελευταίων γενιών) να βελτιώσουν και να εξασφαλίσουν ένα παγκόσμιο, διεθνές, εθνικό βιοτικό επίπεδο αν όχι αξιοζήλευτο, σε κάθε περίπτωση όμως αξιοπρεπές, για τον κάθε απλό άνθρωπο, σε οποιαδήποτε γωνιά της Γης. Όλη αυτή η περίοδος, οι διακηρύξεις των διεθνών οργανισμών, όπως ο Ο.Η.Ε., επαναλαμβάνουν, σχεδόν αντιγράφοντας τη κάθε φορά, τα μεγάλα τους «οράματα», σχεδόν με τις ίδιες λέξεις τη κάθε φορά. Όμως, αυτή η Ανθρωπότητα, αυτοί οι λαοί, είναι πολιτικά «μουγκοί». Ένα διεθνές ιερατείο εδώ κι εκεί, σχεδιάζει, και το χειρότερο εφαρμόζει μέτρα και πολιτικές μέσω πολιτικών ηγεσιών που αναλαμβάνουν την πολιτική τους διεκπεραίωση, υποτίθεται εξ ονόματος των λαών τους, πολιτικές με άμεσες συνέπειες στις ζωές των ανθρώπων τόσο σε επίπεδο Ανθρωπότητας (συνολικά), όσο και σε μικρότερες ομαδοποιήσεις (όπως π.χ. η Ευρωπαϊκή Ένωση), αλλά, και σε επίπεδο Κρατών. Αλλά, γι’ αυτό το όντως ΠΡΟΒΛΗΜΑ, όλοι αυτοί που μιλάνε για το μέλλον της Ανθρωπότητας, μάλλον δεν έχουν τίποτα να πούνε για τους ανθρώπους, τους απλούς ανθρώπους και τον ρόλο τους στον σχεδιασμό και την εφαρμογή πολιτικών που τους αφορούν. Και δεν έχουν τίποτα να πούνε, διότι απλά, η διανομή της πίττας που διαχρονικά «μαγειρεύουν», τα περισσότερα και πιο «καλομαγειρεμένα» κομμάτια της, εξ αρχής προορίζονται για τα μέλη κάποιων ολιγομελών εκλεκτών ελίτ του Συστήματος, ενώ η λαοθάλασσα που περιμένει, δεν πρόκειται παρά να μοιραστεί ό,τι θα έχει ξεμείνει από γεύμα των «ολίγων» που θα έχει προηγηθεί.
Κάπου αυτού βρισκόμαστε.
Παγκοσμίως…
Διεθνώς…
Τοπικά…
Συνεπώς, σε ό,τι με αφορά : Ουδεμία Έκπληξη από την Αναφορά του Πρωθυπουργού για την Ανάγκη μιας Παγκόσμιας Διακυβέρνησης. Ομίλησε ως γνήσιος νεοφιλελεύθερος. Άλλωστε το πρόβλημα δεν είναι τι λέει ο νεοφιλελευθερισμός και οι νεοφιλελεύθεροι. Το ζήτημα είναι τι κάνουν όσες πολιτικές δυνάμεις υποτίθεται δεν αποδέχονται την ιδεολογία αυτή, και πολύ περισσότερο, όσες, όχι υποτίθεται, αλλά όντως δεν την αποδέχονται. Όμως, αυτό είναι από μόνο του ένα επίσης μέγα πρόβλημα που ξεφεύγει από τη θεματική του παρόντος άρθρου.