Η Σερβία αναδεικνύεται τα τελευταία χρόνια στην πρώτη θέση των στρατιωτικών δαπανών στα Δυτικά Βαλκάνια, με τον πρόεδρο Αλεξάνταρ Βούτσιτς να δικαιολογεί τις συνεχείς αγορές οπλικών συστημάτων ως «αποτρεπτικό παράγοντα» απέναντι σε κάθε πιθανό επιτιθέμενο.
Πρόσφατα, από το Πεκίνο όπου συμμετείχε σε στρατιωτική παρέλαση και συναντήθηκε με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, ο Βούτσιτς επανέλαβε ότι η Σερβία δεν σκοπεύει να επιτεθεί σε κανέναν, αλλά υπογράμμισε ότι η χώρα του πρέπει να διατηρήσει ισχυρές ένοπλες δυνάμεις.
Οι δαπάνες και οι αγορές
Σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI), μόνο το 2024 η Σερβία διέθεσε 2,2 δισ. δολάρια για τον στρατό, ποσό πέντε φορές υψηλότερο από εκείνο της Αλβανίας, μέλους του ΝΑΤΟ και δεύτερης στη λίστα. Οι στρατιωτικές δαπάνες αντιστοιχούν στο 2,6% του ΑΕΠ της χώρας.
Το Βελιγράδι έχει προχωρήσει σε αγορές τόσο από τη Δύση όσο και από την Ανατολή. Το 2024 υπέγραψε συμφωνία με τη Γαλλία για την προμήθεια μαχητικών Rafale, ενώ έχει προμηθευτεί drones και αντιαεροπορικά συστήματα από την Κίνα. Μέχρι την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Σερβία βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό σε ρωσικό οπλισμό, όμως οι σχετικές συμφωνίες «πάγωσαν».
Οι γεωπολιτικές ισορροπίες
Η Σερβία είναι η μόνη χώρα των Δυτικών Βαλκανίων που δεν επιδιώκει ένταξη στο ΝΑΤΟ, την ώρα που περιβάλλεται από κράτη-μέλη της Συμμαχίας: Αλβανία, Σκόπια, Μαυροβούνιο, Κροατία, Βουλγαρία, Ουγγαρία και Ρουμανία. Αυτό, σύμφωνα με τον Βούτσιτς, καθιστά αναγκαία την ενίσχυση της άμυνας.
Παράλληλα, η στενή συνεργασία με την Κίνα στον τομέα της άμυνας έχει προκαλέσει επικρίσεις από τις Βρυξέλλες και την Ουάσινγκτον, ιδίως καθώς η Σερβία δηλώνει ότι παραμένει στρατιωτικά ουδέτερη, αλλά την ίδια στιγμή αυξάνει διαρκώς τις δαπάνες και τις εξοπλιστικές της συμφωνίες.
Ο Σέρβος πρόεδρος συχνά επικαλείται τις στρατιωτικές δυνατότητες γειτονικών χωρών, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Κροατία, η οποία επίσης αγόρασε Rafale. «Όταν εκείνοι αγόρασαν 12 Rafale, θεωρήθηκε θετική εξέλιξη για την περιοχή. Όταν η Σερβία κάνει το ίδιο, παρουσιάζεται ως τραγωδία», είχε δηλώσει το καλοκαίρι του 2024.
Πρόσφατα, ο Βούτσιτς επέκρινε και τη συμφωνία αμυντικής συνεργασίας που υπέγραψαν Κροατία, Αλβανία και Κόσοβο, χαρακτηρίζοντάς την προσπάθεια δημιουργίας «στρατιωτικής συμμαχίας εναντίον της Σερβίας». Οι τρεις χώρες, πάντως, ξεκαθάρισαν ότι δεν πρόκειται για στρατιωτική συμμαχία αλλά για ενίσχυση της συνεργασίας.
Σύμφωνα με το Himara.gr παρά τις επικρίσεις, ο Βούτσιτς τονίζει ότι η Σερβία επιδιώκει αποκλειστικά την υπεράσπιση της εδαφικής της ακεραιότηταςκαι αυτοπαρουσιάζεται ως παράγοντας ειρήνης και σταθερότητας στα Δυτικά Βαλκάνια. Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν ότι η χώρα του έχει καταστεί «πρωταθλήτρια εξοπλισμών» στην περιοχή, διατηρώντας ανοιχτά μέτωπα τόσο με τη Δύση όσο και με τους γείτονές της.