Ο Ντόναλντ Τραμπ, πλέον Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών για δεύτερη φορά, ανακοίνωσε ένα εκτεταμένο πακέτο δασμών που στοχεύει σχεδόν όλες τις χώρες του κόσμου.
Η απόφασή του έχει προκαλέσει ισχυρές αντιδράσεις στις διεθνείς αγορές και έχει σημάνει συναγερμό στις κυβερνήσεις μεγάλων εμπορικών δυνάμεων, καθώς ενδέχεται να οδηγήσει σε έναν παγκόσμιο εμπορικό πόλεμο με απρόβλεπτες συνέπειες.
Ο νέος δασμολογικός κανονισμός που ανακοίνωσε ο Τραμπ περιλαμβάνει έναν “βασικό” δασμό 10% σε όλες τις εισαγωγές προς τις ΗΠΑ, ο οποίος θα τεθεί σε ισχύ στις 5 Απριλίου. Ο συγκεκριμένος δασμός θα εφαρμόζεται σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Σιγκαπούρη, η Βραζιλία, η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία, η Τουρκία, η Κολομβία, η Αργεντινή, το Ελ Σαλβαδόρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία. Αυτές οι χώρες θα αντιμετωπίζουν μόνο τον βασικό δασμό, χωρίς επιπλέον χρεώσεις.
Ωστόσο, περίπου 60 χώρες που θεωρούνται από την κυβέρνηση των ΗΠΑ ως οι “χειρότεροι παραβάτες” θα υπόκεινται σε προσαρμοσμένους δασμούς, οι οποίοι θα τεθούν σε ισχύ στις 9 Απριλίου. Οι νέοι δασμοί για ορισμένους από τους σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ είναι οι εξής: η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αντιμετωπίσει δασμό 20%, η Κίνα 54%, το Βιετνάμ 46%, η Ταϊλάνδη 36%, η Ιαπωνία 24%, η Καμπότζη 49%, η Νότια Αφρική 30% και η Ταϊβάν 32%. Η αμερικανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι χώρες αυτές είτε επιβάλλουν υψηλούς δασμούς σε αμερικανικά προϊόντα είτε εφαρμόζουν “μη δασμολογικά εμπόδια” που παρεμποδίζουν τις αμερικανικές εξαγωγές.
Όσον αφορά τον Καναδά και το Μεξικό, οι χώρες αυτές δεν επηρεάζονται από τον βασικό δασμό 10%, καθώς έχουν ήδη στοχοποιηθεί από προηγούμενες εντολές της κυβέρνησης Τραμπ. Στο πλαίσιο αυτών των μέτρων, τα προϊόντα που εισάγονται από τις δύο χώρες επιβαρύνονται ήδη με δασμούς 25%, στο πλαίσιο προσπαθειών της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει προβλήματα που σχετίζονται με τη διακίνηση φαιντανύλης και ζητήματα συνόρων.
Επιπλέον, η κυβέρνηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε νέο δασμό 25% σε όλα τα εισαγόμενα αυτοκίνητα, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ αμέσως, από τα μεσάνυχτα της ημέρας της ανακοίνωσης. Η απόφαση αυτή αναμένεται να επηρεάσει τις διεθνείς αυτοκινητοβιομηχανίες και ιδιαίτερα τις ευρωπαϊκές, ιαπωνικές και κορεατικές εταιρείες που εξάγουν οχήματα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι αντιδράσεις από τις διεθνείς αγορές ήταν άμεσες. Το Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης κατέγραψε πτώση στις μετοχές των μεγάλων βιομηχανικών και τεχνολογικών εταιρειών, ενώ οι αγορές στην Ευρώπη και την Ασία παρουσίασαν επίσης αρνητικές τάσεις. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι ένας νέος εμπορικός πόλεμος θα μπορούσε να προκαλέσει ύφεση και να οδηγήσει σε αύξηση του κόστους ζωής για τους καταναλωτές, καθώς πολλές εταιρείες πιθανότατα θα μετακυλήσουν το επιπλέον κόστος των δασμών στους πελάτες τους.
Η κινεζική κυβέρνηση απάντησε άμεσα, ανακοινώνοντας ότι θα λάβει αντίμετρα σε περίπτωση που οι νέοι δασμοί τεθούν σε ισχύ. Το Πεκίνο απειλεί με αντίστοιχους περιορισμούς στις αμερικανικές εισαγωγές, κάτι που θα μπορούσε να πλήξει μεγάλες αμερικανικές εταιρείες όπως η Apple, η Tesla και η Boeing, οι οποίες βασίζονται στην κινεζική αγορά. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες εξετάζουν επίσης τη λήψη αντίμετρων, με πιθανές αυξήσεις δασμών σε αμερικανικά προϊόντα όπως το ουίσκι, οι μοτοσικλέτες Harley-Davidson και τα αγροτικά προϊόντα.
Η απόφαση του Τραμπ αποτελεί μέρος της γενικότερης πολιτικής του για την προώθηση του δόγματος «America First». Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ πιστεύει ότι οι δασμοί θα προστατεύσουν την αμερικανική βιομηχανία, θα ενισχύσουν την εγχώρια παραγωγή και θα δημιουργήσουν θέσεις εργασίας. Ωστόσο, πολλοί οικονομολόγοι και πολιτικοί αντίπαλοι τονίζουν ότι παρόμοιες πολιτικές στο παρελθόν είχαν οδηγήσει σε αρνητικά αποτελέσματα, όπως η αύξηση των τιμών για τους καταναλωτές και η μείωση της ανταγωνιστικότητας των αμερικανικών επιχειρήσεων.
Οι επιχειρηματικοί όμιλοι στις ΗΠΑ έχουν ήδη αρχίσει να ασκούν πιέσεις προς την κυβέρνηση για να χαλαρώσει την πολιτική των δασμών. Μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες, που βασίζονται σε εισαγόμενες πρώτες ύλες, εκφράζουν φόβους ότι τα αυξημένα κόστη θα μειώσουν την κερδοφορία τους και θα οδηγήσουν σε περικοπές θέσεων εργασίας. Επιπλέον, οι Αμερικανοί αγρότες, πολλοί από τους οποίους αποτελούν σημαντικό εκλογικό ακροατήριο για τον Τραμπ, ανησυχούν ότι τα αντίποινα από άλλες χώρες θα βλάψουν τις εξαγωγές τους.
Στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό, οι Δημοκρατικοί καταγγέλλουν τη νέα εμπορική πολιτική του Τραμπ ως επικίνδυνη και καταστροφική για την αμερικανική οικονομία. Ορισμένοι Ρεπουμπλικάνοι, αν και γενικά υποστηρίζουν τις πολιτικές προστατευτισμού, εκφράζουν επιφυλάξεις για την κλίμακα των νέων δασμών και τον κίνδυνο απομόνωσης των ΗΠΑ από τις παγκόσμιες αγορές.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να είναι κρίσιμο, καθώς πολλές χώρες ετοιμάζουν τις αντιδράσεις τους και η διεθνής οικονομία προσπαθεί να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα. Η πολιτική του Τραμπ δείχνει ξεκάθαρα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες προχωρούν σε έναν πιο εθνικιστικό και προστατευτικό δρόμο, κάτι που ενδέχεται να αλλάξει ριζικά την παγκόσμια εμπορική τάξη πραγμάτων. Ωστόσο, μένει να φανεί αν αυτή η στρατηγική θα αποδώσει τα αποτελέσματα που επιθυμεί η αμερικανική κυβέρνηση ή αν θα οδηγήσει σε νέα οικονομική αστάθεια και συγκρούσεις σε διεθνές επίπεδο.