Ένα εξαιρετικά κρίσιμο ορόσημο πλησιάζει για εκατομμύρια ιδιοκτήτες ακινήτων σε όλη τη χώρα, καθώς η προθεσμία για την τακτοποίηση αυθαίρετων κατασκευών και αλλαγών χρήσης στα κτήρια λήγει σε εννέα μήνες –συγκεκριμένα στις 31 Μαρτίου 2026. Αν δεν ληφθούν εγκαίρως αποφάσεις για την παράταση της δυνατότητας τακτοποίησης, τότε ανοίγει ο δρόμος για μαζική απαξίωση της ιδιωτικής ακίνητης περιουσίας, προειδοποιεί ο πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ, Στράτος Παραδιάς.
Όπως τονίζει ο κ. Παραδιάς, η εμπειρία από την εφαρμογή της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτηρίου είναι αποκαλυπτική: στην πράξη δεν υπάρχει διαμέρισμα, κατάστημα, γραφείο, αποθήκη ή άλλη οριζόντια ιδιοκτησία που να μην εμφανίζει κάποια απόκλιση – μικρή ή μεγάλη – από την εγκεκριμένη οικοδομική άδεια. Αυτές οι παρεκκλίσεις, επισημαίνει, συνήθως ανάγονται στην περίοδο κατασκευής του ακινήτου και δεν είναι αποτέλεσμα ενεργειών των σημερινών ιδιοκτητών.
Μάλιστα, σε πολλές περιπτώσεις πρόκειται για τροποποιήσεις ή αυθαίρετες αλλαγές χρήσης που έγιναν εν αγνοία των σημερινών κατόχων, οι οποίοι είτε αγόρασαν το ακίνητο είτε το κληρονόμησαν.
Πλήρης εμπλοκή στις μεταβιβάσεις μετά την 1η Απριλίου 2026
Από την 1η Απριλίου 2026 και έπειτα, οι ιδιοκτησίες που δεν έχουν ρυθμίσει πολεοδομικές παραβάσεις δεν θα μπορούν να μεταβιβαστούν εν ζωή – ούτε με αγοραπωλησία, ούτε με γονική παροχή, ούτε με δωρεά. Κι αυτό επειδή, για να συνταχθεί Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτηρίου, προαπαιτείται η πλήρης τακτοποίηση κάθε αυθαιρεσίας ή αλλαγής χρήσης. Χωρίς αυτήν, το ακίνητο θεωρείται «μη ώριμο» προς μεταβίβαση.
Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να οδηγήσει σε πραγματικό πάγωμα της αγοράς ακινήτων, προκαλώντας κατακόρυφη πτώση της εμπορικής αξίας για εκατομμύρια ακίνητα. Παράλληλα, το Δημόσιο θα στερηθεί σημαντικά έσοδα από φόρους μεταβίβασης και συναλλαγές.
Ακόμα πιο σύνθετο αναμένεται να γίνει το τοπίο για όσους κληρονομούν ακίνητα με πολεοδομικές παραβάσεις, αφού από την 1/4/2026 δεν θα μπορούν να τις τακτοποιήσουν, παρόλο που έχουν δικαίωμα αποδοχής της κληρονομιάς. Αυτό σημαίνει ότι ενώ θα επιβαρύνονται με φόρους και υποχρεώσεις, δεν θα έχουν το δικαίωμα πώλησης, μεταβίβασης ή αξιοποίησης της περιουσίας, οδηγώντας σε ουσιαστική απαξίωσή της.
Στον ορίζοντα η επιβολή προστίμων
Στο μεσοδιάστημα μέχρι την πλήρη καταγραφή των ακινήτων στο Εθνικό Κτηματολόγιο, στο Ενιαίο Μητρώο Ακινήτων του Κτηματολογίου και στη βάση δεδομένων ΜΙΔΑ της ΑΑΔΕ, είναι κρίσιμο να παραμείνει ενεργή η δυνατότητα πολεοδομικής τακτοποίησης, αλλά και η διόρθωση των στοιχείων επιφανειών στα Ε9 και στους δήμους – τουλάχιστον χωρίς επιβολή προστίμων.
Η επιβολή προστίμων στις περιπτώσεις αυτές, σε μια περίοδο όπου η διαδικασία ψηφιακής καταγραφής της ιδιωτικής περιουσίας βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη, θα ισοδυναμούσε με διπλή τιμωρία των ιδιοκτητών: πρώτα με την αδυναμία αξιοποίησης της περιουσίας και έπειτα με οικονομικές επιβαρύνσεις.
Ο πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ απευθύνει σαφές αίτημα προς την Πολιτεία να προχωρήσει σε νομοθετική πρωτοβουλία για παράταση της προθεσμίας πέραν της 31ης Μαρτίου 2026, ώστε να αποφευχθεί ένα μαζικό αδιέξοδο που απειλεί να παραλύσει την αγορά ακινήτων και να ακυρώσει στην πράξη την αξία εκατομμυρίων περιουσιών.