Στην κηδεία της Λένας Σαμαρά – και σήμερα, στο τεσσαρακονθήμερο μνημόσυνο – ο απόλυτος πόνος ενσαρκώθηκε στο πρόσωπο της Γεωργίας Σαμαρά, μητέρας της Λένας, συζύγου του Αντώνη Σαμαρά, πρώην Πρωθυπουργού, και πλέον μητέρας ενός μοναδικού ζώντος παιδιού, του Κωνσταντίνου.
Δεν φώναξε. Δεν μίλησε. Δεν κατέρρευσε.
Έστη.
Η απώλεια μιας μοναχοκόρης δεν είναι βίωμα. Είναι οντολογικό γεγονός.
Είναι ρήξη της συμβολικής δομής του κόσμου. Δεν πρόκειται για πένθος όπως το εννοεί η κοινωνική εργονομία της λύπης, αλλά για καταστροφή του άξονα του εαυτού.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος γράφει:
«Ουδέν τοσουτον πενθούμεθα, όσον τούς αγαπωμένους κατά φύσιν· ο γάρ του τέκνου θάνατος της ψυχης ημων τό τμήμα αναιρει.»
Η κόρη, όταν είναι μοναχοκόρη, δεν είναι απλώς ένα παιδί.
Είναι το πρόσωπο στο οποίο η μάνα προβάλλει την αιωνιότητα, το βλέμμα της συνέχειας, το άρρητο της ελπίδας.
Όταν αυτό χάνεται, δεν μένει τίποτα για να στηρίξει τον χρόνο.
Κάθε αύριο είναι ήδη χθες.
Η Εκκλησία δεν απαντά στον πόνο αυτόν με λόγια. Δεν εξηγεί τον θάνατο.
Προσφέρει μια Εικόνα: Έστη η μήτηρ.
Η Θεοτόκος, κάτω από τον Σταυρό, δεν καταρρέει.
Δεν παύει να αγαπά. Δεν ερμηνεύει. Υπομένει.
Και η Γεωργία Σαμαρά στάθηκε έτσι – υποστατικά. Όχι ψυχικά.
Με μια στάση μητρικής λειτουργικότητας, εσωτερικού μαρτυρίου και θεολογικής ωριμότητας, που δύσκολα βρίσκει κανείς στον δημόσιο βίο.
Η απώλεια της κόρης είναι και ψυχαναλυτικά τελική.
Ο Lacan την περιγράφει ως το σημείο θραύσης της φαντασιακής κατοπτρικής ταύτισης.
Το παιδί είναι το «objet a» της μητέρας – εκείνο που δομεί την επιθυμία, το πρόσωπο στο οποίο εδράζεται η φαντασιακή νοηματοδότηση του Εγώ.
Όταν πεθαίνει η κόρη, δεν θρηνείται μόνο το πρόσωπο.
Θρηνείται η γλώσσα της αγάπης, ο χρόνος που διαστέλλεται με νόημα, το όνομα της μάνας.
Η Γεωργία δεν είναι πια «η μάνα της Λένας».
Είναι η μάνα που πενθεί την Λένα – και που δεν θα πάψει ποτέ να είναι η μητέρα της.
Ο Lossky το θέτει με διαύγεια:
«Το πρόσωπο υπάρχει εν τω διαλόγω· όπου η σχέση χάνεται, εκεί απειλείται η ύπαρξη.»
Γι’ αυτό η Εκκλησία θεσπίζει το Μνημόσυνο: όχι για να παρηγορήσει, αλλά για να διασώσει το πρόσωπο εν τη Θεία Μνήμη.
Όπου υπάρχει προσευχή, υπάρχει σχέση.
Και όπου υπάρχει σχέση, δεν νικά ο θάνατος.
Στην περίπτωση της Γεωργίας Σαμαρά, όμως, ο πόνος αυτός υπερβαίνει το ιδιωτικό και γίνεται συμβολικός.
Διότι μέσα σ’ αυτή την άφατη στιγμή, επιβεβαιώθηκε χωρίς λόγια αυτό που πολλοί είχαν διακρίνει εδώ και χρόνια:
Ότι υπήρξε η σπουδαιότερη σύζυγος Έλληνα Πρωθυπουργού στη μεταπολιτευτική Ιστορία.
Όχι από λόγους δημοσιότητας, ούτε εξωτερικής επιτέλεσης.
Αλλά επειδή φέρει την πιο σιωπηρή, διακριτική, βαθιά ηθική και ανθρώπινη πυκνότητα.
Επειδή δεν χρειάστηκε να επιδειχθεί για να υπάρξει, και επειδή η παρουσία της, ακόμη και τώρα, δεν διεκδικεί τίποτα – παρά μονάχα τη σιωπή του προσώπου.
Στο πρόσωπο της Γεωργίας, η έννοια της «Πρώτης Κυρίας» δεν είναι τίτλος δημοσιογραφικός, αλλά λειτουργία του ήθους.
Σώζει, χωρίς να σώζεται,
μένει χωρίς να προσκαλεί,
σημαίνει χωρίς να δηλώνει.
Η Εκκλησία γνωρίζει ότι ο πραγματικός μάρτυρας δεν είναι αυτός που πέθανε.
Είναι εκείνος που μένει ζωντανός με το πρόσωπο του αγαπημένου του νεκρού εντός του.
Σήμερα, η Γεωργία Σαμαρά, στέκεται κάτω από έναν Σταυρό που δεν φαίνεται πια – γιατί έγινε ήδη εντός της.
Δεν προσεύχεται με λέξεις.
Είναι η ίδια προσευχή.
Κι αυτό, στη γλώσσα των Πατέρων,
ονομάζεται Θεολογία της Συντριβής.
Πηγη: facebook.com