του Χρυσόστομου Τσιρίδη.
(εικόνα από το Διαδίκτυο.Το ΒΗΜΑ)
Άλλοτε χρήσιμο, άλλοτε όχι, το ερώτημα “Τί…απέγιναν…”, κινεί ΠΑΝΤΑ την ανθρώπινη περιέργεια,
ακόμη και για Μυθολογικά πρόσωπα, “πρόσωπα” της ΤΕΧΝΗΣ, Λαϊκούς ήρωες,
εμβληματικά πρόσωπα των θρύλων κλπ.
.
Ένα “παράδειγμα” άμεσο, ίσως βοηθήσει κάπως.
.
Λ.χ ο “ΔΙΓΕΝΗΣ Ακρίτας” έχει ήδη την “θέση” του, ως θρύλος, στην Εθνική-Λαϊκή συνείδηση
των Ελλήνων, του Ελληνισμού.
Δεν ξέρω τί νόημα πλέον θα είχε η ερώτηση “τί…απέγινεν” ο…Διγενής Ακρίτας.
.
Με το παράδειγμα αυτό πιθανόν να γίνει πιο κατανοητό το ερώτημα του τίτλου του σημερινού άρθρου.
.
Γιατί ο Όμηρος δεν…νοιαζεται-ΑΔΙΑΦΟΡΕΙ για το…. “τί απέγιναν” ακόμη και
Επώνυμοι- πρώτα ονόματα, των Έργων του.
.
Αρχίζοντας να πω ότι η “φαντασία”, οι θρησκευτικές αντιλήψεις,
οι ΤΟΠΙΚΙΣΤΙΚΟΙ…ανταγωνισμοί, η ευρηματικότητα….δίνουν ΔΕΚΑΔΕΣ απίθανες
ΕΚΔΟΧΕΣ για το περίφημο…”Τί….απέγιναν….” Θεοί, ημίθεοι και ήρωες.
.
Ο ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΚΡΙΔΗΣ γράφει κάπου στην ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ του: “Και ποιοι, εντός ή έκτος
Ελλάδος, δεν θα ήθελαν να είχε περάσει από τον τόπο τους ο ΟΔΥΣΣΕΑΣ ή ο
ΗΡΑΚΛΗΣ κλπ;”. Οποτε καταλαβαίνουμε τί…εκδοχές και “Λαϊκές δοξασίες” επινοούνται.
.
Αυτά εισαγωγικά, για να έρθουμε στο θέμα μας:
.
“Γιατί ο Όμηρος δεν…νοιαζεται-ΑΔΙΑΦΟΡΕΙ για το…. “τί… ΑΠΕΓΙΝΑΝ” ακόμη και
Επώνυμοι των Έργων του”. ΦΑΙΝΕΤΑΙ να τους ξεχνάει, να ΑΓΝΟΕΙ τί μπορεί
να ακολούθησε. Και μιλάμε για…. “Πρωταγωνιστές” της ΙΛΙΑΔΑΣ και της ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ.
.
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ λ.χ ΔΕΝ ΜΑΣ λέει:
.
Τί….απέγινε η ΠΗΝΕΛΟΠΗ, Ο ΤΗΛΕΜΑΧΟΣ, ο ΛΑΕΡΤΗΣ, ο ΔΙΟΜΗΔΗΣ,
Η ΕΚΑΒΗ, η ΝΑΥΣΙΚΑ κλπ. κλπ.
.
Ή πώς εξελίχθηκε ΤΕΛΙΚΑ και ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ (!) η κατάσταση στην…ΙΘΑΚΗ,
Μ Ε Τ Α την επιστροφή του…πολύπαθου και τα πεπραγμένα του και την…ΔΕΥΤΕΡΗ
“φυγή” του, με τον λαό της Ιθάκης ΕΝΑΝΤΙΟΝ του.
.
ΕΝΝΟΩ ότι Ακόμη ΚΑΙ για την τύχη (“τί…απέγινε”) του ίδιου του ΟΔΥΣΣΕΑ, ο Όμηρος
περιορίζεται-ΑΡΚΕΙΤΑΙ σε ένα….ΑΟΡΙΣΤΟ-ΕΞΩπραγματικό-ΟΥΤΟΠΙΚΟ Τέλος.
Αλλά τουλάχιστον…αξιοπρεπές.
.
Ποσώς λ.χ ενδιαφέρουν τον ΠΟΙΗΤΗ της ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ, μερικά από τα “ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΙΑΚΑ”
“τί απέγιναν” λεγόμενα από τις πάντα ευφάνταστες Λαϊκές δοξασίες:
.
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ, εκδοχές για την ΕΚΤΟΣ Ομηρικής ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ τύχη του:
.
Οικογενειακά: Ο Οδυσσέας απέκτησε και δεύτερο ΓΝΗΣΙΟ παιδί από την ΠΗΝΕΛΟΠΗ.
Όμως αδιάφορο για τον Όμηρο. Η Πηνελόπη γέννησε ΕΚΤΟΣ…ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ (!).
Ο Όμηρος ολοκλήρωσε την ΟΔΥΣΣΕΙΑ με τον ΤΗΛΕΜΑΧΟ.. μοναχοπαίδι.
.
Ως προς τον θάνατό του και τί…απέγιναν η ΠΗΝΕΛΟΠΗ, ο ΤΗΛΕΜΑΧΟΣ κλπ. Κουβέντα.
ΕΣΤΩ κι αν ακόμη υποθέσουμε ότι τα γνώριζε.
.
Και τί λένε αυτά τα…”τί…απέγιναν”:
ΕΝΑΣ από τους νόθους γιους του, ονόματι ΤΗΛΕΓΟΝΟΣ, σκοτώνει ακούσια τον πατέρα
του Οδυσσέα, και…
.
μετά, ο ΤΗΛΕΜΑΧΟΣ παντρεύεται την ΚΙΡΚΗ ή ΚΑΛΥΨΩ, ο δε ΤΗΛΕΓΟΝΟΣ παντρεύεται την ΠΗΝΕΛΟΠΗ (αν θυμάμαι σωστά).
.
Να (ως μία απάντηση) γιατί ο ΌΜΗΡΟΣ ΟΥΔΟΛΩΣ ασχολείται με παρόμοιες ΕΚΔΟΧΕΣ…”τί…απέγιναν”.
.
Καιρός να προσπαθήσουμε να…καταλάβουμε τον ΑΛΗΘΙΝΟ ΟΜΗΡΟ,
.
ΔΙΑΚΡΙΝΟΝΤΑΣ-ξεχωρίζοντας τα “ΠΡΟΣΩΠΑ” του ΧΑΟΤΙΚΟΥ ΜΥΘΟΥ, ΑΠΟ τους….
Σ Υ Ν Ω Ν Ο Μ Α Τ Ο Υ Σ, Ναι συνωνόματους (ας μου επιτραπεί η έκφραση, ανακατασκευασμένους)
“ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ” του Ομήρου.
.
Ο ΟΜΗΡΟΣ λ.χ θέλει τον….Ομηρικό ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ (!) του Οδυσσέα,
να ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ “ΜΟΝΟΣ” τελικά στην ΙΘΑΚΗ,
και να κάνει όσα κάνει, προσφέροντάς του ένα ΟΥΤΟΠΙΚΑ…ειρηνικό τέλος.
.
Γιατί, ΑΥΤΟΣ ο “ΟΔΥΣΣΕΑΣ”, ΥΠΗΡΕΤΕΙ τον Σχεδιασμό της ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ.
.
Καιρός να προσπαθήσουμε να…καταλάβουμε τον ΑΛΗΘΙΝΟ ΟΜΗΡΟ (το ξαναγράφω):
.
Ο ΕΛΛΗΝΑΣ Ποιητής ΟΜΗΡΟΣ, Ειναι ΛΟΓΟΤΕΧΝΗΣ. Και ΜΟΝΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΗΣ (!)
Δεν ενδιαφέρεται για “πρόσωπα”. Τα ΜΕΤΟΥΣΙΩΝΕΙ σε ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥΣ.
.
ΔΕΝ ΑΝΑΠΑΡΑΓΕΙ τον ΤΡΩΙΚΟ πόλεμο, ΔΕΝ αναπαράγει τους ΝΟΣΤΟΥΣ
και την…”Τελική ΤΥΧΗ” ΟΣΩΝ επέστρεψαν…..όπως έφτασαν στ’ αυτιά του,
.
εφόσον ΔΕΝ ενδιαφέρουν την ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ (πλοκή, εξέλιξη, αισθητική) των ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑΤΩΝ
του, όπως αυτός τα Σχεδίασε.
.
Όπως παρατηρεί χαρακτηριστικά ο Κακριδής: Την Ναυσικά, μετά την αναχώρηση του Οδυσσέα από
από τους Φαίακες, την ΞΕΧΝΟΥΝ ΜΙΑ για ΠΑΝΤΑ και ο Οδυσσέας και ο Όμηρος.
.
Μια ακόμη περίπτωση:
Ο “ΟΜΗΡΙΚΟΣ” Χαρακτήρας ΔΙΟΜΗΔΗΣ λ.χ Τραυματίζει τον θεό ΑΡΗ
και την ερωμένη του, θεά ΑΦΡΟΔΙΤΗ. Αυτό μόνο “χρειαζόταν” για το συγκεκριμένο
επεισόδιο της ΙΛΙΑΔΑΣ, Αυτό μόνο έγραψε ο Ποιητής
.
Το τί συνέπειες είχε στην ζωή του και “τί…απέγινε” ανθρωπίνως (!) ο ανιδιοτελής
ήρωας του Τρωικού-ΙΛΙΑΔΙΚΟΥ πολέμου επιστρέφοντας στο ΑΡΓΟΣ, ποσώς ενδιαφέρουν
τον Λογοτέχνη Όμηρο. (Λ.χ ότι η Αφροδίτη, θεά του έρωτα, εκδικείται τον Διομήδη,
κάνοντας την γυναίκα του “ερωτικώς ακόρεστη”- νυμφομανή).
.
Άλλα οράματα έχει στον νου του ο Όμηρος.
ΌΛΑ αυτά (Τρωικό πόλεμο και Νόστους) τα…. ΔΡΑΜΑΤΟΠΟΙΕΙ (!), μέσα από
ιδιοφυείς ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΦΗΓΗΣΗΣ, εγκιβωτίζοντας ΟΡΑΜΑΤΙΚΑ “ΔΙΑΜΑΝΤΙΑ”
προβληματισμού (!) για καλύτερες ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ.
.
“Αντικαθιστώντας” τα με τον Ι Λ Ι Α Δ Ι Κ Ο (Ομηρικό) πόλεμο- και Οδυσσεϊκό ΝΟΣΤΟ,
ΩΣ μελέτες-σπουδή της ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ Συμπεριφοράς (!) και στον Πόλεμο και στην Ειρήνη.
.
Λ.χ Ο ΟΔΥΣΣΕΑΣ θα “ανακριθεί” και θα “καταθέσει” (Απόλογοι),
στοιχεία και της Τρωικής του Δραστηριότητας (λ.χ Δούρειος ίππος, όπλα Αχιλλέα-Αίαντας κλπ) στο Νησί
των ΦΑΙΑΚΩΝ
.
και ΟΧΙ στην ΙΘΑΚΗ και τους Ιθακήσιους, ως ΟΦΕΙΛΕ.
Απλά κάτι τέτοιο άλλωστε θα ΗΤΑΝ ΑΔΥΝΑΤΟ για την ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ της
ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ, όπως την ΣΧΕΔίΑΣΕ (!) ο Ποιητής.
.
Το ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ δηλαδή από τον ΟΜΗΡΟ, έστω κι αν το γράφει έμμεσα, Είναι
.
“Η ΑΚΥΒΕΡΝΗΤΗ επι 20 (!) χρόνια ΙΘΑΚΗ” και
.
όχι ΜΟΝΟ εάν κάποιοι μνηστήρες…”παρενόχλησαν” την 40χρονη ΠΗΝΕΛΟΠΗ.
(Ειπώθηκε και αυτή η εκδοχή, με τον Οδυσσέα να τους πιάνει στα πράσα,
να παίρνει των ομματιών του και να φεύγει προς ΙΤΑΛΙΑ μεριά).
.
Με απλά λόγια, κατά κάποιο τρόπο, ο ΔΙΑΝΟΗΤΗΣ Έλληνας Ποιητής, ΑΓΝΟΕΙ-ΑΦΗΝΕΙ
τον περιττό Εντυπωσιασμό, το εύκολο ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ, τις όποιες απίθανες εκδοχές.
.
Σύμφωνα με τον ALBIN LESKY (Άλμπιν Λέσκι), ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΖΕΙ,
δίνει την “σκυτάλη”, την ΕΜΠΝΕΥΣΗ- Ιδέα για το ΕΠΟΜΕΝΟ κορυφαίο ΣΥΝΘΕΤΟ
ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ “(υπερ)ΕΙΔΟΣ”, την ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΚΕΨΗ και Γραμματολογία,
μετά την ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ.
.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Οι μετέπειτα ΈΛΛΗΝΕΣ ΤΡΑΓΙΚΟΙ, θα πουν-ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΟΥΝ ότι
τα παγκοσμίως θαυμαστά έργα τους (ΤΡΑΓΩΔΙΕΣ) είναι…
“Ψίχουλα (!) από τα πλούσια Γεύματα του Ομήρου”
.
Φυσικά και αναφέρει “τί απέγιναν” ΕΠΙΛΕΚΤΙΚΑ ορισμένοι εν ζωή (λ.χ ΝΕΣΤΟΡΑΣ, ΜΕΝΕΛΑΟΣ, ΕΛΕΝΗ…), ΑΛΛΑ
ΚΑΙ αυτούς ΜΕΧΡΙ ένα σημείο, δηλαδή ΜΟΝΟ τόσο, ΟΣΟ
υπηρετούν τον Δραματοποιημένο ΙΔΙΟΦΥΗ (ανα) ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ (!) του Τρωικού Πολέμου
και του ΝΟΣΤΟΥ (επιστροφής) των ΑΧΑΙΩΝ. Μέχρι εκεί και πάντα με
τον ΔΙΚΟ του τρόπο (!).
.
που είναι η ΟΡΓΑΝΙΚΗ συνάφεια, ΔΗΛΑΔΗ ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ-Διαλεκτική σχέση
ΙΛΙΑΔΑΣ και ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ.
.
Για παράδειγμα στην ΟΔΥΣΣΕΙΑ έχουμε σημαντικές πληροφορίες για ήρωες και γεγονότα, όπως ανέφερα λίγο πιο πάνω, του Τρωικού πολέμου, που ο Όμηρος δεν αναφέρει στην ΙΛΙΑΔΑ
ή απλώς…προοικονομεί, για λόγους ΔΟΜΗΣ του Έργου ή σωστότερα των ΕΡΓΩΝ του.
.
Αυτό όμως δεν έχει σχέση με το “τί απέγιναν” ΩΣ πρόσωπα, πού και πώς κατέληξαν ως
κοινοί θνητοί…ΜΕΤΑ….. την ΙΛΙΑΔΑ και την ΟΔΥΣΣΕΙΑ.
.
ΩΣ ΟΜΗΡΙΚΟΙ λογοτεχνικοί (!) ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ έπαιξαν τον ρόλο τους.
.
Και σωστό είναι, κατά την ταπεινή μου γνώμη, να κάνουμε αυτήν την διάκριση.
και το ακόμη πιο σωστό είναι να μην τα βάζουμε στην ίδια…ζυγαριά.
.
Υ.Γ Κλασικό παράδειγμα για το “τί…απέγινε” ο ΟΔΥΣΣΕΑΣ, θα μπορούσε να θεωρηθεί
η “ΟΔΥΣΕΙΑ” του ΝΙΚΟΥ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗ. Σύγχρονοι συγγραφείς, ΕΛΛΗΝΕΣ και ΞΕΝΟΙ,
έχουν τις προσωπικές τους οπτικές της….. ΟΜΗΡΙΚΗΣ ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ.
.
Και αυτό ακριβώς είναι η ΑΠΟΔΕΙΞΗ της ΜΟΝΑΔΙΚΟΤΗΤΑΣ του ΟΜΗΡΙΚΟΥ Έργου.