Μέχρι τις 20 Ιανουαρίου 2025, η Ευρωπαϊκή Ενωση είχε σημεία αναφοράς της το Μάαστριχτ, τη Λισαβόνα, το Ελσίνκι, το Σένγκεν κ.λπ. Από τούδε, η Ε.Ε. έχει σημείο αναφοράς το Μαρ α Λάργκο (της έπαυλης του Τραμπ στο Παλμ Μπιτς) και τις «ντιρεκτίβες» Τραμπ απέναντι στον πλανήτη και φυσικά στην Ε.Ε.
Της Κύρας Αδάμ
Οι Βρυξέλλες, οι Ευρωπαίοι ταγοί της, οι εθνικές κυβερνήσεις και οι Ευρωπαίοι πολίτες έχουν μπροστά τους μια πολύ δύσκολη πενταετία, καθώς το μήνυμα του 47ου προέδρου των ΗΠΑ προς τη γηραιά ήπειρο είναι κάτι παραπάνω από σαφές: είτε αλλάζουν, προσαρμόζονται και υπακούν στο δόγμα «Τραμπ – MAGA» («κάνω την Αμερική μεγάλη ξανά») είτε εξαφανίζονται από τη μεγάλη διεθνή σκηνή.
Ο Τραμπ δεν εκτιμά, δεν σέβεται και δεν υπολογίζει την παρακμάζουσα πλέον Ε.Ε., και έχει τρεις πολύ σοβαρούς και επικίνδυνους μοχλούς για να πιέσει την Ευρώπη:
-Τον τομέα της ενεργείας, με την απαίτηση η Ευρώπη να αγοράζει ενέργεια σχεδόν αποκλειστικά από τις ΗΠΑ.
-Την επιβολή δασμών σε ευρωπαϊκά προϊόντα που εισάγονται στις ΗΠΑ.
-Την άρση της αμερικανικής «προστασίας» στον στρατιωτικό τομέα, που προσφέρουν μέχρι αυτή την στιγμή οι ΗΠΑ στους Ευρωπαίους συμμάχους τους μέσω του ΝΑΤΟ.
Οι 27 της Ευρώπης αισθάνονται πολύ στριμωγμένοι, καθώς εν μια νυκτί -την πρώτη της προεδρικής θητείας, εν μέσω 26 νέων προεδρικών διαταγμάτων- ο πρόεδρος Τραμπ κατάργησε τις πολιτικές και οικονομικές ισορροπίες στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Αποκαλύπτοντας έτσι το κενό ηγεσίας, την έλλειψη προετοιμασίας και την ανυπαρξία ευρωπαϊκών πολιτικών απέναντι στη «λαίλαπα Τραμπ» και τις ορατές πλέον προκλήσεις απέναντι στην ευημερία και το κοινωνικό κράτος της Ε.Ε.
Το προεκλογικό σύνθημα του Τραμπ για την εξόρυξη όλων των κοιτασμάτων ενέργειας στο αμερικανικό έδαφος έγινε ένα από τα πρώτα διατάγματα που υπέγραψε στις 20 Ιανουαρίου, δημιουργώντας αίσθημα ανακούφισης στους Αμερικανούς πολίτες και φόβο στους υπολοίπους. Ο Τραμπ αιτιολόγησε το διάταγμα αυτό υποστηρίζοντας ότι η αμερικανική παραγωγή ήταν κατώτερη των αναγκών των πολιτών, της οικονομίας, αλλά και του στρατού, επ’ ωφελεία ξένων δυνάμεων, γι’ αυτό αποφάσισε να «παγώσει» τις τιμές ενέργειας. Αλλά και με δεύτερο προεδρικό διάταγμα «κατάστασης ανάγκης» αποφάσισε να αποδεσμεύσει τις εξορύξεις όλων των ειδών κοιτασμάτων άνθρακα, φυσικού αερίου, πετρελαίου «από τη μια άκρη του ωκεανού ως την άλλη», απελευθερώνοντας για πρώτη φορά και τον «παρθένο» ορυκτό πλούτο της Αλάσκας, με βάση ειδικό προεδρικό διάταγμα.
Ετσι, ο Τραμπ θα έχει τα χέρια του λυμένα για την εκμετάλλευση των ανέγγιχτων ενεργειακών πηγών των ΗΠΑ, κάτι που του επιτρέπει να πουλάει πετρέλαιο, φυσικό αέριο, LNG σε όλους τους συμμάχους και συνεταίρους του στον κόσμο σε τιμές που θα καθορίζει η Ουάσινγκτον.
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί μία ακόμα πρόκληση για τους Ευρωπαίους, οι οποίοι κινδυνεύουν να βρεθούν απολύτως εξαρτημένοι από τις πλεονάζουσες αμερικανικές ενεργειακές πηγές, αφού οι Βρυξέλλες μόνες τους, με τις κυρώσεις τους στη Ρωσία, στέρησαν από τους Ευρωπαίους πολίτες το φθηνό ρωσικό αέριο. Η αυξανόμενη -ή και σχεδόν αποκλειστική- εξάρτηση της Ευρώπης από αμερικανικά ενεργειακά προϊόντα μπορεί κάλλιστα να λειτουργήσει ως «μαστίγιο και καρότο» στα χέρια του Τραμπ, κάθε φορά που ο ίδιος θα θεωρεί ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές δεν συνδράμουν ή αντιτίθενται στη MAGA.
Η κυβέρνηση Τραμπ, με βάση το προεδρικό διάταγμα «Πρώτα η Αμερική στις διεθνείς συμφωνίες για το περιβάλλον», αποσύρθηκε αμέσως από τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα «ώστε να τεθούν τα συμφέροντα των ΗΠΑ και του αμερικανικού λαού πρώτα στη διαπραγμάτευση και επεξεργασία όλων των διεθνών συμφωνιών».
Η «επιστροφή στον Μεσαίωνα» των ενεργειακών πηγών στις ΗΠΑ είναι ο καλύτερος τρόπος για να δείξει ο πρόεδρος Τραμπ την αποστροφή του στον «πράσινο πλανήτη», υποβαθμίζοντας και σνομπάροντας την ευρωπαϊκή πολιτική για ΑΠΕ, ανεμογεννήτριες, πολιτική κ.λπ., στα οποία η Ε.Ε. προσπαθεί να βασίσει την πράσινη ενεργειακή πολιτική της.
Εφιάλτης η λαίλαπα των αμερικανικών δασμών
Για τον πρόεδρο Τραμπ, όπως επέμεινε ο ίδιος, «η Ευρώπη είναι κακιά μαζί μας, γιατί δεν αγοράζει τα αυτοκίνητά μας και δεν παίρνει τα αγροτικά προϊόντα μας».
Αυτή η απλοϊκή και ανεδαφική προεδρική παρατήρηση κρύβει τη δυσαρέσκεια Τραμπ για το αμερικανικό εμπορικό έλλειμμα 350 δισ. δολαρίων έναντι της Ε.Ε. και την απόφασή του να συμπεριλάβει και τις ευρωπαϊκές χώρες στην επιβολή δασμών στα ευρωπαϊκά προϊόντα που εισάγονται στις ΗΠΑ.
Ο νέος Αμερικανός πρόεδρος είναι αποφασισμένος να χρησιμοποιήσει στο έπακρο την οικονομική επιθετική διπλωματία του ως τον «νέο στρατιωτικό βραχίονα» της αμερικανικής πολιτικής απέναντι στον υπόλοιπο κόσμο. Ο Τραμπ έχει δεσμευθεί επισήμως ότι θα επιβάλει αυξημένους δασμούς σε εισαγωγές ξένων προϊόντων στις ΗΠΑ, προκειμένου να ενισχύσει την αμερικανική βιομηχανία και να μειώσει το αμερικανικό εμπορικό έλλειμμα.
Η νέα αμερικανική κυβέρνηση έχει αποφασίσει να επιβάλει δασμούς 10% σε όλα τα εισαγόμενα προϊόντα, 25% στα προερχόμενα από τον Καναδά και το Μεξικό, και 60% στα προϊόντα από την Κίνα. Η προσέγγιση αυτή θα γίνει πιθανότατα σταδιακά, με δασμούς 2%-5% ανά μήνα, ώστε να αποφευχθεί ο πληθωρισμός.
Οι Ευρωπαίοι καταλαβαίνουν ότι δεν πρόκειται να εξαιρεθούν από τους αμερικανικούς δασμούς και δικαίως ανησυχούν για την οικονομική ασφάλεια, ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή βιομηχανία και οικονομία δεν βρίσκονται στα καλύτερά τους.
Επιπλέον, στην περίπτωση που ο Τραμπ αποκλείσει επί της ουσίας τα κινεζικά προϊόντα από την αμερικανική αγορά αυξάνονται κατακόρυφα οι ευρωπαϊκοί φόβοι ότι οι Κινέζοι παραγωγοί «θα επιτεθούν» μαζικά στις ευρωπαϊκές αγορές.
Ενα σοβαρό πρόβλημα στις αμερικανοευρωπαϊκές οικονομικές σχέσεις είναι ότι ο Τραμπ δεν αναγνωρίζει κανέναν Ευρωπαίο αξιωματούχο ως συνομιλητή του – δεν είναι τυχαίο ότι δεν κάλεσε στην ορκωμοσία του την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ούτε ανέφερε έστω τη λέξη «Ε.Ε.» σε καμία από τις πολλές δηλώσεις και συνεντεύξεις του. Επιπροσθέτως, ούτε η ίδια η Ευρωπαϊκή Ενωση και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχουν να αναδείξουν αυτή τη στιγμή έναν κύριο και αξιόπιστο συνομιλητή του Τραμπ. Οι αντιδράσεις των Ευρωπαίων στη «λαίλαπα Τραμπ» έρχονται αποσπασματικά και με μισόλογα, όλα από το Φόρουμ του Νταβός στην Ελβετία.
Η Κριστίν Λαγκάρντ (φωτό αριστερά), πρόεδρος της ΕΚΤ, που μάλλον ξέρει πολύ καλά τα αμερικανικά πράγματα, δήλωσε λακωνικά ότι η Ευρώπη πρέπει να είναι προετοιμασμένη για την ενδεχόμενη επιβολή δασμών στα ευρωπαϊκά προϊόντα και να προβλέψει σωστά ώστε να ανταποκριθεί.
Από το Νταβός, ο επίτροπος Εμπορίου, Σέφκοβιτς, έσπευσε να προσφέρει κλάδο ελαίας στις ΗΠΑ, δηλώνοντας ότι η Ευρώπη είναι έτοιμη να εμπλακεί σε συζήτηση, αλλά πέραν αυτού δεν είχε τίποτα το συγκεκριμένο ή εναλλακτικό να αναφέρει.
Από την πλευρά της, ούτε η πρόεδρος της Ε.Ε., Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν (φωτό δεξιά), είχε κάτι συγκεκριμένο να αναφέρει, υπονοώντας πάντως ότι θα μπορούσε να γίνει μια συναλλαγή μεταξύ αμερικανικών δασμών και αγοράς μεγαλύτερων ποσοτήτων αμερικανικού LNG από την Ευρώπη…
Ανατέλλει η ανασφάλεια χωρίς την «ομπρέλα» του ΝΑΤΟ
Ο απρόβλεπτος Τραμπ δημιουργεί επιπλέον προκλήσεις στους Ευρωπαίους συμμάχους του σε ό,τι αφορά τη συλλογική ασφάλεια μέσω του ΝΑΤΟ, αλλά και την ίδια την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Από την πρώτη κιόλας θητεία του, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε δείξει τη δυσφορία του απέναντι στους συμμάχους του, που το είχαν ήδη παρατραβήξει μη πληρώνοντας την ετήσια εισφορά του 2%, αφήνοντας τις ΗΠΑ να βγάζουν το φίδι από την τρύπα. Τώρα, ο Τραμπ επέστρεψε ακόμα πιο σκληρός απέναντι στους νατοϊκούς συμμάχους του, απαιτώντας όχι μόνο αύξηση της ετήσιας εισφοράς στο ΝΑΤΟ στο 5%, αλλά αφήνοντας και σοβαρά υπονοούμενα ότι μπορεί να απομακρυνθεί με ελαφρά πηδηματάκια από την Ατλαντική Συμμαχία – και τούτο διότι το ενδιαφέρον του εστιάζεται στο δόγμα MAGA, δηλαδή στην ανάπτυξη, ευημερία και ασφάλεια πρώτα των ΗΠΑ και πολύ λιγότερο στη συλλογική ασφάλεια της Ευρώπης μέσω του ΝΑΤΟ.
Τα πρώτα δείγματα της στροφής Τραμπ, με απομάκρυνσή του από τους Ευρωπαίους, φαίνονται καθαρά στη στάση του απέναντι στην Ουκρανία και στον Πούτιν. Ο πρόεδρος -που ορθώς υποστηρίζει ότι ο ίδιος δεν ενεπλάκη στον πόλεμο της Ουκρανίας, ούτε θέλει να το κάνει- αναζητά διαύλους απευθείας επικοινωνίας με τον Πούτιν για να τερματιστεί ο πόλεμος, διαφορετικά βαριές οικονομικές κυρώσεις περιμένουν τη Μόσχα. Ούτε για μια στιγμή η νέα αμερικανική κυβέρνηση δεν αναζήτησε ούτε συνάντηση ούτε συνεννόηση με τους Ευρωπαίους συμμάχους της στο θέμα της Ουκρανίας, στο οποίο η Ε.Ε. είναι χωμένη μέχρι τον λαιμό, και δεν πρόκειται να ζητήσει τη γνώμη τους για τους χειρισμούς του.
Αυτή η -στα όρια της περιφρόνησης- συμπεριφορά του Τραμπ απέναντι στους συμμάχους του έχει δημιουργήσει τεράστια ανασφάλεια και αβεβαιότητα στην Ευρώπη, που αντιμετωπίζει τον κίνδυνο ή τον εφιάλτη της απομάκρυνσης από τα κοινά συμφέροντα του μέχρι τώρα «εγγυητή» της ασφάλειας και της ειρήνης στην Ευρώπη, δηλαδή των ΗΠΑ.
Η αβεβαιότητα αυτή αναγκάζει Ευρωπαίους πολιτικούς σε δεξαμενές σκέψεις και ανεξάρτητους παρατηρητές να υποστηρίζουν ότι ήρθε η ώρα να δουλέψουν οι Ευρωπαίοι από κοινού και σκληρά για να υπερασπιστούν μόνοι τους τα συμφέροντά τους, χωρίς να παραγνωρίζουν ότι είναι προς το συμφέρον της Ευρώπης να έχουν δίπλα τους τις ΗΠΑ ως σταθερό σύμμαχο, ακόμα και ως εγγυητή της ασφάλειάς τους, έστω μέσω ενός «New Deal» ΗΠΑ- Ευρώπης.
Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι, αποκομμένοι αυτή τη στιγμή από την πολιτική Τραμπ απέναντι στον Πούτιν και τους χειρισμούς του στον πόλεμο στην Ουκρανία, θέλουν να παραμείνουν μέσα στο παιχνίδι πάση θυσία. Γι’ αυτό και ανοιχτά πλέον δηλώνουν την επιθυμία τους και την αποφασιστικότητά τους να διαθέσουν καθαρά ευρωπαϊκές δυνάμεις ως ειρηνευτικές, που θα επιτηρήσουν και θα εφαρμόσουν μια εκεχειρία στην Ουκρανία (πιθανή απόφαση των Τραμπ – Πούτιν).
Φυσικά, οι Ευρωπαίοι λογαριάζουν χωρίς τον ξενοδόχο αυτή τη στιγμή για το τι θα κάνουν Ουάσινγκτον και Μόσχα στην Ουκρανία.
Πηγή: Κυριακάτικη Δημοκρατία