Μανώλης Κοττακης: Γιά νά λυθει τό πολιτικό πρόβλημα της χώρας, εκτός από τούς συνταγματολόγους θά μας χρειαστουν καί οι…. ψυχολόγοι – Πιθανόν καί ψυχίατροι

Οι πρόωρες κάλπες, η συνταγματική κρίσις, η αδυναμία εθνικης συνεννοήσεως, οι εμμονές του Πρωθυπουργου καί η πολιτική ανωμαλία – Τά προηγούμενα μέ Σαρτζετάκη-Παπούλια – Αιφνιδίως, περιοδειες Μητσοτάκη

Εκ πρώτης όψεως ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντινος Τασούλας διέπραξε συνταγματικό ατόπημα περιωπης όταν εξεφράσθη, κατά τήν διάρκεια της συνομιλίας του μέ τόν Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη μπροστά στίς κάμερες, υπέρ των αυτοδύναμων κυβερνήσεων.

Του Μανώλη Κοττάκη

Μέ αναδρομή στήν ακυβερνησία του 1951. Δέν ειναι αρμοδιότης του Προέδρου νά τάσσεται υπέρ των μονοκομματικων κυβερνήσεων ή των κυβερνήσεων συνεργασίας. Αυτή ειναι αρμοδιότης της λαϊκης κυριαρχίας.

Στήν πραγματικότητα όμως, αυτό πού κατά βάθος πρέπει νά απασχολει τόν κύριο Τασούλα ειναι πως θά χειριστει σέ συνθηκες εθνικης κρίσης τήν ακυβερνησία πού θά προκύψει μετά από αλλεπάλληλες εκλογές, ειδικά εάν ο αρχηγός του πρώτου κόμματος αρνειται νά παραχωρήσει τήν πρωθυπουργία σέ πρόσωπο κοινης αποδοχης, όπως έπραξε ο Γιωργος Παπανδρέου κατά τήν διάρκεια των διερευνητικων εντολων του 2011 (μέ συνέπεια τήν ανάθεσή της στόν Λουκα Παπαδημο), αλλά καί παλαιότερα, τό 1989, ο Κωνσταντινος Μητσοτάκης.

Πρίν εξηγήσουμε αναλυτικώτερα τί ενδεχομένως συμβαίνει στά προεδρικά παρασκήνια, παραθέτουμε τό απόσπασμα της τοποθέτησης του Προέδρου της Δημοκρατίας ενώπιον του Πρωθυπουργου, ο οποιος, μία μέρα πρίν, στήν ΔΕΘ, ειχε αρνηθει διαρρήδην νά αντικατασταθει εν κινήσει, καί ακολούθως θυμίζουμε τό οικειο άρθρο 41 του Συντάγματος. Ο κύριος Μητσοτάκης μάλιστα συνέδεσε, όχι τυχαια, τά σενάρια αντικατάστασής του μέ κινήσεις από συμφέροντα, μέ τό επιχείρημα της «πρόκλησης εσωτερικης αναταραχης». Ενω, επίσης όχι τυχαια, εξέπεμψε έναν εκνευρισμό γιά τήν αρνητική στάση της Κυπριακης Δημοκρατίας στήν υπόθεση του καλωδίου, καθώς ο σχεδιασμός του, όπως φαίνεται, ηταν καί παραμένει η πρόκληση έντασης στίς ελληνοτουρκικές σχέσεις, πού θά τόν διευκολύνει νά προκηρύξει εκτάκτως πρόωρες εκλογές γιά αντιμετώπιση κρίσιμης σημασίας εθνικου θέματος.

Δήλωσε ο κύριος Τασούλας: «Καί στό σημειο αυτό θά ήθελα νά πω πώς δέν ειναι μόνο ένα ειδος πολιτικου αναγνώσματος ή πολιτικης επιδίωξης η πολιτική σταθερότητα, ειναι καί μιά αξίωση συνταγματικης περιωπης. Στό άρθρο 41 του Συντάγματος καί στίς αρμοδιότητες του Προέδρου της Δημοκρατίας περιλαμβάνεται καί η δυνατότητα νά διαλύσει τή Βουλή άν καταψηφιστουν δύο Κυβερνήσεις καί δέν εξασφαλίζεται πολιτική σταθερότητα».

Τό οικειο άρθρο του Συντάγματος στό οποιο παρέπεμψε συγκεκριμένα αναφέρει:

Άρθρο 41 (Διάλυση της Βουλης)

1. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορει νά διαλύσει τή Bουλή, άν έχουν παραιτηθει ή καί καταψηφιστει από αυτήν δύο Kυβερνήσεις καί η σύνθεσή της δέν εξασφαλίζει κυβερνητική σταθερότητα. Oι εκλογές ενεργουνται από τήν Kυβέρνηση πού έχει τήν εμπιστοσύνη της διαλυόμενης Bουλής. Σέ κάθε άλλη περίπτωση εφαρμόζεται αναλόγως τό τρίτο εδάφιο της παραγράφου 3 του άρθρου 37.

2. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας διαλύει τή Bουλή μέ πρόταση της Kυβέρνησης πού έχει λάβει ψηφο εμπιστοσύνης, γιά ανανέωση της λαϊκης εντολης προκειμένου νά αντιμετωπιστει εθνικό θέμα εξαιρετικης σημασίας. Αποκλείεται η διάλυση της νέας Bουλης γιά τό ίδιο θέμα.

Τί υποκρύπτεται λοιπόν πίσω από αυτήν τήν δήλωση καί από τήν παραπομπή Τασούλα στό συγκεκριμένο άρθρο του Συντάγματος; Ειναι προφανές ότι ο Πρόεδρος βλέπει τίς εκλογές νά έρχονται καί μάλιστα σύντομα. Βλέπει όμως καί κάτι άλλο. Λόγω της έλλειψης αυτοδυναμίας, τόν εαυτό του στό επίκεντρο μίας πρωτοφανους συνταγματικης εθνικης κρίσης, πού όμοιά της δέν θά έχει χειριστει ποτέ αρχηγός του κράτους, εάν ο Πρωθυπουργός δέν υποχωρήσει καί μείνει σταθερός στίς εμμονές του.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δέν τάχθηκε λοιπόν υπέρ της αυτοδυναμίας γιά νά ευνοήσει τήν στρατηγική ενός συγκεκριμένου κόμματος, στήν προκειμένη περίπτωση της Νέας Δημοκρατίας, αλλά γιά νά αποφύγει ο ίδιος τήν βάσανο του νά βρεθει στό επίκεντρο μιας πρωτοφανους συνταγματικης κρίσης.

Ηταν έκφραση του ιδιότυπου χιουμορ του, φοβαμαι, όχι επιτυχής. Αλλά αυτό πρέπει νά ειναι τό βαθύτερο κίνητρό του, εκτιμω. Τόν γνωρίζω πολλά χρόνια γιά νά μπορω νά τόν «διαβάζω»… Δύο Πρόεδροι της Δημοκρατίας βρέθηκαν στό παρελθόν στήν θέση του Κωσταντίνου Τασούλα, αλλά ειχαν τήν τύχη νά τούς διευκολύνουν οι αρχηγοί του πρώτου πλειοψηφήσαντος κόμματος στίς εκλογές. Ο πρωτος ηταν ο Χρηστος Σαρτζετάκης. Τόν Νοέμβριο του 1989 η ΝΔ ειχε λάβει σέ δεύτερες εκλογές ποσοστό 46 %, αλλά λόγω του νόμου Κουτσόγιωργα δέν ειχε αυτοδυναμία. Ο έμπειρος Κωνσταντινος Μητσοτάκης κατάλαβε ότι άν δέν συγκροτηθει γρήγορα κυβέρνηση συνεργασίας, ο τόπος θά οδηγηθει στήν περιπέτεια. Γνώριζε επίσης ότι η προτίμηση του αρχηγου της Αξιωματικης αντιπολίτευσης Ανδρέα Παπανδρέου ηταν ο τραπεζίτης Ξενοφων Ζολώτας. Στήν περίφημη σύσκεψη των τεσσάρων λοιπόν (λίγο μετά τήν παραπομπή του Ανδρέα στό Ειδικό Δικαστήριο), στήν οποία μετειχαν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο αρχηγός της Νέας Δημοκρατίας, ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ καί ο αρχηγός του τότε ενιαίου Συνασπισμου Χαρίλαος Φλωράκης, ο Μητσοτάκης γιά τό καλό του τόπου παραχώρησε τήν θέση του Πρωθυπουργου στόν Ξενοφωντα Ζολώτα.

Καί αποφεύχθηκαν οι περιπλοκές καί οι περιπέτειες. Τό ΔΝΤ καιροφυλακτουσε.

Ο δεύτερος Πρόεδρος της Δημοκρατίας πού βρέθηκε σέ αντίστοιχη θέση ηταν ο Κάρολος Παπούλιας τό 2011. Ο Πρωθυπουργός Γιωργος Παπανδρέου εμφανίστηκε διατεθειμένος νά παραχωρήσει τήν θέση του σέ τρίτο πρόσωπο καί ξεκίνησε διαπραγματεύσεις μέ τήν Αξιωματική αντιπολίτευση, στοχεύοντας όμως κατά βάθος στό αδιέξοδο των συζητήσεων ούτως ώστε νά καταφέρει στό τέλος νά μήν παραιτηθει από τήν πρωθυπουργία. Ηταν η σύσκεψη εκείνη, τά πρακτικά της οποίας έχω αποκαλύψει στήν εφημερίδα «δημοκρατία», στήν οποία έπεσαν προσχηματικως τά ονόματα των αείμνηστων Βασίλη Μαρκεζίνη, Φιλίππου Πετσάλνικου καί Έλσας Παπαδημητρίου, του Απόστολου Κακλαμάνη, του Τάκη Ρουμελιώτη καί άλλων. Τελικά, η υπόδειξη του προσώπου του Λουκα Παπαδήμου από τόν Γιωργο Καρατζαφέρη, μετά παρασκηνιακή υπόδειξη του εκδοτικου παράγοντα της εποχης Γεωργίου Μπόμπολα, στήν οποία συμφώνησε στό τέλος ο Αντώνης Σαμαρας γιά νά απαλλαγει από τόν εμμονικό Γιωργο Παπανδρέου, απέτρεψε τήν συνταγματική κρίση.

Άν προκηρυχθουν προσεχως πρόωρες εκλογές, όπως φαίνεται νά σχεδιάζει ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, καί δέν συγκροτειται αυτοδύναμη Κυβέρνηση, τότε ο ρόλος του Προέδρου της Δημοκρατίας στίς διερευνητικές εντολές θά ειναι καθοριστικός γιά τό μέλλον του τόπου. Αλλά καθοριστικός θά ειναι καί ο ρόλος της πλειοψηφίας των βουλευτων του πρώτου κόμματος, καθώς καί η περιρρέουσα πολιτική ατμόσφαιρα γιά τό πρόσωπο του επόμενου Πρωθυπουργου, αναλόγως της εκλογικης επίδοσης της ΝΔ. Άν η ΝΔ λάβει υψηλά ποσοστά, δέν γενναται θέμα. Ο κύριος Μητσοτάκης έχει τό προβάδισμα. Άν όμως –καί παρά τήν αδυναμία συγκρότησης Κυβερνήσεως– ένας εμμονικός αρχηγός κόμματος μέ μέτρια εκλογική επίδοση εμμένει νά σύρει τήν χώρα σέ αλλεπάλληλες εκλογικές αναμετρήσεις γιά νά επιτύχει αυτό πού νομίζει ότι μπορει, τήν κατάκτηση της αυτοδυναμίας, τότε η χώρα θά κινδυνέψει νά τιναχθει στόν αέρα.

Αυτό εκτιμουμε, δέν διαθέτουμε ειδική πληροφόρηση, ότι φοβαται ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας καί άρχισε νωρίς, μέ τήν έναρξη του νέου πολιτικου έτους, νά παραπέμπει στό άρθρο 41 του Συντάγματος γιά τήν κυβερνητική σταθερότητα. Προϋπόθεση γιά τήν κυβερνητική σταθερότητα ειναι η αυτοδυναμία, αλλά ελλείψει αυτης ειναι η συνεννόηση μεταξύ των αρχηγων των πολιτικων δυνάμεων, μέ τήν παρότρυνση του αρχηγου του κράτους.

Κάπου εδω είμαστε καί άς προετοιμαζόμαστε, γιατί τό 2026 θά ειναι μιά θυελλώδης πολιτική χρονιά. Γιά νά λυθει τό πολιτικό πρόβλημα της χώρας, εκτός από τούς συνταγματολόγους θά μας χρειαστουν καί οι…. ψυχολόγοι. Πιθανόν καί ψυχίατροι.