Η κατάθεσις προσφορας από τήν αμερικανική Chevron γιά έρευνες στά θαλάσσια τεμάχια νοτίως της Κρήτης, ειναι μιά σημαντική εξέλιξις, αλλά, όπως συμβαίνει σέ όλα τά ζητήματα αυτης της μορφης, τό τί τελικως θά γίνει ειναι ζήτημα διαχειρίσεως από τήν ελληνική πλευρά.
Κατά τουτο θεωρουμε ότι κάποιοι πανηγυρισμοί πώς διά της καταθέσεως αυτης της προσφορας «οι Αμερικανοί σπανε τό τουρκολιβυκό μνημόνιο» ειναι τουλάχιστον πρόωροι, άν μή καί υπερβολικοί. Απαταται, εάν νομίζει κανείς ότι η Chevron θά φέρει μαζί της καί τόν 6ο Στόλο γιά νά υπερασπισθει τά συμφέροντά της, έναντι ενδεχομένης τουρκικης ή λιβυκης αντιδράσεως.
Tου Ευθ. Π. Πέτρου
Τό σημειο πού θά δείξει πως θά εξελιχθουν τά πράγματα θά ειναι η αντίδρασις της αμερικανικης εταιρείας από τήν στιγμή κατά τήν οποία η Τουρκία θά εκδώσει τήν πρώτη της προειδοποίηση ότι η περιοχή εμπίπτει στήν δικαιοδοσία της δυνάμει του τουρκολιβυκου μνημονίου. Η εκτίμησίς μας ειναι ότι η Chevron θά πράξει ό,τι ακριβως έπραξαν καί οι εταιρειες οι οποιες ειχαν αδειοδοτηθει γιά έρευνες στήν κυπριακή ΑΟΖ, μόλις η Τουρκία αμφισβήτησε τήν οριοθέτηση.
Θά αναστείλει δηλαδή τήν δραστηριότητα λέγοντας ότι θά τήν επαναλάβει μόλις οι ενδιαφερόμενες χωρες διευθετήσουν τό ζήτημα της οριοθετήσεως, οπότε θά ειναι ξεκάθαρο ποιός έχει τήν αρμοδιότητα γιά τά επίμαχα τεμάχια. Οι οριοθετήσεις γίνονται μέ διμερεις συμφωνίες των ομόρων κρατων. Οι εταιρειες, όσο μεγάλες καί άν ειναι, δέν εμπλέκονται στό ζήτημα. Γνωρίζουν άλλως τε ότι εν τέλει, όποια χώρα καί άν έχει τήν αρμοδιότητα, σέ αυτές θά καταλήξει τό έργο.
Η όλη προσέγγισις στό ζήτημα αποτυπώνει τήν εσφαλμένη αντίληψη πού υπάρχει στήν Ελλάδα, όπου πιστεύουμε ότι ειναι δυνατόν νά έλθουν οι άλλοι νά λύσουν τά δικά μας προβλήματα. Πιστεύουμε δηλαδή ότι αναθέτοντας έργο σέ μιά εταιρεία θά φέρουμε καί τό κράτος της νά υποστηρίξει τά δίκαιά μας. Αυτή η προσέγγισις ειναι τόσο αφελής όσο ειναι καί τό νά πιστεύουμε ότι ειναι αυτονόητες οι οριοθετήσεις των θαλασσίων ζωνων μέ βάση τίς μέσες γραμμές. Καί κατά τό Δίκαιον της Θαλάσσης η μέση γραμμή ειναι τό ευκταιον γιά τήν οριοθέτηση, δέν ειναι η κατ’ απόλυτον τρόπον επιβαλλομένη λύσις. Τό γνωρίζουμε ήδη πολύ καλά, αφου καί στίς συμφωνίες οριοθετήσεως πού υπογράψαμε καί μέ τήν Αίγυπτο καί μέ τήν Ιταλία δέν ετηρήθη η μέση γραμμή. Καί δέν θά μπορουσε νά γίνει διαφορετικά. Άν επιμέναμε γιά τήν μέση γραμμή, οι συμφωνίες αυτές (πού ειναι επωφελεις γιά τήν Ελλάδα) δέν θά ειχαν ποτέ υπογραφει.
Όπως καί νά έχει, μέ τήν υπόθεση των τεμαχίων νοτίως της Κρήτης, βλέπουμε ότι θά πρέπει νά αντιμετωπίσουμε εδω αυτό πού δέν θελήσαμε νά αντιμετωπίσουμε στήν Κύπρο. Άν από τότε πού η Τουρκία αμφισβήτησε τήν ΑΟΖ της Κυπριακης Δημοκρατίας είχαμε σταθει δίπλα της καί δέν τήν είχαμε αντιμετωπίσει σάν «άλλο κράτος», θά είχαμε λύσει τό βασικό πρόβλημα. Αφήνοντας όμως τήν Τουρκία νά αλωνίζει στήν ανατολική Μεσόγειο ξαναβρίσκουμε τό ζήτημα μπροστά μας. Καί, είτε πρόκειται γιά καλώδιο είτε γιά έρευνες, καταλήγουμε στόν ίδιο παρονομαστή. Ειναι λοιπόν ζήτημα διαχειρίσεως από τήν ελληνική Κυβέρνηση. Η οποία φαίνεται πώς παραμένει δεσμία της ψευδαισθήσεως ότι μπορει νά στηρίζεται σέ τρίτους. Είτε υπολογίζοντας σέ εταιρειες είτε σέ διακρατικές συμφωνίες τίς οποιες έχει αυθαιρέτως ονομάσει συμμαχίες. Θέλουμε νά πιστεύομε ότι η συνεργασία μέ τήν Chevron θά πάει καλά. Ο μόνος όμως πού μπορει νά εγγυηθει τήν αισία εξέλιξη σέ περίπτωση πού παρέμβουν οι Τουρκοι ειναι τό ελληνικό Κράτος διά της ισχύος του. Καί μόνον αυτό.