ΤΗΝ ΩΡΑ ΠΟΥ η Ελληνική Αστυνομία συνελάμβανε μαζί μέ τήν βοήθεια οκτώ εισαγγελέων τά μέλη της μαφίας των Χανίων –κάθε νομός στήν Ελλάδα έχει καί τήν μαφία του, αυτήν τήν εξαετία– η γη του Ρεθύμνου υποδεχόταν ένα άξιο τέκνο της, τό οποιο «έφυγε» από τήν ζωή πληρες ημερων σέ ηλικία 99 ετων.
Τόν Αρεοπαγίτη Μιχάλη Παπαδάκι. Στό νομικό κόσμο αλλά καί στό Ρέθυμνο από τό οποιο καί ο υπογράφων έλκει τήν απώτερη καταγωγή του (φύγαμε από εκει τό 1860), τό επώνυμο Παπαδάκις –μέ «γιωτα» στήν κατάληξη παρακαλω, λέει πάρα πολλά. Στήν μεγάλη κοινωνία ίσως καί όχι. Οι επιτυχημένοι καμμιά φορά παραμένουν «άγνωστοι» σέ αυτήν τήν δύσκολη χώρα. Αλλά δέν ειναι άγνωστο τό παράδειγμα πού αφήνουν πίσω τους. Κάποια στιγμή τό ανακαλύπτουμε!
Ο Μιχάλης Παπαδάκις, ο οποιος προερχόταν από ιστορική καί επιφανη οικογένεια του Ρεθύμνου (ο πάππος του Μιχαήλ μετειχε στίς επαναστάσεις κατά των Τούρκων στό Αρκάδι τό 1868 καί τό 1878 εκλεγείς πληρεξούσιος της επαναστατικης συνελεύσεως, Δήμαρχος καί Βουλευτής του Βενιζέλου, ο πατέρας του Μενέλαος μετειχε στήν επανάσταση του Θερίσου τό 1905 καί πολέμησε στήν Μάχη του Μπιζανίου, ο αδερφός του πατέρα του Νικόλαος μετειχε τό 1916 ως εθελοντής υπό τόν Βενιζέλο στήν Εθνική Άμυνα της Θεσσαλονίκης καί ηταν εισαγγελέας της έδρας στήν δίκη των δωσιλόγων πρωθυπουργων, η μητέρα του Άννα Γοβατζιδάκη προσέφερε υπηρεσίες στόν αγωνα γιά τήν απελευθέρωση της Ηπείρου), ηταν ο πρωτος Πρόεδρος του ΑΣΕΠ. Μου τόν γνώρισε τό 1994 ο αείμνηστος Αναστάσης Πεπονης σέ μιά δεξίωση μαζί μέ τήν εκπαιδευτικό εξαίρετη σύζυγό του Κατερίνα Βουρεξάκη καί τήν θυγατέρα του Αρτέμιδα.
Μου μοιάζει σάν νά ειναι θέλημα Θεου τό γεγονός ότι ο άνθρωπος αυτός συμπτωματικά κηδεύτηκε στόν Μητροπολιτικό Ναό Εισοδίων της Θεοτόκου τήν ημέρα πού τά γειτονικά Χανιά συγκλονίζονταν από τίς συλλήψεις μελων της μαφίας καί δημοσίων λειτουργων, μελων του σκληρου πυρηνα του κράτους. Η αντιδιαστολή, πλήρης. Στήν μία πλευρά του νησιου «κάρβουνο» καί στήν άλλη «διαμάντι». Διότι αυτός ηταν ο Μιχάλης Παπαδάκις. Ένα μεγάλο διαμάντι. Καί αυτή ειναι η Κρήτη πού αγαπω.
Η Κρήτη των εθνικων αγώνων καί του ήθους. Μιά Κρήτη πού λάμπει. Ακτινοβολει. Εξαφανίζει από τό οπτικό πεδίο τούς παραβατικούς της.
Ο άνθρωπος αυτός ηταν αρεοπαγίτης. Ψηλός, λιτός, ευθυτενής, ξεκινουσε κάθε πρωί κουστουμαρισμένος από τό σπίτι του στήν Κυψέλη καί άν δέν έβρεχε, γιά νά κάνει χρήση του υπηρεσιακου αυτοκινήτου, τό «έστρωνε» μέ τό πόδι καί περπατωντας μέ ένα χαρτοφύλακα στά χέρια μέσω της Πατησίων, έφθανε στό γραφειο του. Στόν πέμπτο όροφο του Υπουργείου Προεδρίας πού ηταν η προσωρινή έδρα του ΑΣΕΠ στήν αρχή, στήν οδό Αμερικης όπου μετακόμισε αργότερα καί στήν Λεωφόρο Αλεξάνδρας στό τέλος όπου ως επίτιμο μέλος της αρχης του ειχε παραχωρηθει γραφειο εφ’ όρου ζωης.
Ανώτατος Δικαστής χωρίς φρουρά καί παράτες, ο Παπαδάκις δέν ηταν εύκολος άνθρωπος. Προερχόμενος από τόν Άρειο Πάγο όπου έφθασε μέχρι τό αξίωμα του αντιπροέδρου μέ ισχυρό αποτύπωμα στήν διαμόρφωση της νομολογίας του εργατικου δικαίου ηταν αυτό πού θά έπρεπε νά ειναι κάθε δικαστής: Μονήρης. Απρόσιτος. Απόμακρος. Σέ όλους τούς διαπιστευμένους εκείνης της εποχης πού παρακολουθήσαμε τόν πρωτο γραπτό διαγωνισμό γιά 2.341 προσλήψεις μονίμων στό Δημόσιο ηταν «θέμα» η δυσκολία της επαφης μαζί του. Γιά νά περάσεις τίς εξετάσεις του καί νά σέ κάνει συνομιλητή έπρεπε νά του αποδείξεις ότι αξίζεις. Ηγειτο μιας Ολομέλειας στήν οποία μετειχαν εξαίρετοι δημόσιοι λειτουργοί υψηλότατου κύρους. Μετειχαν δύο ακόμη Αρεοπαγιτες πού μετειχαν καί στήν σύνθεση του Ειδικου Δικαστηρίου πού δίκασε τόν Ανδρέα Παπανδρέου, ο αείμνηστος αγαπημένος μου φίλος Βασίλης Λαμπρίδης καί ο Σπυρος Πλουμης, ο καθηγητής του Πολυτεχνείου Γιωργος Βέης, ο πρύτανις της Διοικήσεως Βασίλης Ανδρονόπουλος, η Νέλλη Σακελλαριάδου, ο Ιωάννης Βασιλόπουλος, η Ευσταθία Μπεργελέ καί άλλοι.
Όπως θά έλεγε καί η Ρεζάν ο καθένας του από μόνος ηταν «υπόθεση». Όπως «υπόθεση» ηταν καί πολλοί από τούς υπαλλήλους πού τήν συγκρότησαν: Η γενική διευθύντρια Αντωνία Ντάρα, ο προϊστάμενος της πληροφορικης Στάθης Σεμιτέλος, η αποσπασμένη από τήν ΥΠΑ Ρούλη Μπελέκου κ.ά. Γρήγορα κατάλαβα ότι η νέα αυτή ανεξάρτητη αρχή, η δεύτερη πού ιδρύθηκε μετά τό ΕΣΡ, θά ειχε πολύ «ψωμί», διότι ηταν ο φρουρός της εφαρμογης του νόμου Πεπονη. Τό κόμμα των ρουσφετιων συγκρουόταν πρώτη φορά μέ τό κράτος. Καί ο δημοκράτης βενιζελικός Παπαδάκις, μέ περγαμηνές στήν εθνική αντίσταση 1943-1945 καί στόν αντιδικτατορικό αγωνα (ως δικαστής απέρριψε τό αίτημα διαλύσεως των φοιτητικων συλλόγων), στάθηκε βράχος. Έκανε τήν δουλειά του καί κήρυσσε παράνομες τίς προσλήψεις πού γίνονταν σέ ΔΕΚΟ κατά παράβαση του νόμου. Τότε όμως δέν υπηρχε «Διαύγεια» καί δέν δίνονταν στήν δημοσιότητα τά πορίσματα. Χρειάστηκε νά δώσω αγωνα νά τόν πείσω νά μέ αφήνει νά κλείνομαι σέ ένα δωμάτιο καί νά μελετω τίς αποφάσεις της Ολομέλειας πού ηταν χρυσάφι ειδήσεων αλλά καί μάθημα διοικητικου δικαίου. Τίς φυλάσσω στό αρχειο μου έως σήμερα. (Δέν ειναι καταχωρισμένες στήν πύλη του ΑΣΕΠ!)
Η Ρεθυμνιώτικη απώτερη καταγωγή μου καί τό πτυχίο της Νομικης ηταν μαλλον τό διαβατήριο αποδοχης γιά τόν Παπαδάκι. Έτσι τότε αποκαλύψαμε στήν «Απογευματινή» της περιόδου εκείνης τά πορίσματα γιά τίς παράνομες προσλήψεις πού έκανε η κομματική διοίκηση της «Ολυμπιακης Αεροπορίας», η διοίκηση του ΟΠΑΠ, διοικήσεις Νοσοκομείων, Καταστημάτων Αφορολογήτων κ.ά.
Η υπόθεση της «Ολυμπιακης» μάλιστα πρέπει νά ηταν η βαθύτερη αιτία πού ο Ανάστασης Πεπονης «έτριψε» στό πρόσωπο του Ανδρέα τήν παραίτησή του! Η Κυβέρνηση κατέθεσε τροπολογία γιά τήν εξάλειψη του αξιοποίνου μετά τήν άσκηση ποινικων διώξεων εις βάρος κορυφαίων μελων της διοικήσεως της Ολυμπιακης πού ειχαν «δόντι» στό «ιπτάμενο» οικογενειακό περιβάλλον του πρωθυπουργου, καί ο Πεπονης εξοργίστηκε.
Ο Παπαδάκις ηταν ο φόβος καί ο τρόμος των παρανομούντων τότε. Δέν καταλάβαινε τίποτε. Πάνω από τόν νόμο δέν ηταν κανένας.
Οι επιθεωρητές του ΑΣΕΠ Ευθύμιος Βελώνιας καί Μιχάλης Σακλαμπανάκης, μέλη της Ολομέλειας, ηταν ο εφιάλτης τους. Τά πορίσματά τους διαβιβάζονταν στήν δικαιοσύνη καί ασκουνταν διώξεις. Ο Ρεθυμνιώτης παρέμεινε στό τιμόνι του ΑΣΕΠ από τό 1994 έως τό 2003. Ηταν μιά σπουδαία περίοδος γιά τό κράτος δικαίου. Βοήθησε σέ αυτό καί η ίδρυση του Συνηγόρου του Πολίτη τό 1997 υπό τήν ηγεσία του Νικηφόρου Διαμαντούρου στήν αρχή καί του Γιώργου Καμίνη μετά.
Συνέχισα νά βλέπω τόν Παπαδάκι καί νά μιλω τακτικά μαζί του καί μετά τήν αφυπηρετήσή του. Μερικές φορές τόν συναντουσα καί στό τελευταιο γραφειο του, στήν Λεωφόρο Αλεξάνδρας, στό ΑΣΕΠ, όπου δώρισε ολόκληρη βιβλιοθήκη νομικων βιβλίων. Άλλοτε συμφωνούσαμε, άλλοτε διαφωνούσαμε, αλλά ο σεβασμός μου στό πρόσωπό του ηταν δεδομένος καί απεριόριστος. Μπορει καμμιά φορά νά δυσκολευόταν νά «στρίψει» ως Πρόεδρος του ΑΣΕΠ γιατί άλλο νά εισαι δικαστής καί άλλο ανώτερο στέλεχος της διοικήσεως, μπορει άλλες φορές νά έκανε γρήγορα καί άλλες αργά αλλά ο προορισμός του ηταν σταθερά ο ίδιος: Η δικαιοσύνη. Η δίκαιη κοινωνία. Η αξιοκρατία.
Ζωντας καθημερινά τήν σήψη καί τήν παρακμή του σκληρου πυρηνα του κράτους καί τήν παράδοσή του σέ άνομα συμφέροντα, γράφω σήμερα αυτό τό κείμενο λύπης καί αποχαιρετισμου περιέργως μέ χαρά. Μέ χαρμολύπη. Γιατί γράφω γιά κάτι πού σιγά-σιγά εκλείπει: Γιά έναν βράχο ήθους καί εντιμότητας. Γιά ένα πρότυπο δημοσίου ανδρός. Γιά έναν δικαστή πρότυπο. Θά τόν θυμαμαι πάντοτε μέ αγάπη.