Σήμερα, 5 Σεπτεμβρίου σύμφωνα με το εορτολόγιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας, τιμάται η μνήμη μίας σημαντικής μορφής της χριστιανικής παράδοσης: του Προφήτου Ζαχαρίου, πατέρα του Τιμίου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου, μιας εξέχουσας μορφής της Παλαιάς Διαθήκης και κεντρικού προσώπου στην προετοιμασία του σχεδίου της Θείας Οικονομίας.
Η ζωή του Προφήτη Ζαχαρία
Ο Ζαχαρίας καταγόταν από τη φυλή του Λευί και ανήκε στο ιερατικό γένος του Αβιά. Υπηρετούσε ως ιερέας στον Ναό του Σολομώντος στα Ιεροσόλυμα. Μαζί με τη σύζυγό του Ελισάβετ, συγγενή της Παναγίας, ζούσαν δίκαιοι και ευσεβείς ενώπιον του Θεού, αν και για πολλά χρόνια έμειναν άτεκνοι.
Η Αγία Γραφή αναφέρει ότι ο Ζαχαρίας, ενώ τελούσε τη λειτουργία στον Ναό, δέχθηκε την επίσκεψη του Αρχαγγέλου Γαβριήλ. Ο Άγγελος του ανήγγειλε ότι θα αποκτήσει παιδί, τον Ιωάννη, ο οποίος θα προετοίμαζε τον δρόμο για τον ερχομό του Μεσσία. Ο Ζαχαρίας δυσκολεύτηκε να πιστέψει το άγγελμα, γι’ αυτό και του επιβλήθηκε σιωπή μέχρι τη γέννηση του παιδιού. Όταν ήρθε η ώρα να ονομαστεί το βρέφος, έγραψε σε πινακίδα το όνομα «Ιωάννης», υπακούοντας στην εντολή του Θεού. Τότε λύθηκε η γλώσσα του και ανύμνησε τον Ύψιστο με τον περίφημο ύμνο, γνωστό ως «Βenedictus» ή «Ευλογητός Κύριος ο Θεός του Ισραήλ».
Το εορτολόγιο, το έργο και το μαρτύριό του
Ο Ζαχαρίας αναδείχθηκε προφήτης, καθώς με τον ύμνο και τη ζωή του μαρτύρησε για το σχέδιο της σωτηρίας που θα επιτελούσε ο Χριστός. Παράλληλα, στάθηκε φύλακας και οδηγός του μικρού Ιωάννη. Η Παράδοση αναφέρει ότι κατά τη σφαγή των νηπίων από τον Ηρώδη, ο Ζαχαρίας αρνήθηκε να παραδώσει τον γιο του.
Γι’ αυτήν την άρνηση οδηγήθηκε στο μαρτυρικό τέλος, δολοφονημένος μέσα στον Ναό, χύνοντας το αίμα του δίπλα στο Θυσιαστήριο. Έτσι σφράγισε με τη ζωή και τον θάνατό του την αφοσίωση στον Θεό και την αλήθεια.
Η πνευματική κληρονομιά
Ο Προφήτης Ζαχαρίας αποτελεί πρότυπο ιερέως, πατέρα και μάρτυρα της πίστεως. Με τη ζωή του δείχνει ότι η υπομονή, η εμπιστοσύνη στον Θεό και η προσήλωση στο θείο θέλημα αποτελούν τον δρόμο προς την αληθινή δικαιοσύνη. Η Εκκλησία τον τιμά όχι μόνο ως τον πατέρα του Ιωάννη του Βαπτιστή, αλλά και ως πρόσωπο που προεικόνισε τον ερχομό της χάριτος.
Η μνήμη του Προφήτη Ζαχαρίου μέσα από το εορτολόγιο υπενθυμίζει στους πιστούς τη σημασία της προετοιμασίας για την έλευση του Χριστού, αλλά και το θάρρος της μαρτυρίας σε περιόδους δοκιμασιών. Σήμερα, σε πολλούς ναούς ανά την Ελλάδα και τον ορθόδοξο κόσμο τελούνται πανηγυρικές θείες λειτουργίες, με τους πιστούς να συμμετέχουν σε κλίμα κατάνυξης και προσευχής.
Απολυτίκιον
Ηχος δ’. Κατεπλάγη Ιωσήφ
Εκ τής ρίζης Ιεσσαί, καί εξ όσφύος τού Δαυϊδ, η θεόπαις Μαριάμ, σήμερον τίκτεται ημίν, διό καί χαίριν, η σύμπασα καί κενουργείται, Συγχάρητε ομού, ο ουρανός καί η γή, αινέσατε αυτήν, αι στρατιαί τών εθνών, Ιωακείμ ευφραίνεται, καί Άννα πανηγυρίζει κραυγάζουσα, Η στείρα τίκτει, τήν Θεοτόκον, καί τροφόν τής ζωής ημών.